RM 40012

Vergeleken met andere delen van Nederland is de omgeving van het Oer-IJ pas laat bevolkt. Dit kon ook niet anders, want slechts kleine delen van het huidige Noord-Holland waren droog en bewoonbaar. Tegen 2500 voor Christus vestigden zich de eerste mensen, boeren, zich in dit gebied. De kwelders van de kreken langs het Oer-IJ bleken in de loop der tijd aantrekkelijk: ze boden niet alleen uitstekend graasland voor het vee, maar dankzij de rivierklei ook goed akkerland voor wie er in slaagde de grond te ontwateren. De boeren zelf leefden op de hoger en droger aangrenzende strandwallen en zandige oevers van het Oer-IJ. Langzamerhand, zo omstreeks 1550, ontstond op deze strandwallen de behoefte om grotere hoeveelheden graan en hooi op te slaan en om het vee te stallen. Zo ontstond de stolpboerderij. De stolp combineerde een compacte hoofdvorm met een uitgekiende plattegrond waarin alle onderdelen van het boerenbedrijf plus de woonfunctie optimaal waren samengebracht. Het aantal koeien, gemiddeld 16, bepaalde de omvang van de boerderij en de wintervoorraad hooi in het midden -in het ‘vierkant’-, bepaalde de hoogte van het dak.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is het aantal stolpboerderijen in het gebied van het Oer-IJ, maar ook in de rest van Noord-Holland, sterk verminderd. De stolpen zijn te klein of te ouderwets voor een modern agrarisch bedrijf. Daarnaast gaat het houtwerk rotten door de verlaging van het grondwaterpeil, waardoor de fundering van de stolp gaat verzakken. Ook door blikseminslagen gaan veel stolpboerderijen verloren. Er zijn vandaag de dag een paar duizend stolpboerderijen over in Noord-Holland, waarvan er een paar honderd onder monumentenzorg vallen.


Foto: Steven van der Wal - Eigen werk, CC BY-SA 3.0 nl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11646104

Locatie: Houten stelphoeve op de kaart

RM 40012

Vergeleken met andere delen van Nederland is de omgeving van het Oer-IJ pas laat bevolkt. Dit kon ook niet anders, want slechts kleine delen van het huidige Noord-Holland waren droog en bewoonbaar. Tegen 2500 voor Christus vestigden zich de eerste mensen, boeren, zich in dit gebied. De kwelders van de kreken langs het Oer-IJ bleken in de loop der tijd aantrekkelijk: ze boden niet alleen uitstekend graasland voor het vee, maar dankzij de rivierklei ook goed akkerland voor wie er in slaagde de grond te ontwateren. De boeren zelf leefden op de hoger en droger aangrenzende strandwallen en zandige oevers van het Oer-IJ. Langzamerhand, zo omstreeks 1550, ontstond op deze strandwallen de behoefte om grotere hoeveelheden graan en hooi op te slaan en om het vee te stallen. Zo ontstond de stolpboerderij. De stolp combineerde een compacte hoofdvorm met een uitgekiende plattegrond waarin alle onderdelen van het boerenbedrijf plus de woonfunctie optimaal waren samengebracht. Het aantal koeien, gemiddeld 16, bepaalde de omvang van de boerderij en de wintervoorraad hooi in het midden -in het 'vierkant'-, bepaalde de hoogte van het dak.Sinds de Tweede Wereldoorlog is het aantal stolpboerderijen in het gebied van het Oer-IJ, maar ook in de rest van Noord-Holland, sterk verminderd. De stolpen zijn te klein of te ouderwets voor een modern agrarisch bedrijf. Daarnaast gaat het houtwerk rotten door de verlaging van het grondwaterpeil, waardoor de fundering van de stolp gaat verzakken. Ook door blikseminslagen gaan veel stolpboerderijen verloren. Er zijn vandaag de dag een paar duizend stolpboerderijen over in Noord-Holland, waarvan er een paar honderd onder monumentenzorg vallen.


Foto: Steven van der Wal - Eigen werk, CC BY-SA 3.0 nl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11646104


Meer info