Lezingen 2019-2020

Huis van Hilde en de Stichting Oer-IJ gaan door met het organiseren van lezingen over de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van onze regio. Huis van Hilde komt met sprekers die dieper zullen ingaan op de tijdelijke tentoonstelling  ‘Op zoek naar ridders en kastelen’, die dan te zien is in het museum van het Archeologiecentrum Noord-Holland. De Stichting Oer-IJ zoekt vooral naar onderwerpen die betrekking hebben op het gebruik van het landschap, onder meer  voor militair strategische doelen. Nieuw dit seizoen zijn  de veldcolleges, waarbij een lezing wordt gecombineerd met een wandeling of fietstocht op locatie.

Huis van Hilde besteedt dit najaar extra  aandacht aan kastelen en ridders. ,,Weinig  mensen realiseren zich hoeveel spannende kastelen hier in de regio hebben gestaan’’, vertelt manager Anouk Veltman. ,,Daar is veel over te vertellen. De meeste zijn verdwenen, maar recent archeologisch onderzoek heeft veel nieuwe informatie opgeleverd.’’

De eerste uit een serie van acht Hilde-lezingen was op 17 oktober. Toen vertelde de archeologen Nancy de Jong-Lambregts over de verrassende resultaten van haar onderzoek naar Kasteel De Middelburg in Oudorp bij Alkmaar. Op 20 oktober organiseerde Huis van Hilde een groot historisch ridderspektakel op het voorplein. Een maand later op 20 november komt Gerard Alders met een verhaal over ‘het sociale leven’ uit de riddertijd in Noord-Holland.

 

Kaartjes bestellen

De kosten voor het bijwonen van een lezing bedragen 10 euro.

Vrienden van het Oer-IJ krijgen 10 procent korting.

Voor de lezing kan een kaartje worden besteld door een email te sturen naar info@oerij.eu . Wie reserveert krijgt daarvan een bevestiging. Graag gepast betalen op de avond van de lezing aan de balie van Huis van Hilde.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Lezing 1 – 17 okt. – Nancy de Jong-Lambregts en Ferry van den Oever

Deze lezing heeft inmiddels plaatsgevonden.

Met de opening van de nieuwe tentoonstelling ‘Op zoek naar ridders en kastelen’ staan er nieuwe lezingen op de planning. Deze lezingen staan in het teken van de verdwenen kastelen in de provincie Noord-Holland.

  • Sprekers: Nancy de Jong-Lambregts en Ferry van den Oever
  • Onderwerp: Kasteel De Middelburg, toch heel anders dan gedacht!

De Oudorperpolder lijkt een ongerepte groene oase, maar zo’n 700 jaar geleden zag het er heel anders uit. Het aangezicht werd gedomineerd door twee kastelen: de Nieuwburg ten noorden en de Middelburg ten zuiden van de Munnikenweg. Rond 1272 liet Floris een dijk over een drassig gebied tussen Oudorp en Alkmaar aanleggen, de huidige Munnikenweg. Deze weg vormde de verbinding tussen Kennemerland en West-Friesland en aangenomen werd dat rond 1282 beide kastelen gebouwd werden.

In 1517 worden beide kastelen verwoest door het rebellenleger van grote Pier. Ze worden niet herbouwd, de resten worden afgebroken en de stenen verkocht. De kasteelpercelen bleven altijd braak liggen, waardoor de resten van de Middelburg in een weiland nog steeds onder de grond sluimeren. De resten van de Nieuwburg zijn zichtbaar gemaakt met bestrating.

Nancy de Jong-Lambregts en Ferry van den Oever vertellen deze avond over het geofysisch onderzoek waarmee in Alkmaar deze kasteelterreinen en omgeving van de Nieuwburg en de Middelburg geofysisch werden onderzocht. Er zijn hele bijzondere en onverwachte dingen gevonden en het hernieuwde historisch onderzoek levert ook een schat aan gegevens op.

In de lezing zal ingegaan worden op de geschiedenis van de Oudorperpolder, hoe het geofysisch onderzoek in zijn werk gaat en de prachtige resultaten die het heeft opgeleverd en de resultaten van het hernieuwde historisch onderzoek.

Nieuwe tentoonstelling: Op zoek naar ridders en kastelen

Op zoek naar ridders en kastelen’ presenteert de resultaten van uitgebreid onderzoek naar diverse verdwenen kastelen in Noord-Holland. De nieuwe tentoonstelling is vanaf 12 oktober geopend voor publiek! Er zijn topstukken van vier kastelen uit de buurt van Alkmaar en Heemskerk te bewonderen, waaronder een nooit eerder getoonde bronzen signaalhoorn uit Alkmaar, een zwaard uit Egmond en de sleutels van kasteel Oud Haerlem. Voor kinderen is er van alles te beleven, waaronder een groots ridderspektakel op 20 oktober en ridderplaatjes sparen.

  • Lezing: Nancy de Jong-Lambregts en Ferry van den Oever
  • Titel: Kasteel De Middelburg, toch heel anders dan gedacht!
  • Donderdag 17 oktober 2019, 20-22 uur. Huis van Hilde, Westerplein 6, 1901 NA, Castricum.
  • Kaarten 10 euro, inclusief koffie (vrienden van het Oer-IJ 10 procent korting)
  • Reserveren via oerij.eu. Een kaartje kopen op de avond van de lezing aan de kassa bij Huis van Hilde kan ook. Voor meer info bel 06 1445 1564.

Klik hier voor  het vooraf bestellen van kaartjes.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Nancy de Jong-Lambregts en Ferry van den Oever bezig met archeologisch grondonderzoek.

Drs. Nancy de Jong-Lambregts

Drs. Nancy de Jong-Lambregts (1976) studeerde archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds haar afstuderen werkt zij als archeoloog bij de gemeente Alkmaar en is gespecialiseerd in de archeologie van de Middeleeuwen en Nieuwe Tijd alsmede van de archeologische monumentenzorg. Voor haar werk geeft ze regelmatig lezingen over de archeologie in Alkmaar en heeft diverse publicaties over dit onderwerp geschreven.

 

Ferry van den Oever

Ferry van den Oever (1966) studeerde Aardwetenschappen in Utrecht. Na een aantal jaren bij een milieuadviesbureau te hebben gewerkt, heeft hij zich sinds een tiental jaren gespecialiseerd in geofysisch onderzoek. Deze onderzoeken hebben betrekking op verschillende vakgebieden, te weten archeologie, geologie, milieutechniek, civiele techniek en explosievenopsporing. Ferry is inmiddels gespecialiseerd in het gebruik van onder andere diverse grondradarsystemen, magnetometrie en Electromagnetische Inductietechnieken en heeft ondertussen al enkele honderden onderzoeken in binnen- en buitenland uitgevoerd. Onderzoeken voor archeologische vraagstukken zoals kastelenonderzoek ( ‘…met een verhaal….’) blijven echter zijn voornaamste interesse hebben.

 

Lezing 2 – 20 nov. – Gerard Alders

 

Titel lezing: Het sociale landschap van kastelen: Enkele voorbeelden uit Noord-Holland.

Spreker: Gerard Alders

Samenvatting lezing:

Kastelen en buitenplaatsen vormden niet alleen onderdeel van een fysiek landschap, maar daarnaast ook van het sociale landschap. Zij bezaten bouwkundige elementen (torens, kantelen, grachten) die symbool stonden voor macht, rijkdom en invloed. Bij latere vernieuwingen van het ‘stamslot’ werden deze elementen soms bewust gehandhaafd. Een zaal en een tuin maakten het mogelijk om belangrijke gasten te ontvangen en sociale verhoudingen te bestendigen, dan wel om het stijgen op de sociale ladder mogelijk te maken.

De positionering in het landschap was niet alleen vanuit militair, maar ook vanuit sociaal oogpunt zorgvuldig gekozen. Als het kasteel er eenmaal stond, kon het fysieke landschap er omheen worden gemanipuleerd om de status van de kasteelheer zo goed mogelijk tot uiting te brengen. Tijdens het naderen van het kasteel ontvouwden de verschillende aspecten van het slot zich in toenemende mate aan de gasten. Zichtlijnen, ruimtelijke effecten en symboliek speelden daarbij een rol.

Gerard Alders zal deze aspecten demonstreren aan de hand van enkele Noord-Hollandse kastelen en buitenplaatsen, zoals het Kasteel van Egmond, Slot Purmerstein, de Assumburg in Heemskerk, Huis Kostverloren in Amstelveen, de woontoren aan de Breestraat in Beverwijk en het buiten Leeuwenplaats in de Beemster.

Meer kastelen in de tentoonstelling ‘Op zoek naar ridders en kastelen’
‘Op zoek naar ridders en kastelen’ presenteert het resultaat van de zoektocht van archeologen die de afgelopen jaren op zoek gingen naar de verdwenen kastelen van Noord-Holland. Er zijn topstukken van vier kastelen uit de buurt van Alkmaar en Heemskerk te bewonderen, waaronder een nooit eerder getoonde bronzen signaalhoorn van kasteel de Nieuwburg uit Alkmaar, een zwaard uit Egmond en de sleutels van kasteel Oud Haerlem. De middeleeuwse kasteelheren, ridders en jonkvrouwen komen natuurlijk ook aan bod.

  • Lezing: Gerard Alders
  • Titel: Het sociale landschap van kastelen: enkele voorbeelden bij Noord-Holland
  • Woensdag 20 november 2019, 20-22 uur. Huis van Hilde, Westerplein 6, 1901 NA, Castricum.
  • Kaarten 10 euro, inclusief koffie (vrienden van het Oer-IJ 10 procent korting)
  • Een kaartje kopen op de avond van de lezing aan de kassa bij Huis van Hilde kan ook. Voor meer info bel 06 1445 1564.

Klik hier voor kaartjes.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

OVER DE SPREKER

Gerard Alders was provinciaal archeoloog in Noord-Holland en verricht op dit moment uitwerkingen van nog niet gepubliceerd oud onderzoek, vaak van kastelen en buitenplaatsen. Zo schreef hij in de reeks Noord-Hollandse Archeologische Publicaties afleveringen over het onderzoek van slot Purmerstein in Purmerend, van slot Kostverloren in Amstelveen en van de Leeuwenplaats in Middenbeemster. In bewerking zijn publicaties over onder meer slot Assumburg in Heemskerk en de woontoren van Beverwijk-Breestraat.

Daarnaast werkt hij aan de afronding van zijn proefschrift over de ‘genealogie’ van het landschap in Kennemerland en het achtergelegen veengebied tijdens de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Daarbij komen ontwikkelingen rond verschillende thema’s aan de orde, zoals veenontginningen, domeinhoven, kastelen, buitenplaatsen, windmolens, oevermarkten, stolpboerderijen, droogmakerijen, etc. In de Oer-IJ Atlas schreef hij bijdragen over enkele van deze onderwerpen.

 

Lezing 4 – 13 febr. – Paul Buitenhuis

 

Titel lezing: De Abdij van Egmond en haar invloed van grondgebruik op het Oer-IJ gebied.

Spreker: Paul Buitenhuis.

Samenvatting lezing: 

Aan het begin van de 10e eeuw werd de Abdij van Egmond gesticht door graaf Dirk I. Een van de belangrijkste geschiedenisboeken van de Middeleeuwen, de Egmondse annalen, werd hier rond 1100 te Egmond samengesteld. In deze annalen wordt vermeld dat op initiatief van de monniken dijken en dammen werden aangelegd om de vele abdijgronden te beschermen tegen het water. Ten noorden van Bakkum  is dat de Zanddijk, met in het verlengde de Limmerdam en ten zuiden van Akersloot de Startingerdijk. De abdij werd in 1573 om strategische redenen door de troepen van Geuzen leider Sonoy vernietigd. In de 20e eeuw werd het klooster herbouwd en nu is het wederom in gebruik als klooster, door het Benedictijner kloostergemeenschap.

 

Klik hier voor kaartjes.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Paul Buitenhuis is werkzaam geweest als huisarts tot 2016, sindsdien medisch coach. Oprichter en voorzitter Platform Behoud Zanderij. Als amateur historicus heeft hij speciale interesse in vorming graafschap Holland en rol daarin van de abdij van Egmond.

 

Veldlezing 2 – 07 mei – met John Heideman

 

Op 7 mei introduceren we een nieuw fenomeen: de veldlezing, waarbij in Huis van Hilde een verhaal wordt verteld en aansluitend naar een locatie wordt gewandeld die betrekking heeft op het besproken onderwerp.

Op deze bijzondere avond bieden we als Stichting Oer-IJ een simultaanprogramma aan: twee sprekers en twee onderwerpen. Er is dus een keuze.

  • John Heideman komt met een verhaal over zijn verzameling vondsten van materiaal uit de Tweede Wereldoorlog, met speciale aandacht voor het neerstorten van een vliegtuig en de aanwezigheid van een kunstbunker, waar beroemde schilderijen werden bewaard.
  • Hans van Weenen heeft veel onderzoek gedaan naar verdwenen kastelen in de buurt. Vorig jaar kwam hij nog in het nieuws met de ontdekking van zo’n verdwenen kasteel in Castricum. Hij schreef recent uitgebreid over zijn bevindingen.

Voor de veldlezing gaat Huis van Hilde al om 19.00 uur open. Deelnemers worden verwelkomd met een kop koffie. De inleiding van John Heideman begint om half acht. Zijn verhaal hier duurt ongeveer een half uur. Daarna gaat hij met de bezoekers op pad voor een wandeling in het duingebied. Voor het echt donker wordt, is de groep weer terug. Er is plek voor maximaal dertig deelnemers. Denk er aan ook een duinkaart te kopen. Bij terugkomst is Huis van Hilde al gesloten.

 

Spreker: John Heideman

Veldlezing met wandeling.

Onderwerp: Militaire landschap W.O.2.

Titel van de lezing:

1e deel lezing: Lancaster bommenwerper crasht op het strand van Castricum.

2e deel lezing: Kunst op de vlucht, geëvacueerde kunst in Castricum.

 

Korte samenvatting van de lezing:

Na een geslaagde zeer geheime missie van het 617e squadron op de Möhnedam in Duitsland keren de Lancaster bommenwerpers terug naar hun basis in Engeland. Een van de toestellen krijgt boven de kust van Castricum ter hoogte van strandpaal 47 de volle laag van de luchtafweer in IJmuiden. Het toestel crasht op het strand van Castricum en alle bemanningsleden komen om. In de 1e lezing wordt hun verhaal verteld met nog nooit eerder vertoonde beelden.

Wat veel mensen niet weten is dat de Nachtwacht van Rembrandt en vele andere topstukken opgeslagen hebben gelegen in een bunker te Castricum.Kunstenaar Ben Viegers, die tijdens de oorlog een korte tijd in Bakkum woonde, maakte daar prachtige schilderijen. Hendrik Werkman maakte bijzondere druksels na zijn bezoek aan de kunstkelder in Castricum tijdens de oorlog. In deze 2e lezing word de opgeslagen kunst en een aantal bijzondere kunstenaars besproken.

Klik hier voor kaartjes. Vergeet de duinkaart niet.

Klik hier voor meer informatie over de veldlezing van Hans van Weenen.

 

John Heideman is in 1965 geboren in Bakkum. Al in zijn jeugd ontstond zijn interesse voor de Tweede Wereldoorlog. Hij raakte gefascineerd door de gekte die een oorlog voedt. In de duingebieden rond Castricum heeft John een grote hoeveelheid aan voorwerpen gevonden uit de oorlog en de afgelopen 14 jaar is hij bezig geweest om zo veel mogelijk informatie te verzamelen over de tijd van de Tweede Wereldoorlog rond Castricum en zijn geboortedorp Bakkum. John Heideman maakte twee boeken over Castricum en Bakkum tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een derde deel is in de maak.