Negen werkgroepen

Uitgelicht

Onder de paraplu van de Stichting Oer-IJ worden diverse initiatieven ontplooid. Dat gebeurt vanuit de eigen organisatie, maar ook door groepjes mensen die min of meer zelfstandig opereren. Ze werken vanuit dezelfde doelstelling, maar hebben hun eigen activiteiten en agenda. Op deze website is een aparte plek voor deze ‘Werkgroepen’ ingericht, waar ze de ruimte hebben om verslag te doen van hun werkzaamheden. Inmiddels zijn acht werkgroepen actief.

De werkgroepen binnen onze organisatie zijn zo belangrijk dat ze een eigen plek hebben op de site. Hier staat een overzicht dat verwijst naar het onderdeel waar meer informatie wordt gegeven over hun samenstelling, specifieke taken en bezigheden.

Werkgroep Beverwijk.

Ideeën voor De Buitenlanden

Namens de werkgroep Beverwijk heeft Stichting Oer-IJ bij het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (Raum) een notitie ingediend met projectideeën voor toekomstige ontwikkeling van het gebied De Buitenlanden. Hieronder de letterlijke tekst. Auteur is Jos Teeuwisse.

Introductie

Stichting Oer-IJ stelt zich als doel om het gevarieerde landschap in de driehoek Velsen-Alkmaar-Zaanstad te ontsluiten voor bewoners, recreanten en toeristen. In dit gebied is de rijke ontstaansgeschiedenis, waarin de natuur en de mens het landschap hebben gevormd en nog altijd veranderen, goed (terug) te lezen. Voor de doorsnee bezoeker is wel wat uitleg nodig om dit gelaagde landschap te doorzien. Door middel van verhalen wil de Stichting Oer-IJ het gebied beter beleefbaar maken. Voor de overwegend stedelijke bevolking in deze noordvleugel van de Randstad is een kwalitatief hoogwaardige omgeving van groot belang voor betrokkenheid bij de eigen regio. Het nu nog relatief onbekende Oer-IJ gebied krijgt door een aantrekkelijke ontsluiting meer waarde voor recreanten/toeristen die nu nog overwegend op historische steden en de kust gericht zijn.

De onderstaande projectideeën kunnen het gebied De Buitenlanden en omgeving een sterke recreatieve/toeristische impuls geven:


Oertijd boerderij

Uit archeologische opgravingen is gebleken dat het Oer-IJ gebied al duizenden jaren intensief wordt bewoond. Door vondsten in de Broekpolder en de polders onder Assendelft hebben archeologen een goed beeld van boerderijbouw uit vroegere perioden. Voorbeelden elders in Nederland (Archeon, Lelystad, Borger) laten zien dat er veel publieke belangstelling bestaat voor reconstructies van boerderijen uit de oertijd. Een levensechte reconstructie biedt tevens de mogelijkheid om het verhaal van het landschap, leven en werken uit die periode zichtbaar te maken. Ook voor scholen uit de regio biedt een tastbare oertijdboerderij een goed aanknopingspunt voor bijv. geschiedenisonderwijs van de eigen streek. Samen met historische en archeologische verenigingen en werkgroepen uit de regio kan een keuze gemaakt worden voor het te reconstrueren type. Dit project kan heel goed gekoppeld worden aan een moderne bezoekboerderij. Voor Stichting Oer-IJ biedt de oertijdboerderij een goede mogelijkheid om een deel van het verhaal van de historie van het landschap te vertellen.

Uitkijkpunt Aagtenpark

Op de voormalige Aagtenbelt wordt een park aangelegd. Het hoogste deel nabij de A9 biedt een fraai uitzicht over het omringende historische polderlandschap (waaronder De Buitenlanden). Het zichtbare landschap kent een rijke geschiedenis en het uitkijkpunt biedt een uitgelezen kans om die geschiedenis te vertellen d.m.v. informatiepanelen. De waarde van dit uitkijkpunt wordt nog vergroot door er iets bijzonders van te maken, een object dat door z’n vormgeving automatisch bezoekers trekt. Samen met regionale kunstenaars zou een uitdagend ontwerp gemaakt moeten worden dat dit punt een unieke beleving geeft. Het uitkijkpunt Aagtenpark kan onderdeel gaan uitmaken van een toeristische route langs meerdere uitkijkpunten in het Oer-IJ gebied; zoals Nauerna, Fort Krommeniedijk, Erfgoedpark De Hoop, Papeberg, etc.

DSC_0282

Informatiepunt Fort St. Aagtendijk

In dit fort, behorende tot Werelderfgoed De Stelling van Amsterdam, kunnen enkele ruimtes worden ingericht met een permanente expositie over het landschap in de IJmond van de moderne tijd (vanaf de 19e eeuw tot nu). In de afgelopen paar eeuwen is het landschap in dit deel van het Oer-IJ gebied ingrijpend gewijzigd door de aanleg van het Noordzeekanaal.  Industrie, verstedelijking en grootschalige infrastructuur domineren nu het westelijke deel van het landschap tussen het voormalige Wijkermeer en de kust. Het oostelijk deel (De Buitenlanden e.o.) is de groene tegenhanger van dit verstedelijkte gebied. Een informatiepunt in het fort biedt recreanten en toeristen een goed startpunt om de omgeving te gaan verkennen en beleven omdat hier informatie wordt geboden over de recente geschiedenis en de aanwezige waarden in dit deel van het Oer-IJ gebied. Samen met lokale historische verenigingen, Landschap Noord-Holland, Stelling van Amsterdam en de gemeente Beverwijk moet dit idee verder worden uitgewerkt.

De hierboven beschreven projectideeën bieden in hun samenhang een enorme kans om van De Buitenlanden een recreatief/toeristische hotspot te maken.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Lia Vriend van de Stichting Oer-IJ over de Buitenlanden

Het woord ‘Buitenlanden’ duidt op buitendijks land. Het was gelegen langs de randen van het Wijkermeer en aansluitend in de bedding van de Crommenije.

De Crommenije is een veenstroom die in de Middeleeuwen is ontstaan. In de vroege Middeleeuwen komen de huidige, hoge jonge duinen tot ontwikkeling  en worden de moerassen landinwaarts ontgonnen. Door de ontwatering van het moeras daalt de veenbodem. Er ontstaan grote meren als Schermer en ‘Langemeer’ (nu Uitgeester- en Alkmaardermeer) Ook het IJ en Wijkermeer worden breder. Er ontstaat een omkering van het reliëf en de waterlopen gaan niet land naar zee, maar richting het merengebied.

Tussen het Wijkermeer en het Uitgeestermeer ontstaat een waterloop die de naam ‘Crommenije’ krijgt. Via deze veenstroom kan het water dat uit de Zuiderzee via IJ en Wijkermeer binnen komt tot ver landinwaarts voor overstromingen zorgen. Om de bestaande dorpen en akkers tegen overstroming te beschermen worden er vanaf de 11e eeuw dijken aangelegd.

De Sint Aagtendijk , die in eerste instantie om de geest van Beverwijk lag, wordt nu doorgetrokken langs de Crommenije tot aan Akersloot. Aan de oostkant wordt de Assendelver Zeedijk aangelegd en ontstaat de Assendelverpolder. Als de Crommenije bij Busch en Dam wordt afgedamd, is er geen stroming meer en begint de bedding van de Crommenije vol te slibben. Dit zijn dan ‘Buitendijkse landen’.

Toen na de grote overstromingen van kerst 1717 in 1718 de ‘Nieuwe overdijking’ aangelegd  werd bleef van de Crommenije alleen de Kil over. Zuidelijk hiervan lag dus het nog open Wijkermeer, dat ook steeds meer aan de randen verlandde (Buitenlanden en Meerweiden).

Toen in 1875 bij de aanleg van het Noordzeekanaal IJ en Wijkermeer drooggelegd werden, hadden de Buitenlanden geen contact meer met het buitenwater en werden ook polders. De Buitenlanden liggen dus in de bedding van de Crommenije en binnen het Wijkermeer.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Arrangementen

excursie oer-ij 2

Een excursie met een gids in het buitengebied. Een van de mogelijkheden om de geheimen van het Oer-IJ te ontdekken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De Stichting Oer-IJ ziet mogelijkheden om in samenwerking met andere partijen arrangementen te ontwikkelen waarbij deelnemers op een actieve en attractieve manier kennis kunnen maken met de bijzondere kwaliteiten van het landschap en de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van dit historisch bijzondere gebied.

Met de komst van het Archeologisch Centrum voor Noord-Holland naar Castricum en de opening van de permanente tentoonstelling in Huis van Hilde daar doen zich nieuwe mogelijkheden voor om arrangementen te ontwikkelen waarbij het publiek een bezoek aan de expositie binnen combineert met een excursie in het buitengebied. Daarbij kan, door de aanwezigheid van een restaurant, ook een lunch of gevulde picknickmand worden aangeboden.

De aanwezigheid van een treinstation, de mogelijkheid om fietsen te huren en de goede bereikbaarheid van het Oer-IJ gebied vanuit Castricum maken een dergelijk voornemen tot een kansrijk initiatief.

De Stichting Oer-IJ ziet hierin voor zichzelf een voortrekkersrol weggelegd, te meer daar het sinds kort kan beschikken over een groep eigen gidsen, die voor de arrangementen kunnen worden ingezet.

Huis van Hilde is organisatie-partner. Ook wordt gewerkt aan structurele samenwerking met het PWN, vanwege het bezoekerscentrum De Hoep en de campings Geversduin en Bakkum. De ondernemersvereniging van strandexploitanten CaaZ en het recreatieschap Raum kunnen ook worden uitgenodigd om mee te praten.

Status werkgroep arrangementen: is in 2017 met een eerste arrangement van start gegaan.  Wie belangstelling heeft om mee te doen aan de opzet en uitvoering van dit project neemt contact op met coördinator excursies en arrangementen. Er kan inmiddels dagelijks een fiets- of wandelexcursie worden geboekt. Ook maatwerk voor groepen of bijzondere gelegenheden is mogelijk. Zo organiseerden we in het voorjaar 2018 een aantal fietsexcursies voor lezers van Dagblad Kennemerland. Klik hier voor meer informatie.

 

 

Onze coördinator rondleidingen & arrangementen is Erwin Molenaar. Hij organiseert de activiteiten van onze gidsen. Wie graag een excursie op maat wil neemt contact met hem op. Bel 06 30010076, of stuur een mail  naar olwin@casema.nl .

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Fietsrouteproject

fietsen

Met fietsroutes wordt het voor een breed publiek straks mogelijk op eigen gelegenheid sportief kennis te maken met het Oer-IJ gebied, waarbij gebruikers met bewegwijzering, een kaart, een boekje, een app, een website en infopanelen worden geïnformeerd over de ontstaan- en bewoningsgeschiedenis van dit bijzondere gebied.

Bij de opzet van de fietsroutes in het Oer-IJ gebied laten de samenstellers zich leiden door  zes thema’s die als verhaallijnen in ons Plan van Aanpak zijn opgenomen. Dat zijn Archeologie & Aardkunde, Natuur & Landschap, Grondgebruik & Landbouw, Water en nog eens water, 2000 jaar Oorlog & Vrede en Cultuurhistorie & Industrieel erfgoed.

Aanvankelijk was het de opzet voor elk onderwerp een aparte route uit te zetten, maar bij de voorbereiding bleek dat de tochten voor recreanten dan te lang zouden worden om in een keer te kunnen afleggen. Daarom is nu gekozen voor een geografisch opzet, waarbij het Oer-IJ gebied is zes delen wordt opgeknipt en ook vanuit verschillende startplaatsen benaderd kan worden. De specifieke informatie over ontstaan-, bewoningsgeschiedenis en landschapskenmerken worden dan gecombineerd.

De ambitie van de samenstellers met de fietsroutes is meer verdieping en samenhang te kunnen bieden dan de bestaande tochtjes, die meer algemeen van inhoud en opzet zijn en waar maar  beperkt aandacht wordt besteed aan de kwaliteit en kwetsbaarheid van het Oer-IJ gebied. Voor de deelnemers uit de regio en van verder weg moet het een expeditie worden, een ontdekking tocht. Met de nieuwe informatie gaat een wereld voor ze open.

Inmiddels hebben de Rabobank Noord-Kennemerland en de Stichting TriArcus uit Heemskerk zich als sponsors aan het project verbonden. Bij de voorbereiding wordt onder meer samengewerkt met Recreatiebedrijf Noord-Holland NV, een onderneming die veel ervaring heeft met recreatievoorzieningen op het gebied van fiets- en wandelroutes. Door samen op te trekken moet het ook gemakkelijk worden de Oer-IJ gemeenten Beverwijk, Castricum, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest, Velsen en Zaanstad mee te krijgen.

 

Status: Inmiddels is een boekje met een voucher voor een app met twee routes vanuit Castricum verschenen. Aan een route voor Heiloo wordt nog gewerkt. Sociaal geografe Lia Vriend stelt de routes samen.Voorzitter werkgroep: Léon Klein Schiphorst, tel 06 3492 5839, mail kleinschiphorst@quicknet.nl

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Oer-IJ Academie

 

DSC_0125

Coördinator van de lezingen Hans van Weenen leidt zelf de lezingen in.

 

 

 

De.Oer-IJ Academie organiseert lezingen, een opleiding tot ambassadeur van het Oer-IJ voor recreatieondernemers en de gidsencursussen.Ook wordt gewerkt aan een leskoffer voor het onderwijs.
Status werkgroep: Is operationeel. Het laatste nieuws en meer achtergronden over diverse onderdelen kunnen worden gelezen in de rubriek Academie onder het kopje Wat doen wij. Voorzitter van de werkgroep is Jan Hormann. 

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Verslag werkconferentie

Gedeputeerde Jaap Bond steunt Oer-IJ initiatief.

.

Gedeputeerde Jaap Bond (Foto Henk. Z. Hommes)

Voor gedeputeerde Jaap Bond is het Oer-IJ gebied door zijn specifieke landschapskwaliteiten waardevol genoeg om meer concreet te betrekken bij het provinciaal ruimtelijk beleid in de nabije toekomst. Hij onderkent de unieke natuurhistorische waarde, ziet zeker kansen voor duurzame recreatie en beschouwt de groene open ruimte ook als een belangrijke economische factor voor een succesvol woon- en werkklimaat voor de regio.

De gedeputeerde zei dat vrijdag tijdens een werkconferentie voor bestuurders en ambtenaren over duurzaam toerisme in de groene driehoek Alkmaar, Zaanstad, Velsen. De bijeenkomst, gehouden in het PWN-bezoekerscentrum De Hoep, was georganiseerd door de Stichting Oer-IJ. De gedeputeerde nodigde de aanwezige wethouders, ambtenaren nadrukkelijk uit om samen met de bewoners te verkennen waar de mogelijkheden liggen om dat beleid vorm te geven. Hij wil de input vanuit het gebied betrekken bij het opstellen van een nieuwe ‘omgevingsvisie’ waaraan de provincie werkt. De discussie hier moet zeker een vervolg krijgen, zei de provinciaal bestuurder.

De gedeputeerde moest bekennen dat hij de bijzondere waarde van het Oer-IJ gebied pas was gaan beseffen toen hij er recent door een gids werd rondgeleid. Hij was verrast door wat je er nog van de ontstaansgeschiedenis van het landschap terug kan zien. Een fantastisch verhaal; te onbekend en het vertellen waard, was zijn conclusie. ,,Een fascinerend landschap dat nog veel geheimen herbergt’’.

Leuk voor recreatie van eigen inwoners, maar ook voor verblijfstoerisme van buitenlanders. Zeker nu uit onderzoek blijkt dat toeristen eenmaal ter plaatse, bereid zijn twee keer een uur te reizen om een dag-bestemming te bereiken. Wel moet er dan een voorzieningenniveau zijn om die bezoekers te kunnen faciliteren. Denk daarbij aan overnachtingsmogelijkheden, horeca en mogelijkheden om iets te beleven. Belangrijk is dan het verhaal. Wat er zo bijzonder is. Er valt meer te zien dan je zo op het eerste gezicht zou vermoeden, weet nu ook de gedeputeerde. Zelf een natuurliefhebber en enthousiast wandelaar.

Jaap Bond heeft naast natuur & recreatie ook economie in zijn portefeuille. Hij legt bij een beoordeling van het landschap een nadrukkelijke relatie met de kapitale waarde van zo’n gebied. De gedeputeerde is van mening dat de waarde van groen & ruimte in geld uitgedrukt net zo hoog kan worden ingeschat als die van een wijk, kantorencomplex of bedrijventerrein. Bij locatiekeuzes letten ondernemers en investeerders steeds meer op het vestigingsklimaat, waarbij de aanwezigheid van natuur in de omgeving een belangrijke rol speelt. Het draagt belangrijk bij aan de kwaliteit van een regio. ,,Ontwikkelaars besteden elders miljarden aan groen, hier is dat landschap al aanwezig. Daar moeten we dus zeer zorgvuldig mee omgaan en zuinig op zijn’’.

De provincie voorspelt een oplopende druk op het gebied vanwege de behoefte aan meer woningen rondom Amsterdam. Jaap Bond voorziet dat de grenzen van de metropoolregio worden opgetrokken, met name richting het noorden. Zuidelijk legt Schiphol te veel beperkingen op. Er zullen de komende 25 jaar nog zo’n 500.000 bewoners in de regio gehuisvest moeten worden. Gezien de omvang en complexiteit van die taakopdracht bepleit de gedeputeerde een gezamenlijke regionale aanpak, met een speciale rol voor de betrokken burgers.

De gedeputeerde vertelde dat de provincie werkt aan een omgevingsvisie en hij nodigde iedereen nadrukkelijk uit daar een bijdrage aan te leveren. ,,Voer je zo’n discussie op inhoud, met argumenten en met passie dan weet ik zeker dat er ook geluisterd wordt naar de mensen die zich inzetten voor de cultuurhistorische waarde en kwetsbaarheid van het gebied.’’ In dit verband maakt Jaap Bond de Stichting Oer-IJ een groot compliment voor het initiatief, zich zo belangeloos en gemotiveerd voor het behoud van het landschap in te zetten. ,,Als het lukt economie, recreatie en toerisme in het beleid te koppelen aan natuur, landschap en cultuurhistorie is het ook gemakkelijk zo’n gebied met rust & ruimte in stand te houden’’.

 

Voorzitter Evert Vermeer

Voorzitter Evert Vermeer in gesprek met Jaap Bond . (Foto Henk. Z. Hommes)

Voorzitter Evert Vermeer van de Stichting Oer-IJ vertelde de aanwezige bestuurders en ambtenaren meer over de doelstellingen en activiteiten van de Stichting Oer-IJ. Hij stelde vast dat er veel redenen zijn om zuinig te zijn op het gebied, en dat bij bewoners en bezoekers een groeiende behoefte bestaat aan natuur met rust & ruimte. Een eigen vertrouwde regio waar mensen zich thuis en veilig voelen. Zeker in deze tijd van grote maatschappelijke beroering en onzekerheid. Daar zijn alle geleerden het over eens.

Bij veel van de activiteiten die de stichting organiseert en nog op de agenda heeft staan worden de inwoners betrokken. Ze kunnen lezingen volgen, informatieve fietstochtjes maken of zich inschrijven voor thematische wandelingen. Het zal allemaal bijdragen aan het besef dat hier iets bijzonder waardevols aanwezig is. Evert Vermeer deed een oproep aan alle aanwezigen om open te staan voor burgerinitiatieven en in het maken en uitvoeren van beleid meer rekening te houden met de specifieke kansen die het historische Oer-IJ landschap biedt.

Veel regio’s in Noord-Holland hebben een meer herkenbare identiteit. Bij het Oer-IJ landschap moet dat meer zichtbaar worden gemaakt, is het nodig een verhaal te vertellen. Die zijn er genoeg. ,,Het groene gebied tussen Zaanstad, Velsen en Alkmaar staat nog onvoldoende op de kaart. Een betere positionering vraagt om samenwerking van alle BUCH-gemeenten, de Zaanstreek en IJmond. Ons werk krijgt pas betekenis als bij overheden een zelfde gevoel over de kwaliteit en kansen van dit landschap ontstaat en ze daar ook mee aan de slag gaan’’, aldus Evert Vermeer.

 

Adviseur Rik de Visser

Landschapsarchitect Rik de Visser, directeur van Bureau Vista en adviseur van de Stichting Oer-IJ, hield het gezelschap bestuurders en ambtenaren voor dat het Oer-IJ gebied te weinig betrokken wordt bij de ruimtelijke ordening. Het is een vergeten gebied dat in studies en visies nauwelijks of niet wordt genoemd. Hij bepleitte een aanpak waarbij de geschiedenis van het oorspronkelijke getijdenlandschap meer richtinggevend wordt bij de toekomstige invulling van de metropoolregio Amsterdam. Daar liggen volop kansen.

Als concreet voorbeeld noemde Rik de Visser de schetsplannen die zijn gemaakt voor de zogenaamde Zaancorridor, een aantal mogelijke bouwlocaties rond OV-knooppunten in Noord-Holland. Juist daar liggen mogelijkheden om met het oude landschap verbindingen te zoeken. De fantasie te prikkelen, de verbeelding te betrekken bij een kwalitatief onderscheidende invulling. ,,Wij bepleiten als stichting niet alleen behoud en bescherming, maar zijn er juist voor om op een dynamische manier de geschiedenis bij verdere ontwikkelingen in de toekomstplaatjes te betrekken. Een relatie te leggen met het landschap dat zo bepalende is geweest voor het ontstaan en de ontwikkeling van dit gebied ’’, aldus Rik de Visser.

Aan de hand van het Plan van Aanpak van de Stichting Oer-IJ, waarvan hij een van de auteurs is, gaf de landschapsarchitect voorbeelden van hoe je de geschiedenis tastbaar en beleefbaar kunt maken. Ook de noodzaak voor het zoeken naar waterberging vanwege de klimaatwijziging biedt nieuwe mogelijkheden om de zichtbaarheid van het gebied in beeld te brengen. Zo kan het krekenlandschap beter en samenhangend worden ontsloten en ook meer toegankelijk worden gemaakt voor de recreërende bewoners. ,,Het is niet zo makkelijk als het misschien lijkt, maar er liggen genoeg kansen en uitdagingen, waar wij graag over meedenken’’.

 

Eric Grootscholte van LAgroup, adviseur toeristische gebiedsontwikkeling

Het toerisme zal de komende decennia verdubbelen, voorspelde Eric Grootscholte. De vraag is in hoeverre het Oer-IJ gebied daar op de korte termijn iets van zal merken. Er ontstaat wel enige overloop, maar de meeste buitenlanders kiezen toch voor de bekende bezienswaardigheden. De druk op het gebied en de vraag naar recreatiemogelijkheden zal wel toenemen door de verwachte bevolkingsgroei. Daar liggen ook de kansen.

Volgens Eric Grootscholte is het belangrijk dat de regio gezamenlijk werkt aan een profilering van de kwaliteiten in het gebied. Zorgt voor een herkenbare identiteit, een eenduidig verhaal. ,,Bij mij bestaat de indruk dat de bestuurders en beleidsmakers te veel met hun rug naar het Oer-IJ landschap staan en zich te eenzijdig en te individueel richten op de eigen kust met de zee en het strand. De aanpak is nu te versnipperd. Niet regionaal samenhangend.’’

Bij zijn analyse van de potentiële bezoekers ziet hij vooral oudere mensen, met veel vrije tijd, met genoeg geld en met interesse in geschiedenis en natuur. ,,Dan moet je verhalen vertellen en die zichtbaar maken. Zorg voor points of interest. Dan krijg je ze in je gebied’’.

De door de Stichting Oer-IJ benoemde icoonprojecten als een Steentijdboerderij, de houtzaagmolen van Cornelis Corneliszoon van Uitgeest en het Huis van Hilde noemt Erik Grootscholte goede voorbeelden van storytelling waar de ‘zilveren generatie’ graag voor naar een gebied komt. ,,De verhaallijnen moeten aanspreken; authentiek en spannend zijn. Mensen moeten zich er mee kunnen identificeren. Ga daarom bij het uitwerken van een concept altijd uit van de eindgebruiker. Kijk goed naar zijn leefstijl, zijn interesses’’.

De vrijetijdswetenschapper pleit in het overbrengen van het verhaal ook nadrukkelijk voor een mix van communicatiemiddelen. Niet alleen virtueel met app’s en zo, maar ook tastbaar met iconische voorwerpen of tastbare zaken die het gebied een gezicht geven. Zorg voor een heldere zichtbare boodschap. Recreatie en educatie kunnen dan goed samen gaan. Ontspanning, waar je ook nog wijzer van wordt. Leuk te weten en om door te vertellen. Zo kun je een gebied goed verkopen.

 

Agenda voor het Oer-IJ

De werkconferentie werd afgesloten met een plenaire discussie over de besproken thema’s. Dat gebeurde onder leiding van Jef Mühren, directeur MOOI Holland, een onafhankelijke en niet-commerciële adviesorganisatie op gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultuurhistorie in Noord-Holland. Hij werd bijgestaan voor een deskundigenpanel met Jan Dirk Hoekstra (provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit bij de provincie Noord-Holland),  Saskia Geraeds (hotel Huize Koningsbosch in Bakkum en Oer-IJ ambassadeur), Margriet Drijver (bestuurslid Geopark de Hondsrug in Drenthe) en Jos Teeuwisse (secretaris Stichting Oer-IJ).

Vanuit de discussie is een ‘Agenda voor het Oer-IJ’ geformuleerd met een aantal aandachtspunten en aanbevelingen die de deelnemers van de conferentie en de bestuursleden van de Stichting Oer-IJ mee naar huis nemen. De bijeenkomst krijgt een vervolg in een breder symposium waar ook vertegenwoordigers vanuit de politiek, het recreatieve bedrijfsleven en natuurorganisaties voor worden uitgenodigd.

 

Enkele besproken zaken verdienen nog een aparte vermelding.

Toeristisch Netwerk

Gerlof Kloosterman van de gemeente Heerhugowaard was aanwezig als vertegenwoordiger toeristennetwerk Alkmaar en omgeving, waarin 18 gemeenten samen optrekken. Er is ook regulier contact en afstemming met Metropool Regio Amsterdam. Hij nodigde staande de vergadering de Oer-IJ regio gemeenten uit ook mee te doen met dit netwerk. Wat met applaus werd begroet.

Het toeristennetwerk Alkmaar heeft een toeristische visie opgesteld waarin het Oer-IJ nadrukkelijk wordt genoemd. Het getijdenlandschap strekt zich namelijk uit tot in Laag Holland. Een van de aanbevelingen in het beleidsdocument is historische verhalen te verbinden met het toeristisch routenetwerk. Uit onderzoek blijkt dat 40 procent van de eigen inwoners de regionale geschiedenis van het landschap (nog) niet kent. Daar kun je wat mee.

 

Geen actiegroep

Vanuit de bestuurlijke hoek werd opgemerkt dat de Stichting Oer-IJ zich vooral moet blijven bezighouden met het benoemen van de kwaliteiten en kansen van het landelijk gebied. Wanneer ze zich teveel gaat profileren als organisatie die uitgesproken standpunten over beleid en besluiten gaat innemen, loopt de organisatie het risico gemeenten als partner te verliezen. De opmerking was vooral ingegeven door afwijzing van de locatiekeuze voor een opstelterrein van Sprinters in het krekenlandschap bij Uitgeest.

Voorzitter van de Stichting Oer-IJ Evert Vermeer reageerde op de uitspraak door nadrukkelijk te verklaren als organisatie geen actiegroep te willen zijn. Het gaat vooral om het benoemen, meedenken en uitdragen van zaken die het Oer-IJ gebied aangaan. Maar soms bij hele ingrijpende kwesties komt dat dicht bij een politieke uitspraak. Maar dan nog gaat het vooral om een analyse en het aandragen van alternatieven. ,,Uiteindelijk gaan we er niet dwars voorliggen.’’

 

Steun Geopark

Drenthe heeft met de Hondsrug het eerste en tot nu toe enige Geopark van Nederland. Bestuurslid Margriet Drijver vertelde dat die status op plek op de Werelderfgoed van Unesco het gebied een enorme impuls heeft gegeven. Niet alleen in de erkenning als een landschappelijk uniek gebied, maar ook in economisch opzicht voor het recreatieve bedrijfsleven.

In Drenthe is het Geopark een initiatief geweest van het provinciebestuur. Daar zijn ook de middelen beschikbaar gesteld om dit doel te kunnen bereiken. Bij het Oer-IJ gebied komt het idee bij een grote groep burgers vandaag. Ze feliciteerde de bestuurders met zoveel betrokkenheid. ,,Dit enthousiasme moet door het bestuur omarmt worden en verdient steun van de lokale overheid.’’

 

Arrangementen

Saskia Geraeds (van hotel Huize Koningsbosch) is ondernemer in het Oer-IJ gebied. Ze vertelde dat haar gasten zonder uitzondering zeer verrast en enthousiast reageren op Oer-IJ excursies die ze organiseert. ,,De mensen zeggen altijd; nooit geweten dat het hier zo mooi is. We willen het aantal rondleidingen gaan uitbreiden. Amsterdam ligt zo dichtbij, wij zien veel mogelijkheden’’.

 

Ruimtelijke kwaliteit

Jandirk Hoekstra, onafhankelijk adviseur ruimtelijke kwaliteit bij de provincie Noord-Holland en directeur van H+N+S Landschapsarchitecten, een bureau met een grote reputatie op het gebied van innovatieve plannen op het raakvlak van water, natuur, energie en verstedelijkingsvraagstukken, heeft zich eerder mild kritisch opgesteld als het ging over het Oer-IJ als bindend gebiedsconcept. Tijdens de conferentie moest hij bekennen dat het gegeven voor hem meer is gaan leven en aan betekenis heeft gewonnen.

 

De Agenda met aandachtspunten voor het Oer-IJ gebied. Het zijn stellingen op basis van de discussie geformuleerd. In willekeurige volgorde.

  • Vorm vinden voor structurele bovenlokale en bovenregionale afstemming en toetsing van ruimtelijke ontwikkelingen in het Oer-IJ gebied;
  • Ook aandacht besteden aan Oer-IJ verhaal binnen de bestaande bebouwde omgeving, waar nog resten van het oude landschap zichtbaar zijn of zichtbaar gemaakt kunnen worden;
  • Niet alle aandacht laten uitgaan naar het groene gebied, ook de aansluiting met de verstedelijking en de samenhang van de bebouwing tussen Haarlem en Heerhugowaard in het overgangsgebied van kust naar achterland in de beschouwing meenemen.
  • Plannen voor Zaancorridor als concreet project benoemen voor onderzoek naar mogelijkheden van een aanpak waarbij het betrekken van landschapshistorie voor een kwalitatieve impuls zorgt en een toegevoegde waarde kan zijn;
  • Bij elke ruimtelijke ontwikkeling zouden gemeenten in het gebied de plannen moeten toetsen aan een aantal Oer-IJ criteria.
  • Er moet meer structuur komen in samenwerking tussen bewonersinitiatieven als dat van de Stichting Oer-IJ en overheden.
  • Bij de begrenzing van het Oer-IJ gebied niet te strikt kijken naar het getijdenlandschap, maar het meer zien als onderdeel van een groter gevarieerd landschap waar ook de duinen en het veenweidegebied toe behoren. Bezie dan ook meteen het aantal gemeenten in het nu beschreven werkgebied.

 

Ten slotte

PWN stelde de conferentieruimte in De Hoep beschikbaar. Sjakel van Wesemael, sectormanager Natuur & Recreatie bij het PWN, deed dat graag. ,,Al was het alleen maar vanwege het feit dat het bezoekerscentrum van het provinciaal bedrijf Water & Natuur midden in de monding van het Oer-IJ ligt,’’ sprak ze. Aan die bijzondere locatie zal binnenkort aandacht worden besteed in de permanente expositie van De Hoep.

De gemeente Castricum heeft de werkconferentie met een subsidie financieel mogelijk gemaakt. Wethouder Kees Rood sprak in een afsluitend woord beeldend over zijn jeugd, die hij midden in het Oer-IJ gebied doorbracht. De gemeente noemt in een nieuwe structuurvisie recreatie & toerisme het Oer-IJ van onschatbare waarde. In een ‘ontwikkelagenda’ voor de komende 4 jaar wordt bepleit het verhaal van het landschap meer zichtbaar en beleefbaar te maken. De gemeente ziet het gebied als een potentiële drager van het dagtoerisme. Of zoals de wethouders het zei: een prachtig landschap van linten, parels en verborgen schatten.

Op vrijdag 09 december is in het bezoekerscentrum De Hoep te Castricum door de Stichting Oer-IJ een werkconferentie gehouden voor bestuurders en beleidsambtenaren uit de regio. Aanwezig waren vertegenwoordigers van de provincie, acht gemeenten en diverse aan de overheid gelieerde organisaties.Onderwerp was met elkaar na te gaan in welke zin het ‘vergeten’ Oer-IJ landschap een verbindend gebiedsconcept kan zijn bij het ontwikkelen van een integraal beleid voor duurzaam toerisme & recreatie. Hiernaast is het verslag van die dag te lezen.

 

 

 

 

 

 

 

 

Eric Grootscholte van LAgroup sprak als adviseur toeristische gebiedsontwikkeling. Wie hier klikt kan de beelden die hij gebruikte bij zijn presentatie terugzien.

 

 

 

 

 

 

Landschapsarchitect Rik de Visser, directeur van Bureau Vista en adviseur van de Stichting Oer-IJ hield zijn gehoor voor dat bij de ruimtelijke ordening te weinig rekening wordt gehouden met de kwaliteiten van het Oer-IJ gebied. Hij ondersteunde zijn verhaal met een presentatie. Klik hier om die te kunnen zien.

 

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Werkgroep Oer-IJ Atlas

atlassenHet uitgeven van een ‘Atlas van het Oer-IJ’ als een leesbaar en rijk geïllustreerd boek moet tastbaar maken waar het om gaat als we spreken over een geologisch, archeologisch, landschappelijk en historisch bijzonder gebied. In zo’n uitgave zullen de thema’s en verhaallijnen uit het Plan van Aanpak leidend zijn.

De werkgroep Atlas heeft zich onder voorzitterschap van Piet Veel gebogen over de inhoud van een boek dat alle facetten van het Oer-IJ gebied moet belichten. Er is eerst een plan van aanpak gemaakt en daarna een inventarisatie voor de inhoud opgesteld. Dat laatste stuk wordt de basis voor de samenstelling van de uitgave. Een redactiecommissie houdt zich nu verder bezighouden met de praktische realisering van een Oer-IJ Atlas. Bert Buizer voert de eindredactie.

INHOUDSOPGAVE ATLAS van het OER-IJ gebied

Voorwoord – Evert Vermeer

1.1 Het Oer-IJ?

Wat is dat? – Hans van Weenen

Voorhistorische periode tot 12 v.Chr.

2.1 De landschapsgeschiedenis van het Oer-IJ – Peter Vos

2.2 Pioniers van het nieuwe land. De eerste bewoners van Heiloo-Craenenbroeck – Jan de Koning.

Romeinse Tijd, 12 v.Chr.-450 n.Chr.

3.1 Flevum op de kaart. Waarom kwamen de Romeinen naar Velsen? – Arjen V.A.J. Bosman

3.2 Flevum op de kaart. Hoe zag het Romeinse militaire landschap er bij Velsen uit?  – Arjen V.A.J. Bosman

3.3 De archeologie van het Oer-IJ-gebied in de Romeinse tijd – Jan de Koning & Rob van Eerden

Vroege Middeleeuwen, 450-1050

4.1 Bewoning langs het Oer-IJ (1e-16e eeuw) – Frits David Zeiler

4.2 Middeleeuwse boerderijen op de strandwal: de opgraving Limmen-De Krocht –  Menno Dijkstra

4.3 Van heinde en verre: het belang van de waterwegen

Vroege Middeleeuwen Menno Dijkstra

4.4 Het contact met de wereld buiten het Oer-IJ – Silke Lange

Late Middeleeuwen, 1050-1500

5.1 Oer-IJ: het geheim van de duinen – Rienk Slings

5.2 Tussen duin en veen – natuur en landschap van het Oer-IJ gebied – Bart Korf

5.3 Nat en droog: namen in het Oer-IJ-gebied – Frits David Zeiler

5.4 Begeesterd Egmond: kracht en macht van het geloof – Gerard Alders

5.5 Zandkastelen: middeleeuwse burchten in de binnenduinrand – Gerard Alders

5.6 Waterstand en waterstaat in het Oer-IJ-gebied (circa 950 – circa. 1600) – Frits David Zeiler

5.7 De Amstel en het Oer-IJ. Het archeologisch onderzoek bij de Noord-Zuidlijn en de vroege geschiedenis van Amsterdam – Jerzy Gawronski

5.8 ‘Een landschap dat heeft zien gebeuren’. Oorlogvoering in het Oer-IJ tussen 1200  en 1500 – Ronald de Graaf

5.9 Al die bomen staan er dankzij de buitenplaatsen – Léon Klein Schiphorst

5.10 Een ring van rijkdom: buitenplaatsen en hun plantages – Gerard Alders

6.0 Nieuwe Tijd, 1600-1860

6.1 Geld als water? Landaanwinning in het Oer-IJ gebied, 1500-1760 – Diederik Aten

6.2 Akersloot wereldwijd – Piet Kleij

6.3 Veranderingen in energie en landschap 1600-1900 – Herman Kaptein & Piet        Kleij

6.4 Oorlog en vrede: inval en strijd van 1799 – Gerard Alders.

7.0 Moderne Tijd, 1850-heden

7.1 De Stelling van Amsterdam: verdedigen met water – Agnes de Boer

7.2 Van zeearm tot kanaal. De waterstaatkundige ontwikkeling van het IJ van 1850 tot heden – Rob Veenman

7.3 Sociale gevolgen van de aanleg van het Noordzeekanaal – Pauline van Vliet

7.4 Het Oer-IJ-gebied: hoe verder in de toekomst? – Jos Teeuwisse & Rik de Visser

[/ezcol_1third_end]Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep R.O.

metropoolregio2040-nederlands-plat-750

De Stichting Oer-IJ wil ook een proactieve rol spelen in de discussie over belangrijk vraagstukken waar het gaat om de ruimtelijke ordening in het landelijk gebied. De Werkgroep Ruimtelijke Ordening volgt alle ontwikkelingen op dit terrein en adviseert het bestuur over te nemen stappen.

De Stichting Oer-IJ is van mening dat de kwaliteit en kwetsbaarheid van het Oer-IJ gebied te weinig wordt betrokken bij de ruimtelijke ordening. Zowel provinciaal, als lokaal. In ons Plan van Aanpak worden concrete suggesties gedaan om daar structureel verandering in te brengen.

De Stichting wil zich nadrukkelijk niet profileren als een actiegroep, maar handvatten aanreiken om beschikbare kennis en feiten een grotere rol te laten spelen bij beleidsformulering  en plannenmakerij. De Werkgroep Ruimtelijk Ordening zal daar een aanzet toe geven en structuur in aanbrengen.

Er zijn genoeg actuele aanknopingspunten om zinvol inhoud te geven aan dit voornemen. De provincie Noord-Holland werkt aan een nieuwe Structuurvisie, Metropoolregio Amsterdam zoekt naar mogelijkheden om buiten de stad iets te kunnen doen om het centrum te ontlasten, de gemeenten krijgen een grote rol bij de invulling en uitvoering van ruimtelijke ordening.

Actueel zijn verschillende infrastructurele projecten, zoals de aansluiting van de snelwegen A8-A9, het opstelterrein voor Sprinters van ProRail bij Uitgeest, de discussie over recreatieve bestemmingen van het binnenduinrandgebied (Landal), de afslag van de A9 bij Heiloo.

Status: De werkgroep zit in de opstartfase. Voorzitter is Greet Blokker. Er is nog ruimte voor mensen die zich aangesproken voelen door het thema en graag willen meepraten.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Werkgroep Archeologie

De Archeologiewerkgroep van de Stichting Oer-IJ is feitelijk een voortzetting van het werk dat al langer naar bewoningssporen in dit gebied werd verricht. Deze groep vrijwilligers was betrokken bij diverse opgravingen in de regio en publiceerde ook regelmatig over bijzondere vondsten van bewoningsactiviteiten in de vroege historie van Kennemerland en Zaanstreek. Deze artikelen zijn terug te vinden in de rubriek ‘Meer over het Oer-IJ’ onder ‘diverse publicaties’ elders op deze site. De werkgroep had aanvankelijk een eigen website onder de noemer Oer-IJ. Die naam is later afgestaan aan onze stichting.

De Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ bestaat als netwerk nog steeds. Namens de archeologische werkgroep van de Stichting Oud-Castricum zit Rino Zonneveld in dit structurele overleg, hij is voorzitter.

Rino is ook actief bij de Werkgroep van de Stichting Oer-IJ. Wanneer burgers bijzondere vondsten doen, komt hij graag langs om daar nader onderzoek naar te doen. Is het de moeite waard, dan schakelt hij professionele archeologen in, met wie meer wordt samengewerkt.

Status werkgroep: actief.

Wie meer wil weten zoekt contact met Rino Zonneveld of belt 0251-656060 of 06-29100834

Een mail sturen kan ook: zonnevld@ziggo.nl

Werkgroep Kanoroutes

kano op de Hunze Foto Het Drentse Landschap

Het Oer-IJ landschap laat zich bij uitstek verkennen vanuit de kano. Er zijn al diverse routes, de huur van kano’s is al mogelijk en recent werd door een aantal betrokken partijen een projectplan gepubliceerd met plannen voor verdere optimalisering van deze milieuvriendelijke watersport hier.

De Stichting Oer-IJ levert graag een bijdrage aan de discussie over de meest optimale voorzieningen voor het bezoek aan het gebied per kano. Een eigen werkgroep kan daar vanuit onze eigen doelstelling inhoud aan geven. De aandacht gaat dan vooral uit naar de pure beleving van het landschap en het zoeken naar mogelijkheden om daar de ontstaansgeschiedenis en de cultuurhistorie zo veel mogelijk bij te betrekken.

De voorzitter van onze Werkgroep Kanoroutes Jaap van Harlingen was en is betrokken bij veel activiteiten in het Oer-IJ gebied. Als vrijwilligers van Landschap Noord-Holland op het Fort Krommeniedijk uit de Stelling van Amsterdam nam hij het initiatief om de Uitgeester- en Heemskerkerbroekpolder en de Krommenieër Woudpolder, met meer kanoroutes voor recreanten beter te ontsluiten. Verschillende organisaties op het gebied van toeristisch beleid hebben inmiddels een uitvoerig projectplan gemaakt om dit idee ook uit te kunnen voeren.

Door de hoge natuurwaarden en de nog zichtbare landschapselementen die verwijzen naar het gebruik door menselijke activiteiten is hier veel te vertellen over de geschiedenis. Maar de bereikbaarheid over water is nog lang niet overal zoals gewenst. Om die knelpunten in kaart te brengen en mee te denken bij het zoeken naar oplossingen kan de Werkgroep Kanoroutes een nuttige rol vervullen.

Actuele ruimtelijke ontwikkelingen geven voldoende aanleiding om ook vanuit de Stichting Oer-IJ met dit onderwerp proactief aan de slag te gaan. De plannen voor de aanleg van een rangeerterrein voor Sprinters bij Uitgeest, het doortrekken van de A8 naar de A9 en de woningbouw in het buitengebied van Assendelft kunnen nieuwe belemmeringen opwerpen, maar ook kansen bieden.

Bij ingrepen in het landschap zijn compensatiemaatregelen als tegemoetkoming voor verlies aan natuur aan de orde. Dan is het belangrijk daar vanuit onze betrokkenheid adequaat op in te spelen. De Werkgroep Kanoroutes kan daar werk van maken. Door knelpunten te inventariseren, alternatieven te formuleren en het bestuur te adviseren daarmee de planvorming positief te beïnvloeden en er de inspraak in te gaan.

Status werkgroep: in oprichting.
Voorzitter: Jaap van Harlingen. 

Wie mee wil doen zoekt contact met hem Telefoonnummer 075-6403850′. Mail jvanharlingen@planet.nl

 

Klik op Projectplan kano om dat te kunnen lezen.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.