Lezing 1 – 04 oktober 2018 – Slag bij Castricum

Samenvatting lezing

Sjeng Dautzenberg

 

Spreker: Sjeng Dautzenberg

Onderwerp: Slag bij Castricum.

Titel: Een invasie op het strand van Noord-Holland, het begin van een vergeten oorlog.

In 1799 woedde er oorlog in Europa. In deze 2e Coalitieoorlog stond de revolutionaire Franse Republiek tegenover Groot-Brittanië, Rusland en Oostenrijk. De Bataafse Republiek, Nederland, had de zijde van de Fransen gekozen. Onder leiding van de Britten werd er een invasie beraamd op de Nederlandse kust met als doel de Franse Republikeinen uit het land te verdrijven en de macht van Stadhouder Willem V te herstellen.

Op 26 augustus 1799 verscheen de Engelse vloot voor de kust bij Callantsoog. Luitenant-generaal Daendels was belast met de verdediging van de kust en had zijn 10.000 man sterke divisie verzameld in de kuststrook tussen Petten en Den Helder. In de vroege ochtend van 27 augustus volgden er urenlange bombardementen vanaf de Engelse schepen op de smalle duinstrook bij Groote Keeten. De bataljons in de duinen die het strand moesten verdedigen waren gedwongen zich terug te trekken waarna 2.500 Britse veteranen veilig op het strand konden landen. Hevige gevechten braken uit waarbij de Bataafse troepen het onderspit dolven en zich naar het zuiden terugtrokken. De Engelsen wisten snel 12.000 man aan land te brengen en namen diezelfde dag Den Helder in, dat onverdedigbaar was voor een aanval vanaf land. Met dit bruggenhoofd kon bevoorrading en versterking aan land komen waaronder 7.300 Russische soldaten.

Van deze invasie zijn weinig sporen overgebleven maar soms stuift de wind in de duinen nog skeletten bloot van de soldaten. In 2011 werd een Engelsman aangetroffen met aan zijn zijde delen van Britse musketgeweren. Hij behoorde tot de Coldstream Guards, een elitekorps dat werd ingezet bij de landing.  In 2014 volgde een soldaat van de 3e Halve Brigade van de Bataafse Armée, met een musketkogel in zijn maagstreek. In 2015 vond men een graf met 3 soldaten en een afgeschoten arm van Bataafse soldaten. De lichamen van de jongemannen waren zwaar toegetakeld. Met een doormidden geschoten romp, afgeschoten armen en verbrijzelde bovenbenen, waren deze doden de stille getuigen van het geweld bij deze invasie.

In de hierop volgende weken vonden meerdere veldslagen plaats. Bij de slag om de Zijpe wisten de Engelsen een tegenaanval van Bataven en Fransen af te slaan vanachter de Westfriese Zeedijk. Bij de slagen bij Bergen en bij Castricum waren ook Russische soldaten betrokken waarvan de twee skeletten en de vondsten afkomstig zijn die in de expositie worden getoond. Na de slag bij Castricum op 6 oktober volgde de capitulatie van de geallieerden als gevolg van de zware verliezen, ziekte en ontberingen. Na de 41 dagen die deze korte en hevige oorlog duurde, lag Noord-Holland bezaaid met dode en zieke soldaten. 20.000 Britten waren overleden, vermist of gewond. 5000 Nederlandse militairen verloren het leven, er waren sinds mensenheugenis waren er niet zo veel gesneuvelden op Nederlandse bodem. En toch hebben de meeste Nederlanders er heden ten dage geen weet van dat deze oorlog ooit heeft plaatsgevonden.

Inschrijven voor één of meerdere lezingen kan op de inschrijfpagina.

Over de spreker:

Sjeng Dautzenberg is 53 jaar oud en is sinds 1998 archeoloog bij het onderzoeksbureau Hollandia archeologen in Zaandijk. Hij heeft ervaring op het gebied van de archeologie in de provincie Noord-Holland van alle historische en prehistorische  perioden. Hij is in het verleden vaak betrokken geweest bij het onderzoek naar toevallige vondsten in het duingebied waarbij het regelmatig ging om stoffelijke resten van soldaten die hier gesneuveld waren in de oorlog van 1799.