Nieuwe tijd

Icoonprojecten

Oer-IJ iconen

Voor het Oer-IJ landschap onderscheiden we zes belangrijke ontwikkelingsfasen. Deze fasen zijn nog steeds te herkennen in het landschap. Daar is vanzelfsprekend wel enige kennis voor nodig. Daarom moeten bijzondere ‘iconen’ ontwikkeld worden die elk symbool staan voor een bepaalde ontwikkelingsfase:.



De Nieuwe Tijd, 1500 - 1850

Erfgoedpark De Hoop staat voor de Late Middeleeuwen, met Cornelis Corneliszoon van Uitgeest als innovator en uitvinder van de houtzaagmolen. Hier legde hij de basis voor het industriegebied dat zich over de hele Zaanstreek zou uitspreiden en uiteindelijke meer dan 1300 molens zou tellen;

Over de kansen op het alsnog realiseren van het historisch houtzaagmolen-complex op het Erfgoedpark de Hoop kan anno 2020 niets met enige zekerheid worden gezegd. Het afgesloten terrein aan de zuidoever van het Alkmaarder- en Uitgeestermeer biedt al jaren een desolate aanblik. Er is veel achterstallig onderhoud: de loodsen staan leeg, het restaurantcasco wordt niet gebruikt, rond de fundering voor de herbouw van de molen groeit het onkruid en de steigers die werden aangelegd voor een balkenhaven zijn inmiddels wegens instortingsgevaar gesloopt. 

De kleine molen die er staat – de lattenzager genoemd – wordt draaiende gehouden door een vrijwillig molenaar van de Stichting Akersloter en Uitgeester Molens (SUAM). Verantwoordelijk voor de gang van zaken op het erfgoedpark is het recreatieschap Raum. 

De Stichting Cornelis Corneliszoon, opgericht om het vastgelopen project vlot te trekken, heeft nadat de lokale politiek een serieus plan voor de herontwikkeling van het terrein afwees, noodgedwongen en teleurgesteld haar activiteiten beëindigd. Een projectontwikkelaar was bereid de bouw van een aantal recreatiewoningen op het erfgoedpark combineren met de herbouw van de molen. Een meerderheid van de gemeenteraad Uitgeest stemde het ver gevorderde plan op de valreep af. De verantwoordelijke wethouder stapte uit protest op. 

De provincie Noord-Holland heeft het afgelopen jaar gewerkt aan een verruiming van het bestemmingsplan voor het gebied, zodat er meer mogelijkheden komen voor recreatieondernemers plannen te ontwikkelen voor het Erfgoedpark De Hoop. Het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (Raum) voert de regie bij het zoeken naar nieuwe kandidaten voor herontwikkeling. Het schap houdt een voorkeur voor een oplossing waarbij ook ruimte zal zijn voor de herbouw van een houtzaagmolen. 

De SUAM heeft een vertegenwoordiger in het bestuur van de Stichting Cornelis Corneliszoon. Dat was zo geregeld omdat de molenstichting wel een rol wil spelen bij de eventuele opleiding, aanstelling en levering van molenaars. Volgens de plannen was het overigens de bedoeling dat het historische houtzaagmolencomplex een zelfstandige bedrijfsvoering zou gaan krijgen: met een commerciële houtzagerij en een bezoekerscentrum, met een aansprekende museale presentatie over de betekenis van Cornelis Corneliszoon van Uitgeest en zijn uitvinding van de houtzaagmolen. 

De Stichting Oer-IJ, die zich bekommert om de cultuurhistorische betekenis van het landelijk gebied in de driehoek Zaanstad-Alkmaar-Velsen, bepleit ook een nieuw initiatief waarbij hier op een of andere manier aandacht wordt besteed aan de onderbelichte betekenis van de relatief onbekend gebleven Cornelis Corneliszoon van Uitgeest. Zijn uitvinding heeft grote gevolgen had voor de economische ontwikkeling van met name de Zaanstreek als eerste industriegebied ter wereld. Mede op initiatief van de Stichting Oer-IJ is voor de leerlingen van de lokale basisscholen inmiddels een onderwijsproject opgezet dat hier serieus aandacht aan besteed. 

Nu het recreatieschap voor het Alkmaarder- en Uitgeestermeer (Raum) een ondernemer heeft gevonden die het voormalig erfgoedpark wil gaan herontwikkelen hebben vijf erfgoedorganisaties zich verenigd in een werkgroep om gezamenlijk na te gaan of er nog iets terecht kan komen van de plannen om hier ook een houtzaagmolen met museale presentatie over de persoon en betekenis van Cornelis Corneliszoon te realiseren. In de werkgroep zitten Cees Hazenberg, Arie Zonjee, Léon Klein Schiphorst, Jos Teeuwisse en Jan Kamphuys. Ze vertegenwoordigen de Stichting Cornelis Corneliszoon van Uitgeest, de Stichting Oer-IJ, Museum Kennemerland, de vereniging Oud-Uitgeest, de Stichting Uitgeester en Akersloter Molens (Suam).