(Stelling van Amsterdam)

Rondom de hoofdstad Amsterdam ligt een kring van militaire verdedigingswerken verscholen: de Stelling van Amsterdam. De Stelling van Amsterdam is een 135 kilometer lange verdedigingslinie rondom Amsterdam, aangelegd tussen 1880 en 1914. Het leger, de regering en de koning(in) zouden zich binnen deze ring kunnen terugtrekken bij een aanval op Nederland. De Stelling bestaat uit 46 forten en een groot aantal batterijen, dijken, sluizen op een afstand van 15 tot 20 kilometer van Amsterdam. De 42 robuuste forten gaan gedeeltelijk schuil onder met gras bedekte aarden wallen. Het belangrijkste aspect van de Stelling, het inundatiesysteem, is tevens het meest onzichtbare. Het bestaat uit een ingenieus stelsel van sluizen, dammen en kanalen waarmee de hoofdstad, in geval van een buitenlandse aanval, door een kring van water beschermd kon worden. Aan de buitenkant van de kring werden kilometers brede stroken land onder water gezet. Deze inundatiestroken waren te diep om met manschappen te doorwaden, maar te ondiep om met schepen te bevaren. Vanwege dit inundatiesysteem werd de Stelling van Amsterdam in 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst gezet als uniek monument van Hollands waterbouwkundig en defensief vernuft.

Het Noordzeekanaal werd tussen 1865 en 1876 aangelegd en had grote gevolgen voor de verdediging van Amsterdam en daarmee voor de bouw van de Stelling. Vanuit het IJ werd het kanaal via Velsen naar de Noordzee gegraven. Bij Velsen was het duingebied tussen land en Noordzee het smalst en bij de zeemonding werd de haven van IJmuiden aangelegd. Er werd een zeesluis aangelegd, die al snel te klein bleek. In 1896 kwam er een nieuwe sluis die met zijn 225 meter lengte destijds de grootste sluis ter wereld was. Grote delen van het oude IJ die aan weerskanten van het kanaal kwamen te liggen werden ingepolderd. In deze IJpolders werden tien zijkanalen aangelegd.

Het fort Zuidwijkermeer had ten doel om dit grootste acces van de Stelling van Amsterdam, het Noordzeekanaal, te verdedigen. De bomvrije gebouwen zijn in 1903 opgeleverd en liggen in het noordwestfront. Het relatief kleine fort bezat nog een andere belangrijke taak: via het Noordzeekanaal en de nevenkanalen werd een aantal andere forten in dit deel van de Stelling voorzien van voedsel. Hiervoor beschikte het fort over een aantal opslagkelders onder de kazematten bekleed met geglazuurde tegels.

Het fort is een oase voor flora en fauna te midden van alle drukke havenactiviteiten langs het Noordzeekanaal. Sinds midden jaren tachtig worden hier de acetaatfilms van de oude polygoonjournaals opgeslagen. Het fort en omliggende terrein is vanwege deze bijzondere depotfunctie en vanwege de natuurwaarde niet toegankelijk voor het publiek.


Locatie: Fort Zuidwijkermeer op de kaart

(Stelling van Amsterdam)

Rondom de hoofdstad Amsterdam ligt een kring van militaire verdedigingswerken verscholen: de Stelling van Amsterdam. De Stelling van Amsterdam is een 135 kilometer lange verdedigingslinie rondom Amsterdam, aangelegd tussen 1880 en 1914. Het leger, de regering en de koning(in) zouden zich binnen deze ring kunnen terugtrekken bij een aanval op Nederland. De Stelling bestaat uit 46 forten en een groot aantal batterijen, dijken, sluizen op een afstand van 15 tot 20 kilometer van Amsterdam. De 42 robuuste forten gaan gedeeltelijk schuil onder met gras bedekte aarden wallen. Het belangrijkste aspect van de Stelling, het inundatiesysteem, is tevens het meest onzichtbare. Het bestaat uit een ingenieus stelsel van sluizen, dammen en kanalen waarmee de hoofdstad, in geval van een buitenlandse aanval, door een kring van water beschermd kon worden. Aan de buitenkant van de kring werden kilometers brede stroken land onder water gezet. Deze inundatiestroken waren te diep om met manschappen te doorwaden, maar te ondiep om met schepen te bevaren. Vanwege dit inundatiesysteem werd de Stelling van Amsterdam in 1996 op de UNESCO Werelderfgoedlijst gezet als uniek monument van Hollands waterbouwkundig en defensief vernuft.

Het Noordzeekanaal werd tussen 1865 en 1876 aangelegd en had grote gevolgen voor de verdediging van Amsterdam en daarmee voor de bouw van de Stelling. Vanuit het IJ werd het kanaal via Velsen naar de Noordzee gegraven. Bij Velsen was het duingebied tussen land en Noordzee het smalst en bij de zeemonding werd de haven van IJmuiden aangelegd. Er werd een zeesluis aangelegd, die al snel te klein bleek. In 1896 kwam er een nieuwe sluis die met zijn 225 meter lengte destijds de grootste sluis ter wereld was. Grote delen van het oude IJ die aan weerskanten van het kanaal kwamen te liggen werden ingepolderd. In deze IJpolders werden tien zijkanalen aangelegd. Het fort Zuidwijkermeer had ten doel om dit grootste acces van de Stelling van Amsterdam, het Noordzeekanaal, te verdedigen. De bomvrije gebouwen zijn in 1903 opgeleverd en liggen in het noordwestfront. Het relatief kleine fort bezat nog een andere belangrijke taak: via het Noordzeekanaal en de nevenkanalen werd een aantal andere forten in dit deel van de Stelling voorzien van voedsel. Hiervoor beschikte het fort over een aantal opslagkelders onder de kazematten bekleed met geglazuurde tegels.Het fort is een oase voor flora en fauna te midden van alle drukke havenactiviteiten langs het Noordzeekanaal. Sinds midden jaren tachtig worden hier de acetaatfilms van de oude polygoonjournaals opgeslagen. Het fort en omliggende terrein is vanwege deze bijzondere depotfunctie en vanwege de natuurwaarde niet toegankelijk voor het publiek.


Fort Zuidwijkermeer


Meer info