18 januari Henk van der Velde

Onderwerp: Dark Ages

 

Henk van der Velde

In deze lezing wordt een introductie gegeven op de archeologie van de Vroege Middeleeuwen. Wat gebeurde er toen de Romeinen vertrokken? Wat zijn de bijzondere vindplaatsen in het kustgebied? Wat maakt de archeologie van vroegmiddeleeuws Holland nu zo bijzonder? Zijn enkele vragen die aan de orde zullen komen.

 

Henk van der Velde is hoofd archeologie van ADC ArcheoProjecten en tevens verbonden aan de universiteit Leiden. Hij promoveerde op de bewoningsgeschiedenis van Oost-Nederland maar heeft in de afgelopen twee decennia ook bijzondere opgravingen uitgevoerd in het Nederlandse kustgebied. Hij specialiseert zich daarbij vooral op de Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen. In oktober verschijnt onder zijn leiding het boek ‘Struinen in de duinen’.

 

 

VRAGEN EN ANTWOORDEN

 

Waar kwamen het goud en het zilver in de vondsten vandaan?

Het goud en het zilver waren afkomstig uit omgesmolten Romeinse munten.

Waarom kwamen de missionarissen in Noord-Holland uit Engeland en Ierland?

Er waren vooral in Ierland grote kloosters die een enorme drang tot missie hadden. Van daaruit stuurde men de missionarissen naar Nederland.

Waarom gebruikte men het afhakken van handen als straf?

Dat had een symbolische betekenis; zonder handen was een mens ongevaarlijk.

De Vikingen stonden bekend om hun gewelddadig optreden. Hoe kwam dat?

Dat lag in hun aard als leden van een “gefolgschaft”. Soms waren hun aanvallen volledig willekeurig: dan eens een klooster en dan weer een eigen nederzetting die hen niet aanstond.

Hans van Weenen

In het domein de Geer stond een grote boerderij. Was dat in alle domeinen zo?

Er is heel weinig bekend over de centrale boerderijen.

Hr. Zijp

Toonden die boerderijen de machtspositie van de herenboer?

De domeingoederen werden vaak niet bewoond door de heer zelf, maar door een zetbaas met status, die opbrengsten afdroeg.

Hans van Weenen

Waren de domeinen vergelijkbaar met vroonlanden?

Ja, ze behoorden soms ook toe aan de kloosters. Landheren schonken ze soms aan deze instellingen als een soort oudedagsvoorziening.

Waarom waren de steigers in de rivier bij Dorestad zo lang?

De loop van de rivier veranderde voortdurend en de steigers moesten daardoor verlengd worden.

Waar liggen de oudste terpen?

In het binnenland. De zee trok zich langzaam terug en de jongste terpen liggen nu meestal dichter bij de Waddenzee.

Joke v.d. Aar

Naarmate Dorestad tot bloei kwam, verdwenen de boerderijen. Is dat beleid of een natuurlijke ontwikkeling?

We vinden ze niet meer, maar de plaatsen werden wel bewoond. We vermoeden dat ze zijn verplaatst naar de huidige dorpen.

Wanneer ontstond de Lek?

De Lek bestond al in de tijd van Dorestad. In 1022 was de Oude Rijn al aan het verzanden en geleidelijk stroomde de grootste hoeveelheid water via de Lek naar de Noordzee.