Lezing over eerste kerken in Kennemerland

André Numan

 

Begin achtste eeuw veroveren de Franken ‘Frisia ulterior’, het gebied tussen de Oude Rijn in het zuiden en het Vlie in het noorden van Nederland. Al snel wordt de bevolking gekerstend door Angelsaksische monniken. Dan ook krijgt Kennemerland de eerste kerken. Archeoloog André Numan uit Haarlem komt donderdagavond 12 april naar Castricum voor een lezing over dit onderwerp naar Huis van Hilde.

Lees verder

Lezing Arjan Bosman

Titel: Rome aan de Noordzee, Burgers en barbaren te Velsen
Datum: 6 oktober, aanvang 20.00 uur.
Locatie: Huis van Hilde

ArjenBosman01b 8 okt 2010

Arjen Bosman

Arjen Bosman (1963) groeide letterlijk op met de Romeinen in Velsen. Zijn beide ouders waren amateurarcheoloog in deze plaats. Arjen is een stap verder gegaan door archeologie te studeren en te promoveren op het vondstmateriaal van Velsen 1 (1997). Later onderzocht hij ook het fort Velsen 2. Tot op heden waren Arjens publicaties alleen voor vakgenoten beschikbaar. Met dit publieksboek komt een persoonlijke wens van Arjen uit. Tegenwoordig runt Arjen een eigen bedrijf: Military Legacy, waarin archeologie en krijgshistorie samengaan.

 

Op donderdag 31 maart presenteerde Arjen Bosman in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden zijn nieuwste boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen. De directeur van het museum, Wim Weijland nam het eerste exemplaar in ontvangst.

2000 jaar geleden waren het roerige tijden in Nederland. De zuidelijke Nederlanden waren nog maar enkele tientallen jaren geleden veroverd door de Romeinen toen ze in 15 na Chr. een legermacht mobiliseerden om verder naar het noorden op te rukken. In Velsen (Noord-Holland) werd aan de kust een uniek fort met haven aangelegd.

Honderden Romeinse soldaten en mariniers waren hier gelegerd. Al snel kwamen echter de Friezen in opstand tegen de Romeinen. Hoewel de historische bronnen hiervan schaars zijn, kunnen we de veldslag die geleverd werd volgen aan de hand van archeologische bodemvondsten. Meer dan 500 loden slingerkogels waren er nodig om de belagers bij het fort weg te houden, maar het was uiteindelijk tevergeefs. De Romeinen trokken zich terug maar lieten een onbewoonbare, vergiftigde plaats achter. Het leverde het archeologisch oudst bekende slagveld in Nederland op!

Nog geen tien jaar later volgde een tweede poging. Opnieuw waren de Romeinen met een grootscheepse oorlogscampagne naar het noorden van Nederland en Duitsland begonnen. Natuurlijk moest er weer een basis bij Velsen komen. Dit keer kozen ze een nieuwe plek voor hun fort, 600 meter ten westen van het eerdere fort. Na een aantal jaren besloot Keizer Claudius echter dat het genoeg was en werd het fort verlaten. De Rijn zou de noordgrens van het Rijk blijven.

Dit nieuwe boek vertelt het verhaal van de Romeinen in Velsen. Wat deden ze hier? Wat hebben ze gebouwd en in de bodem achtergelaten? Hoe leefden de militairen in hun forten en de Friezen in hun boerderijen? Van sommigen leren we namen kennen en van anderen, zoals Apronius en Malorix, zelfs hun daden. Dat dan wel vanuit de schaarse en gekleurde geschreven bronnen van 2000 jaar geleden.

Waarom trekken de Romeinen zich terug achter de Rijn? De rivier die daarna eeuwen lang de noordgrens van het Romeinse Rijk wordt. Hoe ging het verder met de Friezen en hun enorm belangrijke heilige plaats in de Velserbroek waar fantastische objecten geofferd zijn? Kortom: Velsen had een bijzondere positie in de Romeinse tijd, en is daardoor één van de culturele pareltjes in de geschiedenis van het Nederlandse kustgebied.

kaft boek arjan bosman

Omslag van het boek van Arjan Bosman dat hij schreef over de Romeinen in Nederland.

Waarom er bij Velsen tot tweemaal toe een fort is aangelegd, valt dus onder de grootse en meeslepende plannen die in Rome werden bedacht. Heeft u enig idee wat de uitstraling en betekenis was voor de regio, nu de provincie Noord-Holland?

Het boek Rome aan de Noordzee geeft de actuele stand van zaken en een samenvatting van het onderzoek in de afgelopen decennia. Voor het eerst wordt na meer dan 50 jaar onderzoek een uniek en compleet overzicht gepresenteerd, waarbij de ontwikkelingen in de vroege 1e eeuw na.Chr. uitgebreid aan bod komen.  Helder en duidelijk verteld laat Arjen Bosman dé kenner van Romeins Velsen de forten tot leven komen. Op 6 oktober bij de Oer-IJ Academie in het Huis van Hilde.

Het boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen, is voor € 24,95 (excl. verzendkosten) te bestellen via de website van uitgeverij Sidestone Press uit Leiden. Het is zeer rijk geïllustreerd met veel nooit eerder gepubliceerd beeldmateriaal.

 

Werkgroep Archeologie

archeologieIn mei 2004 werd door afgevaardigden van de historische verenigingen Akersloot, Uitgeest, Limmen, Castricum, Egmond en de Stichting Regionale Archeologie Baduhenna uit Heiloo de Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ opgericht.Amateurarcheologen uit deze verenigingen kenden elkaar van opgravingen en besloten in regionaal verband met elkaar samen te werken.

Het werkgebied omvat de kernen Heiloo, Bergen, Egmond, Castricum, Akersloot, Limmen en Uitgeest. Ook wordt er assistentie geboden buiten dit gebied. De status van de groep amateurs is Werkgroep.

De regio Oer-IJ (Kennemerland) kent een oude bewoningsgeschiedenis waar sinds 1950 vooral door amateurarcheologen de toon is gezet. Vaak voerden zij in overleg met de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) opgravingen uit. Het ROB, opgericht in 1947, heet inmiddels Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE). Via het netwerk van amateur-archeologen kon men verstoringen van het bodemarchief in de gaten houden, verkenningen verrichten en onderzoek doen.

Door verandering van wetgeving en daardoor professionalisering van de archeologie zouden de amateurs door samenwerking met elkaar en met gemeenten hun actieve rol bij opgravingen kunnen behouden. Hun betrokkenheid bij gemeentelijke uitbreidingsplannen (verstoringen) en advisering over archeologisch belangrijke locaties op basis van hun lokale kennis is altijd gewaardeerd. De zo gevormde Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ maakt deel uit van de Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland (A.W.N.). Ze is aangesloten bij AWN afdeling 9.

Diverse amateurs uit de groep zetten zich in voor eigen onderzoek en/of assisteren tijdens professionele opgravingen en/of leveren informatie voor bureau-onderzoek vanwege hun lokale kennis. De leden zijn antennes voor sloop- en bouwactiviteiten. Dit resulteerde sinds 2004 in diverse onderzoeken zoals in Castricum aan de Schoolstraat, aan de Zanderijweg, aan de Geversweg, op de Boogaerd, in Limmen aan de Visweg en Hogeweg en recent nog in Uitgeest bij De Koog.

Een bijzondere locatie kwam door amateurs aan het licht bij de ontdekking van “de Steentijd” op een erf te Akersloot/Klein Dorregeest en diverse Brons- en IJzertijd vindplaatsen te Uitgeest.

De leden organiseren basiscursussen archeologie. Na Zaanstad werd in 2011 een cursus in Heiloo georganiseerd en in 2015 zijn er plannen voor een derde cursus. Bij de overleggen van de werkgroep zijn ook van meet af aan leden van andere AWN-afdelingen betrokken. Deze afdelingen liggen ook in het Oer-IJgebied. Dit zijn AWN afdeling 4 Kennemerland, Heemskerk-Beverwijk en AWN afdeling 3 Zaanstreek/Waterland e.o..

Contact met de Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ ?

– Commentaar, suggesties of vragen?

– Of heeft u een tip of locatie ?

– Heeft u iets gevonden ?

– U kunt direct e-mailen met Rino Zonneveld zonnevld@ziggo.nl