Lezingen 2017-2018

Archeologiemuseum en Stichting Oer-IJ gaan samenwerken

Nieuwe serie historische lezingen in Huis van Hilde

Onder de titel ‘Hilde kan me nog meer vertellen’ wordt door de Stichting Oer-IJ en Huis van Hilde een nieuwe serie van acht lezingen georganiseerd in het archeologiemuseum te Castricum. Vorig jaar hadden beide organisaties elk hun eigen avonden. Omdat de onderwerpen thematisch dicht bij elkaar liggen en er toch al op verschillend terrein wordt samengewerkt, is besloten voor het seizoen 2017/2018 in dit verband gezamenlijk op te trekken.

Voor de historische lezingen bestaat steeds veel belangstelling. De meeste avonden worden uitverkocht en ook herhalingen trekken volle zalen. De populariteit heeft te maken met de groeiende belangstelling voor regionale geschiedenis, maar houdt zeker ook verband met de kwaliteit van de sprekers. De organisatoren zorgen steeds voor bijeenkomsten met een verhaal van deskundigen die een autoriteit zijn in hun vakgebied. Er staan acht lezingen gepland.

De eerste avond is op donderdag 5 oktober. Klik hier voor een overzicht en voor het bestellen van kaarten. De kosten voor een avond bedragen 10 euro. Vrienden van het Oer-IJ krijgen 10 procent korting. Wie kaarten voor vier of meer lezingen bestelt betaalt 2 euro minder per lezing. De lezingen beginnen om 20 uur en duren tot 22 uur. De zaal gaat open om half acht. Alle informatie over het programma is te vinden op deze website of bel anders voor vragen met Huis van Hilde: 023-5143247.

 

 

5 oktober Liselotte Gertenbach

Onderwerp: De ethiek bij het tentoonstellen van skeletten.

Liselotte Gertenbach

Menselijke resten in musea? Kan dit eigenlijk? En wat is de geschiedenis van menselijke resten in musea? In het kort zal Liselotte beginnen met de geschiedenis van het tentoonstellen van mensenresten. Vervolgens zal zij meer over de huidige situatie van het tentoonstellen van mensenresten vertellen. Hierin wordt de wetgeving aan de hand van enkele voorbeelden geschetst. De lezing wordt afgesloten met de dynamiek van ethiek: over 10 jaar denken we wellicht heel anders over dit onderwerp, hoe speel je daar op in?

Liselotte Gertenbach is net afgestudeerd ( BA) met een major in Cultureel Erfgoed en een minor in Geschiedenis. Daarnaast heeft Liselotte de bachelor afgesloten met een scriptie over de ethiek van het tentoonstellen van menselijke resten. Ze is ook betrokken bij de ArcheoHotspot in Huis van Hilde en de wisselende tentoonstellingen.

2 november Silke Lange

Onderwerp: “Wat van ver komt…  Verspreiding en betekenis van Romeinse gebruiksvoorwerpen van hout ten noorden van de limes”

Silke Lange

Hout is één van de meest kwetsbare archeologische materiaalgroepen. Het blijft alleen bewaard in extreem droge of  juist in extreem natte, dus waterverzadigde en zuurstofarme contexten. Extreem droge gebieden zijn in Nederland niet aanwezig, maar het voormalige Oer-IJ estuarium herbergt wel vele wetland-sites waarin de condities voor het behoud van organisch materiaal uitstekend zijn.

Uit alle perioden zijn er dan ook houten gebruiksvoorwerpen bekend waarvan er vele in het Huis van Hilde te bezichtigen zijn. Ook uit de Romeinse tijd zijn houten gebruiksvoorwerpen opgegraven. Vaak zijn dit voorwerpen die te maken hebben met een Romeinse leefstijl die onbekend is in het vrije Germanië.

In de lezing wordt ingegaan op verschillende vindplaatsen met  Romeinse houtvondsten, op de aard van deze voorwerpen en hoe ze in onze contreien terecht zijn gekomen. Ook wordt een link gelegd met de geromaniseerde samenlevingen ten zuiden van de limes.

Klik hier om daar de pagina te gaan waar kaarten kunnen worden besteld.

 

 

 

Silke Lange heeft archeologie gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam en is sinds 2012 werkzaam als archeologe en houtspecialiste bij BIAX Consult in Zaandam. Dit bedrijf is  gespecialiseerd in landschapsarcheologie en landschapsreconstructies. Voordien heeft Silke Lange talrijke opgravingen als projectleider voor de regio Noord-Holland vanuit de Universiteit van Amsterdam en het toenmalige projectenbureau van het Amsterdams Archeologisch Centrum verricht.  Vanuit de BUCH is Silke Lange betrokken bij het archeologische onderzoek in de regio en adviseert zij op het gebied van de archeologische monumentenzorg.

In opdracht van de Rijksdienst in Amersfoort heeft zij onlangs alle houten gebruiksvoorwerpen daterend van prehistorie tot 1300 in Nederland geïnventariseerd. Sinds 1997 is zij als houtspecialiste betrokken bij het archeologisch onderzoek in Utrecht en Leidsche Rijn. In een internationale werkgroep bestudeert ze samen met haar buitenlandse collega’s de logistieke processen rondom grondstoffen en producten in het Romeinse rijk. Hiervan is onlangs een publicatie verschenen in het Duitse blad “Archäologische Berichte 27”.

Silke is sinds 2012 bestuurslid van het Biologisch-Archeologische Platform (BAP). Daarnaast is zij secretaris van de Stichting Adelbertusakker.

Publicaties:

Lange, S., 2017: Uit het juiste hout gesneden. Houten gebruiksvoorwerpen uit archeologische context tot 1300 n.Chr. (Nederlands Archeologische Rapporten 54), Amersfoort.

Lange, S., 2017: Neue Erkenntnisse in der Holzforschung im Leidsche Rijn (Niederlande) am Beispiel der Grabung ‚Zandweg – LR 31‘, in: T.  Kaszab-Olschewski & Ingrid Tamerl (Hrsg.), Wald- und Holznutzung in der römischen Antike. Festgabe für Jutta Meurers-Balke zum 65. Geburtstag (Archäologische Berichte 27), Verlag Deutsche Gesellschaft für Vor- und Frühgeschichte, Kerpen-Loogh.

16 november Kees Nieuwenhuijsen

 Onderwerp: Zuid-Hollandse graven in Noord-Holland.

Kees Nieuwenhuijsen

In de lezing wordt vooral stilgestaan bij de situatie in het noorden van het graafschap, het huidige Noord-Holland. Daar moesten de graven het opnemen tegen de plaatselijke bevolking die weinig op had met hun heren. In 1131 ontaardde dit in de West-Friese Oorlog, waar al veel eerder te zien was dat de graven in deze regio eigenlijk geen gezag hadden.

Kees Nieuwenhuijsen is een amateur-historicus en re-enactor. Vorig jaar verscheen zijn boek ‘Strijd om West-Frisia’. Kees is geboren in Vlaardingen en is zeer actief betrokken bij de organisatie van de herdenking van 1000 jaar Slag bij Vlaardingen. 

7 december Koen van den Driesche

Titel: Echo van het IJ – op zoek naar het Oer-IJ in het Castricummer landschap.

Koen van den Driesche.

Korte inhoud

Al spoedig na het verzanden van de Oer-IJ-monding bij Castricum woonden er mensen in het voormalige estuarium. De bewoners en bewerkers maakten gebruik van de bodemgesteldheid en hoogteverschillen zoals die door het Oer-IJ zijn gevormd. Aan de hand van de onderwerpen waterstaat, landbouw en infrastructuur toont Koen aan dat het Oer-IJ grote invloed heeft gehad op de landschapsinrichting in Castricum en omgeving.

Met tal van voorbeelden wordt inzichtelijk dat de sporen van het Oer-IJ ook vandaag de dag nog overal te herkennen zijn.

Klik hier om daar de pagina te gaan waar kaarten kunnen worden besteld.

Koen van den Driesche is landschapshistoricus en eigenaar van adviesbureau Avalis. Daarnaast is hij werkzaam als adviseur fysieke leefomgeving in het Waddengebied en bestuurslid van het Hunebedcentrum in Borger. Koen is geboren en getogen in de Oer-IJ-regio en woont tegenwoordig in Fryslân.

 

18 januari Henk van der Velde

Onderwerp: Dark Ages

 

Henk van der Velde

In deze lezing wordt een introductie gegeven op de archeologie van de Vroege Middeleeuwen. Wat gebeurde er toen de Romeinen vertrokken? Wat zijn de bijzondere vindplaatsen in het kustgebied? Wat maakt de archeologie van vroegmiddeleeuws Holland nu zo bijzonder? Zijn enkele vragen die aan de orde zullen komen.

 

 

 

Henk van der Velde is hoofd archeologie van ADC ArcheoProjecten en tevens verbonden aan de universiteit Leiden. Hij promoveerde op de bewoningsgeschiedenis van Oost-Nederland maar heeft in de afgelopen twee decennia ook bijzondere opgravingen uitgevoerd in het Nederlandse kustgebied. Hij specialiseert zich daarbij vooral op de Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen. In oktober verschijnt onder zijn leiding het boek ‘Struinen in de duinen’.CV

 

15 februari Jerzy Gawronski

Jerzy Gawronski

Onderwerp: Amstel en IJ en Noord/Zuidlijn archeologie.

Titel: De vroegste geschiedenis van Amsterdam in het Oer-IJ landschap.

Samenvatting:

In het archeologisch onderzoek bij de aanleg van de Noord/Zuidlijn in 2005-2010 stond de rivier de Amstel centraal. De diepe bouwputten gaven toegang tot de onderste lagen van de rivierbedding tot 12 m onder NAP. Daarmee kwam nieuwe informatie voorhanden over ontwikkelingen in het landschap en vooral de waterhuishouding en de vorming van de rivier de Amstel vanaf 3.000 v. Chr.

Hierin speelt het Oer-IJ een cruciale rol. Archeologische vondsten duiden op een doorlopende bewoning in het Amstelgebied. Klimatologische en bodemkundige processen ten tijde van de middeleeuwse ontginningen zorgen voor ingrijpende veranderingen in het landschap. Een abrupte omslag aan het eind van de twaalfde eeuw biedt de basis voor de stichting van Amsterdam.

Klik hier om daar de pagina te gaan waar kaarten kunnen worden besteld.

 

Prof. dr. Jerzy Gawronski is stadsarcheoloog van Amsterdam (hoofd afdeling Archeologie van Monumenten en Archeologie, gemeente  Amsterdam) en hoogleraar maritieme en urbane archeologie aan de Universiteit van Amsterdam.

 

15 maart Wouter Waldus

Onderwerp: De reconstructie van de IJsselkogge.

Wouter Waldus

In de lezing wordt, na een introductie op de opgraving en de berging van de 15e eeuwse IJsselkogge in 2011 bij Kampen uitgelegd hoe de reconstructie van het scheepswrak is aangepakt. Het betreft een digitale reconstructie, waarbij alle verzamelde gegevens van de IJsselkogge samenkomen tot een 3D model.

In de lezing zullen de voorlopige resultaten van dit bijzondere scheepsarcheologische project worden gepresenteerd. Tenslotte zal het belang van dit scheepswrak voor ons begrip van de vroegmoderne scheepsbouw worden toegelicht.

Klik hier voor meer over de vondst van de IJsselkogge.

 

 

Wouter Waldus werkt als maritiem archeoloog bij ADC Maritiem. De afgelopen jaren heeft hij vele onderwaterarcheologische projecten in heel Nederland uitgevoerd. De opgraving en de lichting van de IJsselkogge in 2016 was een van de meest bijzondere en spectaculaire tot nu toe.

12 april André Numan

André Numan

Titel: Hoe god in Kennemerland verscheen

Korte inhoud:

In de eerste helft van de achtste eeuw veroveren de Franken ‘Frisia ulterior’, het gebied tussen de Oude Rijn in het zuiden en het Vlie in het noorden. Aansluitend wordt de bevolking gekerstend door Angelsaksische monniken. Dan ook krijgt Kennemerland de eerste kerken.Vanuit die godshuizen worden weer andere gebedsruimtes gesticht.

Wie bouwden deze kerken, waar werden ze gerealiseerd en waarom juist op die plekken? In deze lezing komen al deze vragen en meer aan de orde komen. Ook wordt ingegaan worden op de bouwwijze van de kerken.

Klik hier om daar de pagina te gaan waar kaarten kunnen worden besteld.

 

 

André Numan is actief betrokken bij vele archeologisch onderzoeken in binnen en buitenland. Hij was verbonden aan het Instituut voor Prae- en Protohistorie, thans (2014) Amsterdams Archeologisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam (AAC) als hoofd Archeologische Velddienst en Documentatie en tot 2014 als  hoofd Archeologische Velddienst en Conservator.

Hij publiceerde onder meer over zijn onderzoek naar middeleeuwse bewoningssporen in het centrum van Haarlem, over Noord-Hollandse kerken en kapellen in de Middeleeuwen.

André is geboren in Haarlem, waar hij nog steeds woont en al sinds 1973 actief betrokken is bij de Archeologische Werkgroep Haarlem.

Aanmelden

‘HILDE KAN ME NOG MEER VERTELLEN’

Lezingencyclus georganiseerd door Huis van Hilde en de Oer-IJ Academie .

Aanvang: precies om 20 uur.
Zaal open: vanaf 19.30 uur.
Afsluiting: rond 22 uur.

Locatie, Huis van Hilde in Castricum (achter het station)

Betaling:

Het bijwonen van een losse lezing kost 10 euro. Vrienden van het Oer-IJ krijgen een korting van 10 procent*. Wie vier of meer lezingen boekt, betaalt 2 euro per lezing minder. Bezoekers betalen vooraf. Na overmaken van het bedrag op bankrekeningnummer NL87RABO0159876702 t.n.v. Stichting Oer-IJ wordt een bevestiging per mail gestuurd, waarmee een zitplaats is gegarandeerd. Wie op de bonnefooi naar een lezing komt, betaalt contant en met gepast geld aan de balie. Pinnen is niet mogelijk.

*Wie aanspraak op korting heeft, vult dat in bij Opmerkingen.

Vergeet niet voor het verzenden van een reservering met een muisklik aan te geven dat u geen robot bent. Dat is nodig om spam op de website tegen te gaan. LET OP: wanneer geen vinkje wordt gezet in het vakje naast de mededeling ‘IK BEN GEEN ROBOT’  verschijnen er plaatjes waarover een vraag wordt gesteld die moet worden beantwoord om de bestelling te bevestigen.

Programma lezingencyclus 2017/2018

  • 05 oktober Liselotte Gertenbach;
    De ethiek bij het tentoonstellen van skeletmateriaal.
  • 02 november Silke Lange;
    De ontwikkeling van het houtgebruik in het Oer-IJ gebied.
  • 16 november Kees Nieuwenhuijsen;
    Zuid-Hollandse graven in Noord-Holland,.
  • 07 december Koen van den Driesche;
    De historische landschapsinrichting in de Castricummerpolder.
  • 18 januari Henk van der Velde;
    Dark Ages.
  • 15 februari Jerzy Gawronski; 
    De ontwikkeling van Amsterdam vanaf de vroege fase.
  • 15 maart Wouter Waldus:
    De reconstructie van de IJsselkogge.
  • 12 april 2018 André Numan;
    Chronologie van de kerkenbouw en de verspreiding van het christendom in Kennemerland.

Zijn er nog prangende vragen bel dan met Huis van Hilde: 023-5143247.

Welke lezingen wilt u bijwonen

Lezing 05 oktober 2017Lezing 02 november 2017Lezing 16 november 2017Lezing 07 december 2017Lezing 18 januari 2018Lezing 15 februari 2018Lezing 15 maart 2018Lezing 12 april 2018

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

Onderwerp

Opmerkingen