Gidsen voor het zuidelijk Oer-IJ gebied

De eerste basiscursus voor Oer-IJ gidsen in het IJmondgebied is een succes geworden. De belangstelling was groter dan het aantal beschikbare plaatsen. Dertig deelnemers hebben inmiddels hun certificaat gekregen. Degenen waarvoor geen plek meer was, zijn op een wachtlijst geplaatst.

Twee eerdere Oer-IJ cursussen in Huis van Hilde waren vooral gericht op Castricum, Uitgeest en Heemskerk; het mondingsgebied van het Oer-IJ. Dat leverde 50 geslaagde deelnemers op, waarvan een aantal al werd ingezet voor fiets- en wandelexcursies. Lees verder

Nieuwe archeologische kroniek Noord-Holland

Alle archeologische ontdekkingen in Noord-Holland worden jaarlijks verzameld in de archeologische kroniek. In de nieuwste uitgave veel foto’s en beschrijvingen van bijzondere opgravingen en de vaak spectaculaire vondsten die in 2016 zijn gedaan. Deze negende editie besteedt veel aandacht aan de wrakken in de Waddenzee en de unieke objecten uit het Palmhoutwrak.

De kroniek van 2016 laat per gemeente zien welke vondsten archeologen hebben gedaan. In het boek veel aandacht voor het onderzoek dat plaatsvond aan het perceel aan de Langestraat in Alkmaar. Ook is er een mooi verhaal over een vondst uit een redelijk recente periode uit de geschiedenis: een metalen plaat die gevonden was op de top van een duin in IJmuiden. Het bleek een kop- of voetplaat van een Nederlands stalen kazernebed of kribbe te zijn. Wie meer wil weten over Kasteel Oud Haerlem (Heemskerk) vindt achterin de kroniek een nieuwe kijk op eerdere opgravingsonderzoeken. Lees verder

Lezing: vondsten oud hout bewijzen aanwezigheid Romeinen

In deze regio hebben de Romeinen rond het begin van de jaartelling jarenlang gebivakkeerd in havenforten, handel gedreven met de lokale bevolking en stevig gevochten tegen de West Friezen. Dat weten we allemaal zeker dankzij de vondsten van houten voorwerpen uit die tijd. In de natte bodem is het materiaal goed bewaard gebleven en kunnen wetenschappers de herkomst en het gebruik tot op de dag van vandaag nauwkeurig herleiden. Hoe dat in zijn werk gaat, komt archeologe Silke Lange op donderdagavond 2 november tijdens een lezing, getiteld ‘Wat van ver komt….’vertellen in Huis van Hilde. Lees verder

Expositie over Vikingen in Graafschap Holland

De tentoonstelling ‘Van Viking tot Graaf van Holland’, die vanaf 22 oktober in Huis van Hilde te zien is, belicht Holland in de vroege Middeleeuwen en de aanwezigheid van Vikingen in ons kustgebied. Archeologische vondsten illustreren het leven in die tijd. De munten die deze zomer in Bakkum werden opgegraven, zijn nu al voor het publiek te zien. Ze vormen het eerste tastbare bewijs van Vikingen in deze regio. In de tentoonstelling maakt de bezoeker kennis met het dagelijks leven van toen en met de graafschappen als centra van handel en macht. Lees verder

Huis van Hilde viert verjaardag

Op zondag 22 oktober 2017 viert Hilde voor de tweede keer haar verjaardag. Dit jaar is er een Vikingenspektakel in en voor Huis van Hilde. Op de historische markt stallen Vikingen hun waar uit en demonstreren ze ambachten zoals smeden, tin gieten en spinnen. Bezoekers wanen zich in de vroege middeleeuwen en leren o.a. vuur maken, armbandjes weven of vechten als een Viking. Er zijn voorstellingen en er klinkt muziek. In de tentoonstelling ‘Van Viking tot Graaf van Holland’ zijn de onlangs in Bakkum opgegraven munten te zien, het bewijs van de aanwezigheid van Vikingen in de regio. En wie jarig is trakteert; Hilde zorgt voor taart en een cadeautje. Lees verder

Wandelkunstmanifestatie in hart Oer-IJ gebied

De wandelkunstmanifestatie ‘En boven de polder hemel’ gedurende een etmaal op 7 en 8 oktober in De Wijkermeerpolder belooft een bijzonder belevenis te worden. Aansprekende kunstenaar hebben hun komst aangekondigd en ook gidsen van het Oer-IJ zijn van de partij. Bezoekers zullen het landschap anders beleven en op een verrassende manier kennis maken met deze ontmoeting van kunst, cultuur en natuur.

Klik hier voor de Facebook-pagina

De organisatie heeft het volgende persbericht verspreid.

Lees verder

Festival rond industrieel erfgoed

In de herfstvakantie van vrijdag 20 tot en met zondag 29 oktober vinden in Beverwijk, IJmuiden en Zaanstad tal van activiteiten plaats in het teken van de Week van de Industriecultuur. Met een bomvol cultureel programma van onder meer theatervoorstellingen, haventochten, muziek, culinaire rondleidingen, bedrijfsexcursies en spectaculaire lichtprojecties laat het Noordzeekanaalgebied zijn rijke industriële verleden, heden en toekomst zien.

De provincie Noord-Holland zet in 2017 het industrieel erfgoed van het Noordzeekanaalgebied in de schijnwerpers. Doel is partijen te stimuleren om cultuur-toeristische producten rondom het thema Industriecultuur te ontwikkelen. Het programma wordt in samenwerking met gemeenten Beverwijk, Velsen en Zaanstad ontwikkeld. Lees verder

Leisure in het landschap; kans of bedreiging?

Tijdens de landschapstriënnale, tot en met 30 september in Haarlemmermeer, was een themadag gewijd aan de kansen die het groene buitengebied oplevert op het terrein van toerisme en ontspanning. Het benutten van die mogelijkheden vraagt wel een doordachte aanpak, duidelijke keuzes en een zorgvuldige afwegingen. Een verslag van Fred Feddes. Zie ook de website landschapstriennale.com

Lees verder

Nog kaarten voor eerste Hilde-lezing

Voor de lezing op 5 oktober van Liselotte Gertenbach in Huis van Hilde zijn nog kaarten verkrijgbaar. Ze komt vertellen over de ethische kant bij het tentoonstellen van menselijke resten als schedels, botten en geraamtes. De lezing is de eerste in de serie ‘Hilde kan me nog meer vertellen…’ die Stichting Oer IJ en Huis van Hilde samen organiseren.

Lees verder

Veel enthousiasme bij derde editie cursus Oer-IJ gids


Niet minder dan 35 enthousiastelingen hebben zich aangemeld voor de basiscursus Oer-IJ gids deel III. Eerder werden met evenveel aanloop en succes twee vergelijkbare cursussen gehouden in Huis van Hilde te Castricum.

Deze editie richt zich met name op de IJmond en Zuid-Kennemerland. De lessen worden gegeven in het Pieter Vermeulen Museum te Driehuis en in Huis van de Geschiedenis in Beverwijk. Afgelopen zaterdag was er een buitenexcursie rond het Noordzeekanaalgebied, met bezoeken aan Oud Velsen, Spaarndam en het gebied waar rond de jaartelling Romeinse havenforten hebben gelegen. Cursusleider Lia Vriend meldt dat ondanks de regen de stemming opperbest bleef. Gastdocent en oud stadsarcheoloog van Velsen Wim Bosman (foto) demonstreerde hoe met een grondboring de geschiedenis van het landschap kan worden gelezen.

Gedeputeerde laat zich informeren over het Oer-IJ gebied

.

Noord-Hollands gedeputeerde Adnan Tekin (PvdA) met onder meer Natuur & landschap in zijn portefeuille heeft donderdag 7 september een kennismakingsbezoek aan het Oer-IJ gebied gebracht. Bestuurslid van de Stichting Oer-IJ Lia Vriend leidde hem, na een korte presentatie in het gebouw van de historische vereniging Oud Limmen, rond in het buitengebied. De provinciale bestuurder bracht bezoeken aan karakteristieke plekken buiten en werd ter plaatse gewezen op de gevolgen voor het landschap van ingrepen voor infrastructurele werken als de voorgenomen aanleg van een opstelterrein voor sprinters bij Uitgeest en de aansluiting van de A8 op de A9 bij Heemskerk.   Lees verder

Landschapstriënnale in Haarlemmermeer

Elke drie jaar wordt de Landschapstriënnale ergens in Nederland georganiseerd. De maand september 2017 vindt dit landelijke evenement plaats in PARK21. Wat is het landschap van de toekomst? Hoe gaat onze omgeving er de komende decennia uitzien? En wie gaat ervoor zorgen? Allemaal vragen die worden beantwoord tijdens het festival waarin het landschap wordt gevierd. Een feest voor jong en oud, voor professionals en experts, maar ook bewoners. Lees verder

Nieuwe serie historische lezingen in Huis van Hilde


Onder de titel ‘Hilde kan me nog meer vertellen’ wordt door de Stichting Oer-IJ en Huis van Hilde een nieuwe serie van acht lezingen georganiseerd in het archeologiemuseum te Castricum. Vorig jaar hadden beide organisaties elk hun eigen avonden. Omdat de onderwerpen thematisch dicht bij elkaar liggen en er toch al op verschillend terrein wordt samengewerkt, is besloten voor het seizoen 2017/2018 in dit verband gezamenlijk op te trekken.

Lees verder

Beroep op raadsleden: hou meer rekening met landschap

Alle raadsleden van politieke partijen in Castricum, Heemskerk, Beverwijk, Velsen, Uitgeest, Heiloo en Zaanstad hebben van de Stichting Oer-IJ een brief gekregen met daarin het dringende verzoek in het programma voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen ook aandacht te besteden aan de kwaliteit en kwetsbaarheid van het landschap in hun omgeving. Onder meer voor bestuurders is een document gemaakt met een inventarisatie van alle bijzondere waarden voor wat betreft cultuurhistorie, natuur en landschap in deze regio.  Lees verder

Wandelkunstmanifestatie in het Oer-IJ gebied


Op 7 en 8 oktober 2017 wordt in het hart van het Oer-IJ-gebied de manifestatie ‘En boven de polder de hemel’ gehouden, een kunstwandeling die gedurende één etmaal gelopen kan worden. De route van ongeveer 2 ½ kilometer gaat dwars door de Wijkermeerpolder heen; tussen akkers door, over eeuwenoude dijken, langs de Kil, de golfbaan en het gascompressie-station. Onderweg staan kunstwerken opgesteld of zijn kunstenaars actief. Lees verder

Nul-optie minst schadelijke aansluiting A8-A9

Mocht het provinciebestuur de plannen om de A8 aan te sluiten op de A9 doorzetten, dan is volgens de Stichting Oer-IJ de zogenaamde Nulplusvariant de minst schadelijke optie voor het landschap. Bij deze oplossing wordt gebruikt gemaakt van het bestaande wegennet. Voorzitter Evert Vermeer zal op 7 september gebruik maken van het spreekrecht en in Haarlem komen toelichten waarom Gedeputeerde Staten ‘als hoeder van het landschap’ tot geen andere keuze kunnen komen. Lees verder

Dronefilmpje over opstelterrein Sprinters

Amateurfilmer Jose Señoron heeft met behulp van een drone en een videocamera luchtopnamen gemaakt van het Oer-IJ gebied waar de Nederlandse Spoorwegen een opstelterrein voor 120 Sprinters wil aanleggen. Collega cineast Evert Bakker monteerde met een animatietechniek de geparkeerde terrein in het terrein waardoor de inbreuk op het landelijk gebied goed in beeld wordt gebracht. Klik hier om het filmpje te kunnen zien. De Stichting Oer-IJ heeft in een notitie een alternatieve locatie voorgesteld.

App voor Oer-IJ fietsroutes

Donderdag 20 juli is de Oer-IJ app gepresenteerd bij Huis van Hilde. Op de foto van links naar rechts de samenstelster van de routes Lia Vriend, voorzitter van de stichting Oer-IJ Evert Vermeer, directeur van de Rabobank Noord-Kennemerland Ugur Pekdemir en wethouder Kees Rood van Castricum.

De gids voor onderweg zit eigenlijk in je telefoon. Voor twee nieuwe fietsroutes door het Oer-IJ gebied vanuit Castricum is een app gemaakt die via internet kan worden opgehaald. Er zit navigatie in en als er in het landschap iets bijzonders te zien is, geeft het schermpje extra informatie; dat kan tekst zijn, maar ook historische foto’s, een geluidsfragment of een filmpje.

Er is een begeleidend boekje gemaakt met een algemeen verhaal over het Oer-IJ. Daarin staat de eenmalig te gebruiken code voor het downloaden van de routes afgedrukt. De routes zijn te vinden in de app van AbelLife, de producent van dit nieuwe product. Rabobank Noord-Kennemerland en een fonds van de Stichting TriArcus uit Heemskerk hebben een en ander financieel mogelijk gemaakt. Lees verder

Meepraten over natuurontwikkeling De Zanderij


De gemeente Castricum gaat voor het afgegraven duingebied ‘De Zanderij’ een plan maken om daar nieuwe natuurontwikkeling te realiseren. Eerder was dit de plek waar Landal een recreatiepark met vakantiehuisjes wilde bouwen. Om inzicht te krijgen in de wensen en mogelijkheden voor het gebied heeft wethouder Marcel Steenman (D66) grondeigenaren, relevante belangenorganisaties en omwonenden uitgenodigd mee te denken.

In het najaar van 2017 komt een voorstel voor de invulling van het gebied in de gemeenteraad. Belangrijk bij de verdere planvoorbereiding is een recente rapportage over de natuurwaarden van de duinzoom. Klik hier om dat rapport te kunnen lezen. Voor meer informatie over het project kan contact worden opgenomen met de procesmanager Hans Olsthoorn, email hansolsthoorn@debuch.nl .

 

Bijzondere bijl in grafheuvel


Bij archeologische opgravingen in Heiloo is een bronzen hielbijl gevonden van ongeveer 20 centimeter. De datering moet nog definitief vastgesteld worden maar ligt rond 1200 voor Christus. De bronzen bijl is in perfecte staat. In Heiloo vinden momenteel archeologische opgravingen plaats voordat de nieuwe woningen in Zuiderloo worden gebouwd.

Eerder stuitten de onderzoekers al op een grafheuvel. Het gebied is een strandwalgebied. Vanaf de steentijd hebben mensen deze omgeving verkend en bewoond. Er zijn bij de opgravingen al akkers, waterputten en boerderijen ontdekt. En dinsdag 27 juni ontdekte Tijmen Moesker, senior archeoloog met het team deze bronzen bijl. “Echt een unieke vondst. De bijl is gevonden in het laagste deel van de afgraving, net boven de veenlaag. In de hogere delen zijn de resten van een agrarische nederzetting gevonden. De plek waar we zoeken heeft een rijk verleden, maar de vondsten die we nu doen zijn wel heel bijzonder.” Lees verder

Grafheuvel uit bronstijd in Heiloo


Bij opgravingen aan de Krommelaan in Heiloo hebben archeologen een grafheuvel gevonden van 3.000 jaar terug. De ontdekking werd gedaan in een gebied dat wordt klaargemaakt voor woningbouw.

Tijmen Moesker is de ontdekker van de grafheuvel. Hij kan zijn geluk niet op. “Fantastisch! We hadden al hele gave resultaten uit de Romeinse periode. Hier verderop ligt een Romeinse nederzetting. Maar een grafheuvel uit de bronstijd vind ik nog fascinerender, omdat het zoveel ouder is.” Samen met een team is hij al dagenlang het gebied aan het afgraven. Dat doen ze met een graafmachine en met de hand. Lees verder

Nu ook in de IJmond cursus over Oer-IJ gebied

Voor mensen met belangstelling voor de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van Kennemerland wordt in het najaar een cursus georganiseerd door de Oer-IJ Academie. Dat gebeurt op twee locaties: drie avonden in het Pieter Vermeulenmuseum te Driehuis en vier avonden in Huis van Geschiedenis Midden Kennemerland te Beverwijk. Daarnaast zijn er twee buitenexcursies gepland, die vooral betrekking hebben op het landschap. De kosten voor de complete cursus, inclusief lesboek en koffie/thee bij de avonden, bedraagt 100 euro. De opleiding begint op 14 september en wordt op 1 november afgerond. Klik hier voor meer uitgebreide informatie. Bellen kan ook 06-1445 1564. Aanmelden gaat via een mail naar info@oerij.eu .

‘Overlijden René Marcelis groot verlies’

Afgelopen week is René Marcelis overleden. Als ambtenaar en vertegenwoordiger van de gemeente Castricum, maar ook als persoon heeft hij zich altijd op een bijzonder positieve en bewonderenswaardige wijze ingezet voor organisaties die zich bezighouden met cultuurhistorie, landschap en natuur. ,,Voor ons is het overlijden van René een groot verlies’’, reageert Jos Teeuwisse als secretaris van de Stichting Oer-IJ. ,,We hebben veel aan hem te danken. René heeft van het begin af aan de waarde van het ons initiatief onderkend. Hij heeft altijd meegedacht over hoe we dit konden laten groeien en als daarbij hulp van de gemeente nodig was zorgde hij ervoor dat wij die kregen.’’ Lees verder

Fietsrouteboekje voor Rabobank-leden

Leden van de Rabobank Noord-Kennemerland komen in aanmerking voor een gratis exemplaar van het boekje ‘Op Zoek naar het Oer-IJ.’, waarin een code zit voor een app met twee nieuwe fietsroutes. De boekjes kunnen met ingang van 3 juli worden opgehaald bij een van de bankfilialen. Wie daar geen gelegenheid voor heeft, kan het ook bestellen via een mail naar info@oer-ij.nl. De verkoopwaarde van de boekjes bedraagt 3.95 euro. Het is straks ook te koop bij Huis van Hilde en de lokale boekhandel.

De uitgave van het boekje ‘Op zoek naar het Oer-IJ’ is mogelijk geworden door financiële bijdragen van de Stichting TriArcus en de Rabobank Noord-Kennemerland. De uitvoering van de productie was toevertrouwd aan AbelLife.

Zanderij moet op Oer-IJ gaan lijken

De Zanderij in vogelvlucht na herinrichting. Links het Strandvondstenmuseum.

Ingenieursbureau Ten Haaf en Bakker heeft op verzoek van PWN een inrichtingsplan gerealiseerd om een deel van de Zanderij in Castricum om te vormen naar beter bij de omgeving passende natuur. PWN wil de natuur hier nieuwe kansen geven en zo de oorspronkelijke dynamiek in het gebied terugbrengen. Het inrichtingsplan richt zich op het zuidwestelijke deel van de Zanderij en omvat 7 hectare. Bij het ontwikkelen van het gebiedsplan zijn de historische landschappen als uitgangspunt genomen. Of zoals PWN het zelf formuleert: een vleugje Oer-IJ keert terug in de Zanderij. Lees verder

Oer-IJ Expeditie: volgend jaar weer!


De Stichting Oer-IJ kijkt met veel trots terug op het succes van de eerste editie van het wandelevenement Oer-IJ Expeditie, dat samen met Le Champion werd georganiseerd. Er waren meer dan 2500 deelnemers, die vooral positief reageerden op de acts onderweg waarmee een link werd gelegd met de geschiedenis van dit gebied. Ook was er veel belangstelling voor de gidsen die langs de kant wandelaars attent maakten op bijzondere kenmerken van het landschap. Lees verder

‘Kijkwijzer’ inspiratiebron voor landschap


Het Noordzeekanaalgebied kent vele verschillende soorten landschappen. Maar, hoe kijk je daar naar en welke waarde geef je daaraan? De ‘Kijkwijzer’ geeft antwoord op deze vragen met het doel de concurrentiepositie van de Metropoolregio Amsterdam te versterken. Op 12 april 2017 is de ‘Kijkwijzer landschap Noordzeekanaalgebied’ vastgesteld door het Bestuursplatform NZKG. Lees verder

Informatiecentrum over nieuwe zeesluis

IJmuiden heeft een Sluis en Haven Informatie Punt (SHIP), waar bezoekers van jong en oud zeven dagen per week het Noordzeekanaalgebied in al haar facetten kunnen beleven. Het SHIP werd op 30 maart officieel geopend door gedeputeerde Elisabeth Post van de provincie Noord-Holland en exploitanten Pieter de Waard en Steef Hammerstein van Telstar.

Het SHIP biedt vaste en wisselende tentoonstellingen waarin de nieuwe zeesluis en de bedrijvigheid in het Noordzeekanaalgebied centraal staan. Daarnaast is er aandacht voor de ontwikkeling van het Noordzeekanaalgebied en de technologische mogelijkheden in het gebied, voornamelijk voor jongeren. Zo kan er in de tentoonstellingsruimte door een maquette van de zeesluis worden gewandeld. Ook de film van Pauline van Vliet over de gevolgen van de aanleg voor de omgeving wordt er vertoond. Lees verder

Veenweidegebied Kalverpolder hersteld

 

De Kalverpolder bij de Zaanse Schans is in oude luister hersteld. Daarmee is het bijzondere veenweidegebied klaar voor de toekomst. Met het plaatsen van boerenlandhekken en een uitkijktoren is het gebied ook aantrekkelijk gemaakt voor wandelaars, vogelaars en toeristen. Ook is polder weer toegankelijk voor vissers en kanovaarders.

De gemeente Zaanstad nam jaren geleden het initiatief om de Kalverpolder te herstellen. Het gebied dreigde zijn ecologische, landschappelijk en recreatieve functie te verliezen. De achteruitgang van de polder had nadelige gevolgen voor planten en dieren en de bevaarbaarheid van het gebied. Doordat de sloten dichtgroeiden, verdween bovendien het bijzondere verkavelingspatroon. Lees verder

Oer-IJ gidsen gaan strandexcursies verzorgen

Oer-IJ gidsen gaan voor strandpaviljoen Zoomers strand- en duinexcursies verzorgen, die onderdeel uitmaken van een arrangement dat komend seizoen klanten van deze horecaondernemer zal worden aangeboden. Arthur van den Berg van Zoomers heeft daarover met de Stichting Oer-IJ afspraken gemaakt. Eind januari was er al contact, toen de strandexploitant op zoek was naar gidsen om 250 gasten rond te kunnen leiden. Dat moest allemaal snel geregeld worden. Iedereen was tevreden over het resultaat en dat heeft nu geleid tot deze nieuwe afspraak. Arthur van den Berg is meteen sponsor van de Stichting Oer-IJ geworden.

Wandel mee met de Oer-IJ Expeditie

Op Hemelvaartsdag, dit jaar donderdag 25 mei, wordt voor de eerste keer de Oer-IJ Expeditie gehouden, een wandelevenement dwars door het groene buitengebied van Castricum. De organisatie is in handen van Le Champion. Voor beleving van het landschap zorgt de Stichting Oer-IJ.

De Oer-IJ Expeditie start bij het Huis van Hilde, achter het station van Castricum. Vanuit dit gebouw gaan de deelnemers naar buiten, het Oer-IJ gebied in. De naam ervan verwijst naar een noordelijke zijtak van de Rijn, die hier tot aan het begin van de jaartelling in zee uitmondde. Het landschap was toen nog een ruig moerasgebied, waar wind en water vrij spel hadden. Tot op de dag van vandaag is daar nog veel van terug te zien en onderweg zullen de deelnemers aan de wandeltochten op een leuke, verrassende en soms ludieke manier aan dat verleden worden herinnerd.

Er is niet alleen aandacht voor de natuur. Mensen hebben er ook bijzondere sporen nagelaten. Wie dat niet weet, loopt daar gemakkelijk aan voorbij. De wandelaars van de Oer-IJ Expeditie zullen er onderweg op worden gewezen en voortaan met andere ogen naar dit verrassende landschap kijken.

Er zijn vier routes van diverse lengtes uitgezet, zodat zowel gezinnen als geoefende lopers plezier aan de wandeldag kunnen beleven. De afstanden zijn 9, 15, 20 en 25 kilometer. Het Goede Doel van het evenement is het werk van de Stichting Oer-IJ, die zich inzet voor het behoud en verantwoord beheer van dit bijzondere en kwetsbare gebied.

Kijk voor inschrijving en meer informatie op www.oerijexpeditie.nl

Ploegsporen in oude monding Oer-IJ

Op de foto archeoloog Jan de Koning.

 

Het perceel Brabantse Landbouw in de duinen bij Castricum wordt binnenkort in het kader van een natuurproject afgeplagd en heringericht. In de aanloop daar naartoe is archeologisch onderzoek in het gebied verricht. Daaruit blijkt opnieuw dat hier al heel lang agrarische activiteiten hebben plaatsgevonden. De plek waar nu wordt gewerkt is precies de locatie waar het Oer-IJ tot aan het begin van de jaartelling in zee uitmondde. Verslaggever Jan Butter publiceert vandaag in Dagblad Kennemerland een interview met de archeoloog die er aan het werk is.

Hieronder zijn verhaal. Op de foto archeoloog Jan de Koning. Lees verder

Erfgoedorganisaties werken samen met Stichting Oer-IJ

Het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst in Huis van de Geschiedenis Midden Kennemerland te Beverwijk. Van links naar rechts Evert Vermeer (Stichting Oer-IJ), Cees Hazenberg (voorzitter Museum Kennemerland), Joep Frerichs (voorzitter Historisch Genootschap Midden-Kennemerland) en Henk Engel (voorzitter Historische Kring Heemskerk).

.
Drie organisatie die zich in de regio actief bezighouden met historisch erfgoed hebben vrijdag 24 februari in Huis van Geschiedenis Midden Kennemerland te Beverwijk een samenwerkingsovereenkomst getekend met de Stichting Oer-IJ uit Castricum. De andere partners zijn Museum Kennemerland, Historisch Genootschap Midden-Kennemerland en de Historische Kring Heemskerk.
.
Een van de eerste concrete vormen van samenwerking is de serie Oer-IJ lezingen die in Huis van  Geschiedenis Midden-Kennemerland worden gegeven. Die cyclus is een herhaling van de succesvol verlopen avonden die eerder het archeologisch centrum in Huis van Hilde te Castricum zijn gehouden. De bibliotheek IJmond Noord doet de organisatie voor deze activiteit in Beverwijk.

Andere concrete samenwerkingsprojecten zijn een basiscursus voor Oer-IJ gidsen komend najaar en het aanbod van publieksexcursies in het buitengebied van Kennemerland. Eerder was er voor de gidsenopleiding in Castricum veel belangstelling. Die worden nu ook in Beverwijk en Velsen gehouden. Later worden die gidsen ingezet voor rondleidingen in het zuidelijk Oer-IJ gebied. Die excursies zullen dan ook vanuit Uitgeest, Heemskerk en Beverwijk worden gehouden en inhoudelijk vooral ingaan op de sporen die de geschiedenis hier in het landschap heeft achtergelaten.

 

Nieuw archeologieblad

Half februari verscheen Archeologie in Nederland, het nieuwe tijdschrift voor zowel de vrijwilliger als de professionele archeoloog die goed geïnformeerd wil worden over wat er op archeologisch gebied in Nederland gebeurt. Het tijdschrift is de opvolger van Archeobrief (Uitgeverij Matrijs) en Westerheem (AWN).

De archeologie in Nederland is voortdurend in ontwikkeling. Sinds bij wet is vastgelegd dat archeologisch onderzoek moet plaatsvinden voordat de bodem verstoord wordt, vinden er meer projecten plaats dan ooit. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor nieuwe onderzoekstechnieken waarbij niet gegraven hoeft te worden. Ook oude opgravingen blijken vaak nog een schat aan informatie te bevatten. De kennis die archeologisch onderzoek oplevert, leert ons over de vele duizenden jaren bewoning door de mensen die voor ons kwamen. Wie waren deze mensen? Wat aten zij, hoe woonden ze en wat voor kleding droegen ze? Wat kunnen we herleiden van hun gewoonten en rituelen? Het archeologisch onderzoek van de Nederlandse bodem leidt voortdurend tot nieuwe ontdekkingen en inzichten.

Kijk hier voor een volledig inkijkexemplaar van het eerste nummer. Lees verder

Bouw oer-boerderij in Buitenlanden bepleit

Lia Vriend en Kees Helderman waren 13 februari namens de Stichting Oer-IJ aanwezig bij een openbare bijeenkomst van het recreatieschap RAUM over de toekomst van De Buitenlanden. Ze gaven voorlichting over de geschiedenis van dit bijzondere stukje landschap ten oosten van Beverwijk en maakten ook van de gelegenheid gebruik om namens de Stichting Oer-IJ wat ideeën in te brengen voor de inrichting van het gebied. Zo wordt bepleit een toeristisch informatiecentrum onder te brengen in een replica van een oer-boerderij. De inbreng is toegelicht in een document dat is terug te lezen in de rubriek Werkgroep Beverwijk. Klik hier om het te kunnen lezen.

Oer-IJ lezingen in Beverwijk

Lia Vriend beet dinsdagavond 31 januari het spits af bij de herhaling van een reeks lezingen in Huis van de Geschiedenis Midden Kennemerland te Beverwijk over onderwerpen die verband houden met het Oer-IJ. Ze sprak over de relatie tussen het landschap en de militaire geschiedenis van het gebied. Met name over de Stelling van Amsterdam.

Er volgen nog vier bijeenkomsten: op 28 februari Ron van ’t Veer over  ‘De Natuur van het Oer-IJ – 3000 jaar landschapsgeschiedenis’, op 28 maart Wladimir Dobber met als onderwerp ‘De pre-industriële ontwikkeling in het gebied tussen Alkmaar en Zaandam en als afsluiting op 18 april Ron Veenman die spreekt over  ‘De waterstaatkundige geschiedenis van het Oer-IJ.’ Er zijn nog kaarten verkrijgbaar.

Klik hier voor Wladimir Dobber

Klik hier voor Ron Veenman

Oer-IJ gidsen konden aan de bak

De stichting Oer-IJ heeft inmiddels genoeg gidsen opgeleid om dit jaar twee keer per week excursies aan te gaan bieden. Ook de samenwerking met Huis van Hilde, waarin een bezoek aan het museum, een lunch en een buitenexcursie worden gecombineerd, krijgt een vervolg. Afgelopen zaterdag kon gidsencoördinator Erwin Molenaar al flink aan de bak. Op verzoek van strandpaviljoen Zoomers werd met zo’n 250 gasten van Gap Gemini gewandeld over strand en door het duin. Exact op de plek waar vroeger het Oer-IJ in zee uitmondde. Samen met zes gidsen werd deze eerste grote klus geklaard. De rondleiders waren Jan Keet, Jan van Leeuwen, Hermine Smit, Gerard Veldt, Kees Helderman en Hans van Schoor. Binnenkort meer bijzonderheden over het verdere excursieprogramma op deze site en in de regionale media.

Scriptie over ontstaan Castricummerpolder


Koen van den Driesche heeft een masterscriptie voor de Rijksuniversiteit Groningen geschreven over de historische landschapsinrichting van de Castricummerpolder. Koen komt uit oorspronkelijk Castricum en raakte al als jongen al geboeid door de verborgen verhalen in dit op het oog zo lege weidse landschap. Hij heeft het leren ‘lezen’ en schrijft nu uitvoerig waar en hoe je ontstaan en ontwikkeling nog kunt terugzien. Daarbij is de aanwezigheid van het Oer-IJ alles bepalend geweest. Koen heeft het over de samenhang tussen geologie en de inrichting van het cultuurlandschap. Het gebied hier is zo uniek en waardevol dat met aanvullend onderzoek een aanwijzing als beschermd Geopark kansrijk wordt. Klik hier om de scriptie te kunnen lezen.

Varianten voor aansluiting A8-A9 bekend gemaakt

De nul-plus variant met een viaduct door Krommenie.

De provincie Noord-Holland heeft een besluit genomen over de drie voorkeursvarianten voor een verbinding tussen de A8 en de A9. De zogenaamde Nulplusvariant loopt via bestaande wegen en laat het Oer-IJ gebied ongemoeid. Nieuw is deze oplossing is de introductie van een kilometers lang viaduct voor het doorgaande verkeer in Krommenie. De voorkeursontwerpen zijn nu openbaar en staan op de website van de provincie Noord-Holland. Lees verder

Herhaling Oer-IJ lezingen

Huis van Geschiedenis Midden-Kennemerland.

Wie ze gemist heeft, krijgt nog een kans. Stichting Oer-IJ organiseert in samenwerking Bibliotheek IJmond Noord en Huis van Geschiedenis Midden Kennemerland de serie Oer-IJ lezingen zoals die eerder in het Huis van Hilde gegeven zijn. Tijdens deze avonden komen verschillende deskundigen meer vertellen over de boeiende geschiedenis van het Oer-IJ gebied. Kijk voor meer informatie over de lezingen bij de agenda of ga direct naar de website van de bibliotheek waar kaarten kunnen worden besteld.

Conferentie Oer-IJ succes

De Stichting Oer-IJ heeft vrijdag 09 december in het PWN bezoekerscentrum De Hoep een drukbezochte werkconferentie gehouden over de mogelijkheden die het Oer-IJ gebied biedt voor het ontwikkelen van duurzaam toerisme & recreatie. Daarmee krijgt het landschap er een grote bekendheid en kan door waardering voor de kwaliteit de toekomst worden veiliggesteld. Uitgenodigd waren wethouders en beleidsambtenaren uit de regio. Op de foto gemaakt door Henk Hommes gedeputeerde Jaap Bond, een van de sprekers. Klik hier voor een uitgebreid verslag.

Lezing over eerste bewoners Oer-IJ gebied

jan-de-koningDe cyclus van vier lezingen bij de Oer-IJ Academie in Huis van Hilde voor dit seizoen wordt op donderdag 8 december afgesloten door Jan de Koning, die komt vertellen over de bewoningsgeschiedenis van het Oer-IJ gebied van 2000 jaar voor tot 1500 jaar na Christus.

Het wordt een chronologische reis met extreme pieken en dalen beginnend met de klokbekergrafheuvel uit Velserbroek tot de verspreid liggende boerderijen bij Limmen de Krocht, de eerste stolpen die we nog kunnen zien op de vroegste historische kaarten uit de 16e eeuw.

Jan de Koning, geboren in Castricum, werkt tegenwoordig bij Hollandia archeologen in Zaandijk. Klik hier voor meer informatie of voor het bestellen van kaarten.

 

Boekje over Kasteel Oud Haerlem in Heemskerk

oudhaerlem-212x300De stichting historische archeologie uit Beverwijk heeft een boekje gepubliceerd over het verdwenen kasteel Oud Haerlem. Het is verkrijgbaar via de website van de stichting, te bestellen bij iedere boekhandel in Nederland en verkrijgbaar bij Boekhandel Stumpel, Heemskerk, Bruna Deutzstraat, Heemskerk, The Read Shop, Breestraat Beverwijk, Boekhandel Schuyt, Uitgeest en in het Huis van Hilde.

Stichting Historische Archeologie presenteert met dit boekje de derde deel uit de reeks Kastelen in Beverwijk en Heemskerk: Kasteel Oud Haerlem in Heemskerk. Het boek telt veertig fullcolor pagina’s met ruim tachtig afbeeldingen. In acht hoofdstukken worden de bouw- en bewoningsgeschiedenis van het verdwenen kasteel behandeld. Uitgebreide aandacht is er voor de archeologische onderzoeken en de vondsten die daarbij gedaan zijn. Lees verder

Serie over Oer-IJ op regionale tv

jos-en-lia-1De regionale omroep 251tv zendt in week 49 de eerste aflevering uit van een serie van zes informatieve programma over de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van het Oer-IJ en omgeving. In de documentaires nemen landschapsdeskundige Lia Vriend uit Limmen en historisch geograaf Jos Teeuwisse uit Castricum de kijkers mee dit ‘vergeten landschap’ in. Tijdens deze ontdekkingsreis vertellen ze op locatie over de bijzondere kenmerken van dit groene gebied. Lees verder

Nieuwe groep gidsen voor het Oer-IJ

gidsenDe Oer-IJ Academie heeft weer 22 deelnemers aan de basiscursus vaardigheden voor Oer-IJ gidsen een certificaat uitgedeeld. Dat gebeurde op donderdag 24 november in Huis van Hilde na afloop van de laatste les uit de tweede editie van deze eigen opleiding. De bedoeling van de Stichting Oer-IJ is dat de gediplomeerde vrijwilligers straks worden ingezet voor promotieactiviteiten en excursies in het buitengebied. In totaal hebben 48 belangstellenden de cursus met succes gevolgd. Op de foto de tweede groep geslaagden in gezelschap van docenten, organisatoren en medewerkers van de Stichting Oer-IJ.

De geslaagden van de tweede cursus komen uit de hele regio. Het gaat om: Douwe Andela, Iona Apelerdoorn-Vultur,  Dick van Diepen, Katherine Fergusson, Anouska Roozing, Erik van Schagen allen uit Castricum, Thijs Eijking, Willie Galesloot, Kimberley Kleijne, René Muetstege allen uit Beverwijk, Gerard van den Haak, Ab Koetzier,  Frans van de Ree, Ria van Roon-Vet, José Welp allen uit Heemskerk, Dirk Glorie en Hanneke Stolp uit Limmen, Simon Rode uit Akersloot, Hans Welbers en René Kleijne uit Uitgeest, Jelle de Vries uit Heiloo, Karel Beentjes uit Alkmaar, Wil Koopmans-Knol uit Wormer, Ron van Enkhuizen uit Zaandam.

Archeologische kroniek Noord-Holland

kroniekAlle archeologische ontdekkingen worden jaarlijks verzameld in de Archeologische kroniek van Noord-Holland. In het boek staan foto’s en beschrijvingen van recente opgravingen en de vaak spectaculaire vondsten. Door hier te klikken kunnen de kronieken van de afgelopen jaren worden ingezien of gedownload. Gedrukte exemplaren zijn te bestellen bij het provinciaal depot De toezending is gratis. De meest recente kroniek is ook gratis verkrijgbaar aan de balie van Huis van Hilde te Castricum. De kroniek is een uitgave van de Provincie Noord-Holland en wordt samengesteld met bijdragen van zowel amateurs als professionals.

 

Lezing Frits David Zeiler over naamgeving duin

Frits David ZeilerDe historicus Frits David Zeiler uit Bergen geeft donderdagavond 17 november een lezing voor de Oer-IJ Academie in het Huis van Hilde te Castricum over toponymie, oftewel plaatsnaamkunde. Daarbij gaat hij met name in op de naamgeving van de geestgronden de duinen van Noord-Holland. De oorspronkelijke namen van die gebieden vertellen vaak veel over bewonings- en gebruiksgeschiedenis. Er is nog een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. Klik hier voor extra informatie of hier het bestellen van kaarten..

Cultuurcompagnie fuseert met Huis van Hilde

christel-portegiesStichting Cultuurcompagnie Noord-Holland fuseert per 1 januari 2017 met Stichting Nationaal Museumfonds (NMF). NMF is de exploitant van Archeologiecentrum Huis van Hilde. Met dit samengaan worden de expertise en de netwerken van de adviseurs van Cultuurcompagnie duurzaam ondergebracht, zo laat directeur-bestuurder Christel Portegies van de Cultuurcompagnie Noord-Holland weten. Zelf stopt ze nu de reorganisatie is afgerond. Lees verder

Werkconferentie over het Oer-IJ gebied

Iconisch landschap in het Oer-IJ gebiedDe Stichting Oer-IJ organiseert op 9 december een werkconferentie voor bestuurders en beleidsambtenaren in de regio Kennemerland. De bedoeling is om met elkaar na te gaan wat in het Oer-IJ gebied de mogelijkheden zijn voor het ontwikkelen van initiatieven op het terrein van duurzaam toerisme & recreatie. Wie meer wil weten neemt contact op met Corine Bok of klikt hier.

Lezing Pauline van Vliet over Noordzeekanaal

Pauline van VlietFilmmaakster en docent geschiedenis Pauline van Vliet geeft donderdagavond 27 oktober voor de Oer-IJ academie in het Huis van Hilde te Castricum een lezing over de aanleg van het Noordzeekanaal en de betekenis daarvan voor landschap en samenleving. Er is nog een beperkt aantal plaatsen beschikbaar. Kaarten kunnen via deze site worden gekocht. Klik hier voor meer informatie.. Lees verder

Veel te doen rond film over Noordzeekanaal          

kanaalposter

De film ‘Zicht op water’ die Pauline  van Vliet maakte over de aanleg en gevolgen van het Noordzeekanaal gaat op zondag 6 november in première in het Thalia Theater in IJmuiden.

Op 7 en 19 november is de film te zien in het Witte Theater in IJmuiden. Al eerder, op 27 oktober geeft Pauline voor de Oer-IJ Academie een lezing over het zelfde onderwerp in het Huis van Hilde. Ook daar zijn nog kaarten voor verkrijgbaar. Rond de film zijn allerlei extra activiteiten georganiseerd.

Klik hier voor meer informatie over lezing voor de Oer-IJ Academie. Wie naar de film wil gaat kaarten bestellen via de theaters. Voor de voorstelling op 6 november, aanvang 12.00 uur of 15.00 uur, via thaliatheater  of telefoonnummer (0255) 514217. Voor de voorstelling op 7 november om 20.00 uur en 19 november om 14.00 uur via het Witte Theater of telefoonnummer (0255) – 521 972. De kaartjes kosten E 6,50. De voorstelling duurt 2 uur, inclusief de film. Lees verder

Historisch kampement bij Huis van Hilde

560016003_nad-banner-anwb-300x250px
Tijdens de Nationale Archeologiedagen op 14, 15 en 16 oktober 2016 worden overal in Nederland publieksactiviteiten georganiseerd. Ook in Huis van Hilde gebeurt van alles. Kinderen kunnen aan de slag met archeologische vondsten in de ArcheoHotspot. Voor de deur op het plein wordt een historisch kampement opgebouwd. De tijdelijke bewoners laten zien hoe het was om vele eeuwen geleden in Noord-Holland te leven en te werken.

Op vrijdag 14 oktober wordt het Archeologieweekend in Huis van Hilde ook de nieuwe tijdelijke tentoonstelling ‘de Romeinse kust’ geopend. ‘Romeinse Kust’ gaat over het leven aan de Nederlandse kust in Romeinse tijd. Hoe dreef men bijvoorbeeld handel? Of hoe zagen Romeinse schepen eruit? En hoe moet het voor de bewoners zijn geweest om aan de kust te wonen? Dit ontdek je allemaal in Huis van Hilde!

Meer informatie is te vinden op de websites huisvanhilde.nl en archeologiedagen.nl

 

Alternatief voor opstelterrein Sprinters

alternatief-voor-opstelterrein

Een alternatief voor het opstelterrein van Sprinters in Uitgeest.

 

De Stichting Oer-IJ heeft een alternatief bedacht voor het opstelterrein van Sprinters, waarvan de aanleg nu in het landelijk gebied ten oosten van de A9 is gedacht. De locatie bevindt zich in het Nationaal Landschap Laag Holland. Dit soort bedrijfsmatige activiteiten is daar eigenlijk niet toegestaan; de openheid verdwijnt en een kreek van het Oer-IJ wordt onherstelbaar aangetast. Het provinciebestuur wordt gevraagd  een nieuwe keuze te maken. De volledige notitie is te lezen door hier te klikken.

Conferentie over kansen toerisme in Oer-IJ gebied

fietskaart-raumDe Stichting Oer-IJ organiseert een werkconferentie voor bestuurders en beleidsambtenaren om na te gaan wat de onbenutte kansen zijn voor duurzaam toerisme en recreatie in dit bijzondere gebied. Dat kan door die kwaliteiten te benoemen, te onderkennen en door meer samen te werken. Voor de bijeenkomst, die op 9 december plaatsvindt, worden de gemeenten in de driehoek Alkmaar, Velsen, Amsterdam uitgenodigd. Ook de provincie Noord-Holland en organisaties die zich beleidsmatig met recreatie in het Oer-IJ gebied bezighouden zijn welkom. Klik hier voor meer informatie over de werkconferentie.

Lezingen rond thema Brederode in Huis van Hilde

de-mensfiguren-van-brederode-foto-huis-van-hilde-castricum-1024x683Naast de lezingencyclus samen met de Stichting Oer-IJ organiseert het Huis van Hilde ook zelf vier lezingen. Die hebben dan vooral betrekking op de tijdelijke tentoonstellingen in het Archeologiecentrum Noord-Holland. Deze keer is het thema Wilma en Hillegonda Brederode. Lees meer over data en sprekers op de website van het museum. Voor de gelegenheid is het mogelijk het bijwonen van zo’n avond te combineren met een diner in het restaurant Hildes Heerlijkheden.

Bijzondere samenwerking

IMG_2389

Dappere deelnemers aan de excursie met Oer-IJ gids Peter van Eerden Foto : Lia Vriend.

De Stichting Oer-IJ en de werkgroep Oud-Castricum hebben de handen ineen geslagen: zondag 4 september kwam het tot een bijzondere samenwerking. In het kader van ‘De maand van de geschiedenis’ staat de open dag van Oud-Castricum deze en komende maand in het teken van ‘Grenzen’. In een fraaie expositie in ‘De Duynkant’ wordt dit thema vanuit meerdere invalshoeken benaderd en zichtbaar gemaakt.

Bezoekers hebben daarnaast de gelegenheid om tijdens een excursie op de fiets op zoek te gaan naar ‘grenzen’ in een deel van het Oer-IJ gebied onder leiding van een deskundige gids. Afgelopen zondag trotseerden de eerste enthousiaste deelnemers daartoe de harde wind en af en toe een stevige bui. De reacties waren na afloop dermate positief dat op zondag 2 oktober aanstaande nogmaals gelegenheid wordt geboden aan deze buitenexcursie deel te nemen; zie oudcastricum.com voor meer informatie.

 

Nieuwe expositie en fiets-excursies bij Oud-Castricum

excursie oer-ij 2

Op de eerstvolgende open dag van de Werkgroep Oud-Castricum op zondag 4 september is een nieuwe fototentoonstelling te bezichtigen met als onderwerp ‘Grenzen’. Hiervoor is gekozen, omdat dit ook het thema is van oktober, de maand van de geschiedenis. Dezelfde dag is het mogelijk met een gids een fietstocht door langs grenzen in het Oer-IJ gebied te maken.

Grenzen markeren, verbinden en verdelen en zijn bedoeld om mensen buiten of binnen te houden, om af te schrikken en veiligheid te bieden.

Lees verder

Op excursie tijdens Open Monumentendagen

 

Iconisch landschap in het Oer-IJ gebied

Wandel en fietsexcursies door het Oer-IJ gebied.

Met lezingen, wandel- en fietsexcursies met als onderwerp het Oer-IJ gebied haakt het regionaal comité Kennemerland in op het thema ‘iconen’ van de Nationale Monumentendagen, dit jaar op 10 en 11 september. Er zal vooral aandacht zijn voor elementen van het oorspronkelijk getijdenlandschap die tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn.

Het programma is samengesteld in samenwerking met de Stichting Oer-IJ. Lees verder

Negen werkgroepen

Uitgelicht

Onder de paraplu van de Stichting Oer-IJ worden diverse initiatieven ontplooid. Dat gebeurt vanuit de eigen organisatie, maar ook door groepjes mensen die min of meer zelfstandig opereren. Ze werken vanuit dezelfde doelstelling, maar hebben hun eigen activiteiten en agenda. Op deze website is een aparte plek voor deze ‘Werkgroepen’ ingericht, waar ze de ruimte hebben om verslag te doen van hun werkzaamheden. Inmiddels zijn acht werkgroepen actief.

De werkgroepen binnen onze organisatie zijn zo belangrijk dat ze een eigen plek hebben op de site. Hier staat een overzicht dat verwijst naar het onderdeel waar meer informatie wordt gegeven over hun samenstelling, specifieke taken en bezigheden.

Werkgroep Beverwijk.

Ideeën voor De Buitenlanden

Namens de werkgroep Beverwijk heeft Stichting Oer-IJ bij het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (Raum) een notitie ingediend met projectideeën voor toekomstige ontwikkeling van het gebied De Buitenlanden. Hieronder de letterlijke tekst. Auteur is Jos Teeuwisse.

Introductie

Stichting Oer-IJ stelt zich als doel om het gevarieerde landschap in de driehoek Velsen-Alkmaar-Zaanstad te ontsluiten voor bewoners, recreanten en toeristen. In dit gebied is de rijke ontstaansgeschiedenis, waarin de natuur en de mens het landschap hebben gevormd en nog altijd veranderen, goed (terug) te lezen. Voor de doorsnee bezoeker is wel wat uitleg nodig om dit gelaagde landschap te doorzien. Door middel van verhalen wil de Stichting Oer-IJ het gebied beter beleefbaar maken. Voor de overwegend stedelijke bevolking in deze noordvleugel van de Randstad is een kwalitatief hoogwaardige omgeving van groot belang voor betrokkenheid bij de eigen regio. Het nu nog relatief onbekende Oer-IJ gebied krijgt door een aantrekkelijke ontsluiting meer waarde voor recreanten/toeristen die nu nog overwegend op historische steden en de kust gericht zijn.

De onderstaande projectideeën kunnen het gebied De Buitenlanden en omgeving een sterke recreatieve/toeristische impuls geven:


Oertijd boerderij

Uit archeologische opgravingen is gebleken dat het Oer-IJ gebied al duizenden jaren intensief wordt bewoond. Door vondsten in de Broekpolder en de polders onder Assendelft hebben archeologen een goed beeld van boerderijbouw uit vroegere perioden. Voorbeelden elders in Nederland (Archeon, Lelystad, Borger) laten zien dat er veel publieke belangstelling bestaat voor reconstructies van boerderijen uit de oertijd. Een levensechte reconstructie biedt tevens de mogelijkheid om het verhaal van het landschap, leven en werken uit die periode zichtbaar te maken. Ook voor scholen uit de regio biedt een tastbare oertijdboerderij een goed aanknopingspunt voor bijv. geschiedenisonderwijs van de eigen streek. Samen met historische en archeologische verenigingen en werkgroepen uit de regio kan een keuze gemaakt worden voor het te reconstrueren type. Dit project kan heel goed gekoppeld worden aan een moderne bezoekboerderij. Voor Stichting Oer-IJ biedt de oertijdboerderij een goede mogelijkheid om een deel van het verhaal van de historie van het landschap te vertellen.

Uitkijkpunt Aagtenpark

Op de voormalige Aagtenbelt wordt een park aangelegd. Het hoogste deel nabij de A9 biedt een fraai uitzicht over het omringende historische polderlandschap (waaronder De Buitenlanden). Het zichtbare landschap kent een rijke geschiedenis en het uitkijkpunt biedt een uitgelezen kans om die geschiedenis te vertellen d.m.v. informatiepanelen. De waarde van dit uitkijkpunt wordt nog vergroot door er iets bijzonders van te maken, een object dat door z’n vormgeving automatisch bezoekers trekt. Samen met regionale kunstenaars zou een uitdagend ontwerp gemaakt moeten worden dat dit punt een unieke beleving geeft. Het uitkijkpunt Aagtenpark kan onderdeel gaan uitmaken van een toeristische route langs meerdere uitkijkpunten in het Oer-IJ gebied; zoals Nauerna, Fort Krommeniedijk, Erfgoedpark De Hoop, Papeberg, etc.

DSC_0282

Informatiepunt Fort St. Aagtendijk

In dit fort, behorende tot Werelderfgoed De Stelling van Amsterdam, kunnen enkele ruimtes worden ingericht met een permanente expositie over het landschap in de IJmond van de moderne tijd (vanaf de 19e eeuw tot nu). In de afgelopen paar eeuwen is het landschap in dit deel van het Oer-IJ gebied ingrijpend gewijzigd door de aanleg van het Noordzeekanaal.  Industrie, verstedelijking en grootschalige infrastructuur domineren nu het westelijke deel van het landschap tussen het voormalige Wijkermeer en de kust. Het oostelijk deel (De Buitenlanden e.o.) is de groene tegenhanger van dit verstedelijkte gebied. Een informatiepunt in het fort biedt recreanten en toeristen een goed startpunt om de omgeving te gaan verkennen en beleven omdat hier informatie wordt geboden over de recente geschiedenis en de aanwezige waarden in dit deel van het Oer-IJ gebied. Samen met lokale historische verenigingen, Landschap Noord-Holland, Stelling van Amsterdam en de gemeente Beverwijk moet dit idee verder worden uitgewerkt.

De hierboven beschreven projectideeën bieden in hun samenhang een enorme kans om van De Buitenlanden een recreatief/toeristische hotspot te maken.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Lia Vriend van de Stichting Oer-IJ over de Buitenlanden

Het woord ‘Buitenlanden’ duidt op buitendijks land. Het was gelegen langs de randen van het Wijkermeer en aansluitend in de bedding van de Crommenije.

De Crommenije is een veenstroom die in de Middeleeuwen is ontstaan. In de vroege Middeleeuwen komen de huidige, hoge jonge duinen tot ontwikkeling  en worden de moerassen landinwaarts ontgonnen. Door de ontwatering van het moeras daalt de veenbodem. Er ontstaan grote meren als Schermer en ‘Langemeer’ (nu Uitgeester- en Alkmaardermeer) Ook het IJ en Wijkermeer worden breder. Er ontstaat een omkering van het reliëf en de waterlopen gaan niet land naar zee, maar richting het merengebied.

Tussen het Wijkermeer en het Uitgeestermeer ontstaat een waterloop die de naam ‘Crommenije’ krijgt. Via deze veenstroom kan het water dat uit de Zuiderzee via IJ en Wijkermeer binnen komt tot ver landinwaarts voor overstromingen zorgen. Om de bestaande dorpen en akkers tegen overstroming te beschermen worden er vanaf de 11e eeuw dijken aangelegd.

De Sint Aagtendijk , die in eerste instantie om de geest van Beverwijk lag, wordt nu doorgetrokken langs de Crommenije tot aan Akersloot. Aan de oostkant wordt de Assendelver Zeedijk aangelegd en ontstaat de Assendelverpolder. Als de Crommenije bij Busch en Dam wordt afgedamd, is er geen stroming meer en begint de bedding van de Crommenije vol te slibben. Dit zijn dan ‘Buitendijkse landen’.

Toen na de grote overstromingen van kerst 1717 in 1718 de ‘Nieuwe overdijking’ aangelegd  werd bleef van de Crommenije alleen de Kil over. Zuidelijk hiervan lag dus het nog open Wijkermeer, dat ook steeds meer aan de randen verlandde (Buitenlanden en Meerweiden).

Toen in 1875 bij de aanleg van het Noordzeekanaal IJ en Wijkermeer drooggelegd werden, hadden de Buitenlanden geen contact meer met het buitenwater en werden ook polders. De Buitenlanden liggen dus in de bedding van de Crommenije en binnen het Wijkermeer.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Arrangementen

excursie oer-ij 2

Een excursie met een gids in het buitengebied. Een van de mogelijkheden om de geheimen van het Oer-IJ te ontdekken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De Stichting Oer-IJ ziet mogelijkheden om in samenwerking met andere partijen arrangementen te ontwikkelen waarbij deelnemers op een actieve en attractieve manier kennis kunnen maken met de bijzondere kwaliteiten van het landschap en de ontstaans- en bewoningsgeschiedenis van dit historisch bijzondere gebied.

Met de komst van het Archeologisch Centrum voor Noord-Holland naar Castricum en de opening van de permanente tentoonstelling in Huis van Hilde daar doen zich nieuwe mogelijkheden voor om arrangementen te ontwikkelen waarbij het publiek een bezoek aan de expositie binnen combineert met een excursie in het buitengebied. Daarbij kan, door de aanwezigheid van een restaurant, ook een lunch of gevulde picknickmand worden aangeboden.

De aanwezigheid van een treinstation, de mogelijkheid om fietsen te huren en de goede bereikbaarheid van het Oer-IJ gebied vanuit Castricum maken een dergelijk voornemen tot een kansrijk initiatief.

De Stichting Oer-IJ ziet hierin voor zichzelf een voortrekkersrol weggelegd, te meer daar het sinds kort kan beschikken over een groep eigen gidsen, die voor de arrangementen kunnen worden ingezet.

Huis van Hilde is organisatie-partner. Ook wordt gewerkt aan structurele samenwerking met het PWN, vanwege het bezoekerscentrum De Hoep en de campings Geversduin en Bakkum. De ondernemersvereniging van strandexploitanten CaaZ en het recreatieschap Raum kunnen ook worden uitgenodigd om mee te praten.

Status werkgroep arrangementen: is in 2017 met een eerste arrangement van start gegaan.  Wie belangstelling heeft om mee te doen aan de opzet en uitvoering van dit project neemt contact op met coördinator excursies en arrangementen. Er kan inmiddels dagelijks een fiets- of wandelexcursie worden geboekt. Ook maatwerk voor groepen of bijzondere gelegenheden is mogelijk. Zo organiseerden we in het voorjaar 2018 een aantal fietsexcursies voor lezers van Dagblad Kennemerland. Klik hier voor meer informatie.

 

 

Onze coördinator rondleidingen & arrangementen is Erwin Molenaar. Hij organiseert de activiteiten van onze gidsen. Wie graag een excursie op maat wil neemt contact met hem op. Bel 06 30010076, of stuur een mail  naar olwin@casema.nl .

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Uitkijkpunten


uitkijkpunt“Het Oer-IJ van boven”

Een ketting van uitkijkpunten in het Oer-IJ gebied

Een vlak en uitgestrekt landschap als het Oer-IJ gebied laat zich het best bekijken vanuit het vogelvluchtperspectief. Vanaf een verhoogd punt worden de patronen en structuren in het landschap pas goed zichtbaar en kan de kijker de schoonheid van een gebied beter ervaren.

Wil het Oer-IJ gebied aantrekkelijk worden voor toeristen en voor recreanten dan kan een ketting van uitkijkpunten zorgen voor een meerwaarde en biedt het en kans voor een betere profilering (vergelijk de Pontjesroute die een grotere bekendheid geniet dan de beheerder ervan, het RAUM).

Inventarisatie van bestaande en mogelijke uitkijkpunten: op korte termijn zou begonnen moeten worden met een inventarisatie van aanwezige en mogelijke uitkijkpunten in het Oer-IJ gebied. Op enkele forten van de Stelling van Amsterdam zijn uitkijkpunten aanwezig/mogelijk, dat geldt ook voor enkele hoge duintoppen in het NHD, in Recreatiegebied Spaarnwoude op de belt van Afvalzorg Noord-Holland bij Nauerna en voor de molen Cornelis op het Erfgoedpark aan het Alkmaarder- en Uitgeestermeer.

Kwaliteit: voor een onderscheidende ketting met een toeristische meerwaarde zijn uitdagende ontwerpen van groot belang en daarnaast natuurlijk bijzondere locaties. Met iedere (potentiële) initiatiefnemer zou gesproken moeten worden over het betrekken van kunstenaars en/of architecten.

Betrokkenen: Recreatieschappen (RAUM en Spaarnwoude), Terreinbeheerders (SBB, LNH), Gemeenten, (Agrarische) Ondernemers, Provincie.

Koppelen aan andere projecten: De uitkijkpunten moeten onderdeel zijn in de Oer-IJ fiets-, vaar- en wandelroutes. Ook zou er een speciale e-bike route aan gekoppeld kunnen worden. In elk geval moet op alle uitkijkpunten ook informatie worden gegeven over het Oer-IJ gebied.

Status: verschillende initiatiefnemers zijn al begonnen met voorbereidingen voor een eigen uitkijkpunt. Met hen moet gesproken worden over de mogelijkheid om het uitkijkpunt onderdeel te maken van een ketting. De werkgroep Uitkijkpunten Oer-IJ moet nog van start gaan.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

 

 

 

Werkgroep Fietsrouteproject

fietsen

Met fietsroutes wordt het voor een breed publiek straks mogelijk op eigen gelegenheid sportief kennis te maken met het Oer-IJ gebied, waarbij gebruikers met bewegwijzering, een kaart, een boekje, een app, een website en infopanelen worden geïnformeerd over de ontstaan- en bewoningsgeschiedenis van dit bijzondere gebied.

Bij de opzet van de fietsroutes in het Oer-IJ gebied laten de samenstellers zich leiden door  zes thema’s die als verhaallijnen in ons Plan van Aanpak zijn opgenomen. Dat zijn Archeologie & Aardkunde, Natuur & Landschap, Grondgebruik & Landbouw, Water en nog eens water, 2000 jaar Oorlog & Vrede en Cultuurhistorie & Industrieel erfgoed.

Aanvankelijk was het de opzet voor elk onderwerp een aparte route uit te zetten, maar bij de voorbereiding bleek dat de tochten voor recreanten dan te lang zouden worden om in een keer te kunnen afleggen. Daarom is nu gekozen voor een geografisch opzet, waarbij het Oer-IJ gebied is zes delen wordt opgeknipt en ook vanuit verschillende startplaatsen benaderd kan worden. De specifieke informatie over ontstaan-, bewoningsgeschiedenis en landschapskenmerken worden dan gecombineerd.

De ambitie van de samenstellers met de fietsroutes is meer verdieping en samenhang te kunnen bieden dan de bestaande tochtjes, die meer algemeen van inhoud en opzet zijn en waar maar  beperkt aandacht wordt besteed aan de kwaliteit en kwetsbaarheid van het Oer-IJ gebied. Voor de deelnemers uit de regio en van verder weg moet het een expeditie worden, een ontdekking tocht. Met de nieuwe informatie gaat een wereld voor ze open.

Inmiddels hebben de Rabobank Noord-Kennemerland en de Stichting TriArcus uit Heemskerk zich als sponsors aan het project verbonden. Bij de voorbereiding wordt onder meer samengewerkt met Recreatiebedrijf Noord-Holland NV, een onderneming die veel ervaring heeft met recreatievoorzieningen op het gebied van fiets- en wandelroutes. Door samen op te trekken moet het ook gemakkelijk worden de Oer-IJ gemeenten Beverwijk, Castricum, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest, Velsen en Zaanstad mee te krijgen.

 

Status: Inmiddels is een boekje met een voucher voor een app met twee routes vanuit Castricum verschenen. Aan een route voor Heiloo wordt nog gewerkt. Sociaal geografe Lia Vriend stelt de routes samen.Voorzitter werkgroep: Léon Klein Schiphorst, tel 06 3492 5839, mail kleinschiphorst@quicknet.nl

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Werkgroep Oer-IJ Academie

 

DSC_0125

Coördinator van de lezingen Hans van Weenen leidt zelf de lezingen in.

 

 

 

De.Oer-IJ Academie organiseert lezingen, een opleiding tot ambassadeur van het Oer-IJ voor recreatieondernemers en de gidsencursussen.Ook wordt gewerkt aan een leskoffer voor het onderwijs.

 

Stand van zaken Oer-IJ werkgroep Educatie Basisonderwijs.  

1.       De werkgroep is dit jaar 6 keer bijeen geweest en heeft een plan uitgewerkt om met 3 basisscholen van de stichting Tabijn in Uitgeest een pilot te beginnen om lesmateriaal, activiteiten en excursies te ontwikkelen. Die gaan het landschap en de cultuurhistorie van het Oer-IJ in de klas brengen. Ook gaan de leerlingen met hun leerkrachten op onderzoek in de directe omgeving van de school en Uitgeest om dat landschap en de cultuurhistorie te bekijken en te ervaren.

2.       In april heeft Jan Hormann een presentatie gehouden op de Juliana van Stolbergschool (ISOB) in Castricum, waarbij de docenten erg verrast en enthousiast waren over de plannen van de educatiewerkgroep.

3.       Daardoor kregen we op 25 september de gelegenheid om het plan te presenteren aan de directeuren van een aantal  ISOB scholen in Castricum, Uitgeest en Akersloot en hebben zij kennis kunnen nemen van de mogelijkheden die wij willen bieden. Ook hier was men zeer geïnteresseerd, alhoewel er nog geen concrete vervolgacties uit zijn voortgekomen

4.       Op 28 september werden de plannen gepresenteerd aan de drie leerkrachtenteams van de Tabijnscholen in Uitgeest. Lia Vriend introduceerde het Oer-IJ gebied en Jan Hormann zette het educatieplan uiteen. Daarna was er een wandelexcursie met gids in vier groepen. Twee groepen bekeken het noordelijk deel van Uitgeest en de andere twee het zuidelijk deel. Na de excursie vertelde Pauline van Vliet over haar project “Cornelis Corneliszoon” en presenteerde Wil Koopmans de zgn. Waterles van het HHNK, die voor het project zal worden aangepast aan de situatie in Uitgeest.

 

 

Status werkgroep: Is operationeel. Het laatste nieuws en meer achtergronden over diverse onderdelen kunnen worden gelezen in de rubriek Academie onder het kopje Wat doen wij. Voorzitter van de werkgroep is Jan Hormann. 

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

 

Verslag werkconferentie

Gedeputeerde Jaap Bond steunt Oer-IJ initiatief.

.

Gedeputeerde Jaap Bond (Foto Henk. Z. Hommes)

Voor gedeputeerde Jaap Bond is het Oer-IJ gebied door zijn specifieke landschapskwaliteiten waardevol genoeg om meer concreet te betrekken bij het provinciaal ruimtelijk beleid in de nabije toekomst. Hij onderkent de unieke natuurhistorische waarde, ziet zeker kansen voor duurzame recreatie en beschouwt de groene open ruimte ook als een belangrijke economische factor voor een succesvol woon- en werkklimaat voor de regio.

De gedeputeerde zei dat vrijdag tijdens een werkconferentie voor bestuurders en ambtenaren over duurzaam toerisme in de groene driehoek Alkmaar, Zaanstad, Velsen. De bijeenkomst, gehouden in het PWN-bezoekerscentrum De Hoep, was georganiseerd door de Stichting Oer-IJ. De gedeputeerde nodigde de aanwezige wethouders, ambtenaren nadrukkelijk uit om samen met de bewoners te verkennen waar de mogelijkheden liggen om dat beleid vorm te geven. Hij wil de input vanuit het gebied betrekken bij het opstellen van een nieuwe ‘omgevingsvisie’ waaraan de provincie werkt. De discussie hier moet zeker een vervolg krijgen, zei de provinciaal bestuurder.

De gedeputeerde moest bekennen dat hij de bijzondere waarde van het Oer-IJ gebied pas was gaan beseffen toen hij er recent door een gids werd rondgeleid. Hij was verrast door wat je er nog van de ontstaansgeschiedenis van het landschap terug kan zien. Een fantastisch verhaal; te onbekend en het vertellen waard, was zijn conclusie. ,,Een fascinerend landschap dat nog veel geheimen herbergt’’.

Leuk voor recreatie van eigen inwoners, maar ook voor verblijfstoerisme van buitenlanders. Zeker nu uit onderzoek blijkt dat toeristen eenmaal ter plaatse, bereid zijn twee keer een uur te reizen om een dag-bestemming te bereiken. Wel moet er dan een voorzieningenniveau zijn om die bezoekers te kunnen faciliteren. Denk daarbij aan overnachtingsmogelijkheden, horeca en mogelijkheden om iets te beleven. Belangrijk is dan het verhaal. Wat er zo bijzonder is. Er valt meer te zien dan je zo op het eerste gezicht zou vermoeden, weet nu ook de gedeputeerde. Zelf een natuurliefhebber en enthousiast wandelaar.

Jaap Bond heeft naast natuur & recreatie ook economie in zijn portefeuille. Hij legt bij een beoordeling van het landschap een nadrukkelijke relatie met de kapitale waarde van zo’n gebied. De gedeputeerde is van mening dat de waarde van groen & ruimte in geld uitgedrukt net zo hoog kan worden ingeschat als die van een wijk, kantorencomplex of bedrijventerrein. Bij locatiekeuzes letten ondernemers en investeerders steeds meer op het vestigingsklimaat, waarbij de aanwezigheid van natuur in de omgeving een belangrijke rol speelt. Het draagt belangrijk bij aan de kwaliteit van een regio. ,,Ontwikkelaars besteden elders miljarden aan groen, hier is dat landschap al aanwezig. Daar moeten we dus zeer zorgvuldig mee omgaan en zuinig op zijn’’.

De provincie voorspelt een oplopende druk op het gebied vanwege de behoefte aan meer woningen rondom Amsterdam. Jaap Bond voorziet dat de grenzen van de metropoolregio worden opgetrokken, met name richting het noorden. Zuidelijk legt Schiphol te veel beperkingen op. Er zullen de komende 25 jaar nog zo’n 500.000 bewoners in de regio gehuisvest moeten worden. Gezien de omvang en complexiteit van die taakopdracht bepleit de gedeputeerde een gezamenlijke regionale aanpak, met een speciale rol voor de betrokken burgers.

De gedeputeerde vertelde dat de provincie werkt aan een omgevingsvisie en hij nodigde iedereen nadrukkelijk uit daar een bijdrage aan te leveren. ,,Voer je zo’n discussie op inhoud, met argumenten en met passie dan weet ik zeker dat er ook geluisterd wordt naar de mensen die zich inzetten voor de cultuurhistorische waarde en kwetsbaarheid van het gebied.’’ In dit verband maakt Jaap Bond de Stichting Oer-IJ een groot compliment voor het initiatief, zich zo belangeloos en gemotiveerd voor het behoud van het landschap in te zetten. ,,Als het lukt economie, recreatie en toerisme in het beleid te koppelen aan natuur, landschap en cultuurhistorie is het ook gemakkelijk zo’n gebied met rust & ruimte in stand te houden’’.

 

Voorzitter Evert Vermeer

Voorzitter Evert Vermeer in gesprek met Jaap Bond . (Foto Henk. Z. Hommes)

Voorzitter Evert Vermeer van de Stichting Oer-IJ vertelde de aanwezige bestuurders en ambtenaren meer over de doelstellingen en activiteiten van de Stichting Oer-IJ. Hij stelde vast dat er veel redenen zijn om zuinig te zijn op het gebied, en dat bij bewoners en bezoekers een groeiende behoefte bestaat aan natuur met rust & ruimte. Een eigen vertrouwde regio waar mensen zich thuis en veilig voelen. Zeker in deze tijd van grote maatschappelijke beroering en onzekerheid. Daar zijn alle geleerden het over eens.

Bij veel van de activiteiten die de stichting organiseert en nog op de agenda heeft staan worden de inwoners betrokken. Ze kunnen lezingen volgen, informatieve fietstochtjes maken of zich inschrijven voor thematische wandelingen. Het zal allemaal bijdragen aan het besef dat hier iets bijzonder waardevols aanwezig is. Evert Vermeer deed een oproep aan alle aanwezigen om open te staan voor burgerinitiatieven en in het maken en uitvoeren van beleid meer rekening te houden met de specifieke kansen die het historische Oer-IJ landschap biedt.

Veel regio’s in Noord-Holland hebben een meer herkenbare identiteit. Bij het Oer-IJ landschap moet dat meer zichtbaar worden gemaakt, is het nodig een verhaal te vertellen. Die zijn er genoeg. ,,Het groene gebied tussen Zaanstad, Velsen en Alkmaar staat nog onvoldoende op de kaart. Een betere positionering vraagt om samenwerking van alle BUCH-gemeenten, de Zaanstreek en IJmond. Ons werk krijgt pas betekenis als bij overheden een zelfde gevoel over de kwaliteit en kansen van dit landschap ontstaat en ze daar ook mee aan de slag gaan’’, aldus Evert Vermeer.

 

Adviseur Rik de Visser

Landschapsarchitect Rik de Visser, directeur van Bureau Vista en adviseur van de Stichting Oer-IJ, hield het gezelschap bestuurders en ambtenaren voor dat het Oer-IJ gebied te weinig betrokken wordt bij de ruimtelijke ordening. Het is een vergeten gebied dat in studies en visies nauwelijks of niet wordt genoemd. Hij bepleitte een aanpak waarbij de geschiedenis van het oorspronkelijke getijdenlandschap meer richtinggevend wordt bij de toekomstige invulling van de metropoolregio Amsterdam. Daar liggen volop kansen.

Als concreet voorbeeld noemde Rik de Visser de schetsplannen die zijn gemaakt voor de zogenaamde Zaancorridor, een aantal mogelijke bouwlocaties rond OV-knooppunten in Noord-Holland. Juist daar liggen mogelijkheden om met het oude landschap verbindingen te zoeken. De fantasie te prikkelen, de verbeelding te betrekken bij een kwalitatief onderscheidende invulling. ,,Wij bepleiten als stichting niet alleen behoud en bescherming, maar zijn er juist voor om op een dynamische manier de geschiedenis bij verdere ontwikkelingen in de toekomstplaatjes te betrekken. Een relatie te leggen met het landschap dat zo bepalende is geweest voor het ontstaan en de ontwikkeling van dit gebied ’’, aldus Rik de Visser.

Aan de hand van het Plan van Aanpak van de Stichting Oer-IJ, waarvan hij een van de auteurs is, gaf de landschapsarchitect voorbeelden van hoe je de geschiedenis tastbaar en beleefbaar kunt maken. Ook de noodzaak voor het zoeken naar waterberging vanwege de klimaatwijziging biedt nieuwe mogelijkheden om de zichtbaarheid van het gebied in beeld te brengen. Zo kan het krekenlandschap beter en samenhangend worden ontsloten en ook meer toegankelijk worden gemaakt voor de recreërende bewoners. ,,Het is niet zo makkelijk als het misschien lijkt, maar er liggen genoeg kansen en uitdagingen, waar wij graag over meedenken’’.

 

Eric Grootscholte van LAgroup, adviseur toeristische gebiedsontwikkeling

Het toerisme zal de komende decennia verdubbelen, voorspelde Eric Grootscholte. De vraag is in hoeverre het Oer-IJ gebied daar op de korte termijn iets van zal merken. Er ontstaat wel enige overloop, maar de meeste buitenlanders kiezen toch voor de bekende bezienswaardigheden. De druk op het gebied en de vraag naar recreatiemogelijkheden zal wel toenemen door de verwachte bevolkingsgroei. Daar liggen ook de kansen.

Volgens Eric Grootscholte is het belangrijk dat de regio gezamenlijk werkt aan een profilering van de kwaliteiten in het gebied. Zorgt voor een herkenbare identiteit, een eenduidig verhaal. ,,Bij mij bestaat de indruk dat de bestuurders en beleidsmakers te veel met hun rug naar het Oer-IJ landschap staan en zich te eenzijdig en te individueel richten op de eigen kust met de zee en het strand. De aanpak is nu te versnipperd. Niet regionaal samenhangend.’’

Bij zijn analyse van de potentiële bezoekers ziet hij vooral oudere mensen, met veel vrije tijd, met genoeg geld en met interesse in geschiedenis en natuur. ,,Dan moet je verhalen vertellen en die zichtbaar maken. Zorg voor points of interest. Dan krijg je ze in je gebied’’.

De door de Stichting Oer-IJ benoemde icoonprojecten als een Steentijdboerderij, de houtzaagmolen van Cornelis Corneliszoon van Uitgeest en het Huis van Hilde noemt Erik Grootscholte goede voorbeelden van storytelling waar de ‘zilveren generatie’ graag voor naar een gebied komt. ,,De verhaallijnen moeten aanspreken; authentiek en spannend zijn. Mensen moeten zich er mee kunnen identificeren. Ga daarom bij het uitwerken van een concept altijd uit van de eindgebruiker. Kijk goed naar zijn leefstijl, zijn interesses’’.

De vrijetijdswetenschapper pleit in het overbrengen van het verhaal ook nadrukkelijk voor een mix van communicatiemiddelen. Niet alleen virtueel met app’s en zo, maar ook tastbaar met iconische voorwerpen of tastbare zaken die het gebied een gezicht geven. Zorg voor een heldere zichtbare boodschap. Recreatie en educatie kunnen dan goed samen gaan. Ontspanning, waar je ook nog wijzer van wordt. Leuk te weten en om door te vertellen. Zo kun je een gebied goed verkopen.

 

Agenda voor het Oer-IJ

De werkconferentie werd afgesloten met een plenaire discussie over de besproken thema’s. Dat gebeurde onder leiding van Jef Mühren, directeur MOOI Holland, een onafhankelijke en niet-commerciële adviesorganisatie op gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultuurhistorie in Noord-Holland. Hij werd bijgestaan voor een deskundigenpanel met Jan Dirk Hoekstra (provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit bij de provincie Noord-Holland),  Saskia Geraeds (hotel Huize Koningsbosch in Bakkum en Oer-IJ ambassadeur), Margriet Drijver (bestuurslid Geopark de Hondsrug in Drenthe) en Jos Teeuwisse (secretaris Stichting Oer-IJ).

Vanuit de discussie is een ‘Agenda voor het Oer-IJ’ geformuleerd met een aantal aandachtspunten en aanbevelingen die de deelnemers van de conferentie en de bestuursleden van de Stichting Oer-IJ mee naar huis nemen. De bijeenkomst krijgt een vervolg in een breder symposium waar ook vertegenwoordigers vanuit de politiek, het recreatieve bedrijfsleven en natuurorganisaties voor worden uitgenodigd.

 

Enkele besproken zaken verdienen nog een aparte vermelding.

Toeristisch Netwerk

Gerlof Kloosterman van de gemeente Heerhugowaard was aanwezig als vertegenwoordiger toeristennetwerk Alkmaar en omgeving, waarin 18 gemeenten samen optrekken. Er is ook regulier contact en afstemming met Metropool Regio Amsterdam. Hij nodigde staande de vergadering de Oer-IJ regio gemeenten uit ook mee te doen met dit netwerk. Wat met applaus werd begroet.

Het toeristennetwerk Alkmaar heeft een toeristische visie opgesteld waarin het Oer-IJ nadrukkelijk wordt genoemd. Het getijdenlandschap strekt zich namelijk uit tot in Laag Holland. Een van de aanbevelingen in het beleidsdocument is historische verhalen te verbinden met het toeristisch routenetwerk. Uit onderzoek blijkt dat 40 procent van de eigen inwoners de regionale geschiedenis van het landschap (nog) niet kent. Daar kun je wat mee.

 

Geen actiegroep

Vanuit de bestuurlijke hoek werd opgemerkt dat de Stichting Oer-IJ zich vooral moet blijven bezighouden met het benoemen van de kwaliteiten en kansen van het landelijk gebied. Wanneer ze zich teveel gaat profileren als organisatie die uitgesproken standpunten over beleid en besluiten gaat innemen, loopt de organisatie het risico gemeenten als partner te verliezen. De opmerking was vooral ingegeven door afwijzing van de locatiekeuze voor een opstelterrein van Sprinters in het krekenlandschap bij Uitgeest.

Voorzitter van de Stichting Oer-IJ Evert Vermeer reageerde op de uitspraak door nadrukkelijk te verklaren als organisatie geen actiegroep te willen zijn. Het gaat vooral om het benoemen, meedenken en uitdragen van zaken die het Oer-IJ gebied aangaan. Maar soms bij hele ingrijpende kwesties komt dat dicht bij een politieke uitspraak. Maar dan nog gaat het vooral om een analyse en het aandragen van alternatieven. ,,Uiteindelijk gaan we er niet dwars voorliggen.’’

 

Steun Geopark

Drenthe heeft met de Hondsrug het eerste en tot nu toe enige Geopark van Nederland. Bestuurslid Margriet Drijver vertelde dat die status op plek op de Werelderfgoed van Unesco het gebied een enorme impuls heeft gegeven. Niet alleen in de erkenning als een landschappelijk uniek gebied, maar ook in economisch opzicht voor het recreatieve bedrijfsleven.

In Drenthe is het Geopark een initiatief geweest van het provinciebestuur. Daar zijn ook de middelen beschikbaar gesteld om dit doel te kunnen bereiken. Bij het Oer-IJ gebied komt het idee bij een grote groep burgers vandaag. Ze feliciteerde de bestuurders met zoveel betrokkenheid. ,,Dit enthousiasme moet door het bestuur omarmt worden en verdient steun van de lokale overheid.’’

 

Arrangementen

Saskia Geraeds (van hotel Huize Koningsbosch) is ondernemer in het Oer-IJ gebied. Ze vertelde dat haar gasten zonder uitzondering zeer verrast en enthousiast reageren op Oer-IJ excursies die ze organiseert. ,,De mensen zeggen altijd; nooit geweten dat het hier zo mooi is. We willen het aantal rondleidingen gaan uitbreiden. Amsterdam ligt zo dichtbij, wij zien veel mogelijkheden’’.

 

Ruimtelijke kwaliteit

Jandirk Hoekstra, onafhankelijk adviseur ruimtelijke kwaliteit bij de provincie Noord-Holland en directeur van H+N+S Landschapsarchitecten, een bureau met een grote reputatie op het gebied van innovatieve plannen op het raakvlak van water, natuur, energie en verstedelijkingsvraagstukken, heeft zich eerder mild kritisch opgesteld als het ging over het Oer-IJ als bindend gebiedsconcept. Tijdens de conferentie moest hij bekennen dat het gegeven voor hem meer is gaan leven en aan betekenis heeft gewonnen.

 

De Agenda met aandachtspunten voor het Oer-IJ gebied. Het zijn stellingen op basis van de discussie geformuleerd. In willekeurige volgorde.

  • Vorm vinden voor structurele bovenlokale en bovenregionale afstemming en toetsing van ruimtelijke ontwikkelingen in het Oer-IJ gebied;
  • Ook aandacht besteden aan Oer-IJ verhaal binnen de bestaande bebouwde omgeving, waar nog resten van het oude landschap zichtbaar zijn of zichtbaar gemaakt kunnen worden;
  • Niet alle aandacht laten uitgaan naar het groene gebied, ook de aansluiting met de verstedelijking en de samenhang van de bebouwing tussen Haarlem en Heerhugowaard in het overgangsgebied van kust naar achterland in de beschouwing meenemen.
  • Plannen voor Zaancorridor als concreet project benoemen voor onderzoek naar mogelijkheden van een aanpak waarbij het betrekken van landschapshistorie voor een kwalitatieve impuls zorgt en een toegevoegde waarde kan zijn;
  • Bij elke ruimtelijke ontwikkeling zouden gemeenten in het gebied de plannen moeten toetsen aan een aantal Oer-IJ criteria.
  • Er moet meer structuur komen in samenwerking tussen bewonersinitiatieven als dat van de Stichting Oer-IJ en overheden.
  • Bij de begrenzing van het Oer-IJ gebied niet te strikt kijken naar het getijdenlandschap, maar het meer zien als onderdeel van een groter gevarieerd landschap waar ook de duinen en het veenweidegebied toe behoren. Bezie dan ook meteen het aantal gemeenten in het nu beschreven werkgebied.

 

Ten slotte

PWN stelde de conferentieruimte in De Hoep beschikbaar. Sjakel van Wesemael, sectormanager Natuur & Recreatie bij het PWN, deed dat graag. ,,Al was het alleen maar vanwege het feit dat het bezoekerscentrum van het provinciaal bedrijf Water & Natuur midden in de monding van het Oer-IJ ligt,’’ sprak ze. Aan die bijzondere locatie zal binnenkort aandacht worden besteed in de permanente expositie van De Hoep.

De gemeente Castricum heeft de werkconferentie met een subsidie financieel mogelijk gemaakt. Wethouder Kees Rood sprak in een afsluitend woord beeldend over zijn jeugd, die hij midden in het Oer-IJ gebied doorbracht. De gemeente noemt in een nieuwe structuurvisie recreatie & toerisme het Oer-IJ van onschatbare waarde. In een ‘ontwikkelagenda’ voor de komende 4 jaar wordt bepleit het verhaal van het landschap meer zichtbaar en beleefbaar te maken. De gemeente ziet het gebied als een potentiële drager van het dagtoerisme. Of zoals de wethouders het zei: een prachtig landschap van linten, parels en verborgen schatten.

Op vrijdag 09 december is in het bezoekerscentrum De Hoep te Castricum door de Stichting Oer-IJ een werkconferentie gehouden voor bestuurders en beleidsambtenaren uit de regio. Aanwezig waren vertegenwoordigers van de provincie, acht gemeenten en diverse aan de overheid gelieerde organisaties.Onderwerp was met elkaar na te gaan in welke zin het ‘vergeten’ Oer-IJ landschap een verbindend gebiedsconcept kan zijn bij het ontwikkelen van een integraal beleid voor duurzaam toerisme & recreatie. Hiernaast is het verslag van die dag te lezen.

 

 

 

 

 

 

 

 

Eric Grootscholte van LAgroup sprak als adviseur toeristische gebiedsontwikkeling. Wie hier klikt kan de beelden die hij gebruikte bij zijn presentatie terugzien.

 

 

 

 

 

 

Landschapsarchitect Rik de Visser, directeur van Bureau Vista en adviseur van de Stichting Oer-IJ hield zijn gehoor voor dat bij de ruimtelijke ordening te weinig rekening wordt gehouden met de kwaliteiten van het Oer-IJ gebied. Hij ondersteunde zijn verhaal met een presentatie. Klik hier om die te kunnen zien.

 

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Werkgroep Oer-IJ Atlas

atlassenHet uitgeven van een ‘Atlas van het Oer-IJ’ als een leesbaar en rijk geïllustreerd boek moet tastbaar maken waar het om gaat als we spreken over een geologisch, archeologisch, landschappelijk en historisch bijzonder gebied. In zo’n uitgave zullen de thema’s en verhaallijnen uit het Plan van Aanpak leidend zijn.

De werkgroep Atlas heeft zich onder voorzitterschap van Piet Veel gebogen over de inhoud van een boek dat alle facetten van het Oer-IJ gebied moet belichten. Er is eerst een plan van aanpak gemaakt en daarna een inventarisatie voor de inhoud opgesteld. Dat laatste stuk wordt de basis voor de samenstelling van de uitgave. Een redactiecommissie houdt zich nu verder bezighouden met de praktische realisering van een Oer-IJ Atlas. Bert Buizer voert de eindredactie.

De Atlas verschijnt 22 november. Klik hier voor actuele informatie.

 

Werkgroep R.O.

metropoolregio2040-nederlands-plat-750

De Stichting Oer-IJ wil ook een proactieve rol spelen in de discussie over belangrijk vraagstukken waar het gaat om de ruimtelijke ordening in het landelijk gebied. De Werkgroep Ruimtelijke Ordening volgt alle ontwikkelingen op dit terrein en adviseert het bestuur over te nemen stappen.

De Stichting Oer-IJ is van mening dat de kwaliteit en kwetsbaarheid van het Oer-IJ gebied te weinig wordt betrokken bij de ruimtelijke ordening. Zowel provinciaal, als lokaal. In ons Plan van Aanpak worden concrete suggesties gedaan om daar structureel verandering in te brengen.

De Stichting wil zich nadrukkelijk niet profileren als een actiegroep, maar handvatten aanreiken om beschikbare kennis en feiten een grotere rol te laten spelen bij beleidsformulering  en plannenmakerij. De Werkgroep Ruimtelijk Ordening zal daar een aanzet toe geven en structuur in aanbrengen.

Er zijn genoeg actuele aanknopingspunten om zinvol inhoud te geven aan dit voornemen. De provincie Noord-Holland werkt aan een nieuwe Structuurvisie, Metropoolregio Amsterdam zoekt naar mogelijkheden om buiten de stad iets te kunnen doen om het centrum te ontlasten, de gemeenten krijgen een grote rol bij de invulling en uitvoering van ruimtelijke ordening.

Actueel zijn verschillende infrastructurele projecten, zoals de aansluiting van de snelwegen A8-A9, het opstelterrein voor Sprinters van ProRail bij Uitgeest, de discussie over recreatieve bestemmingen van het binnenduinrandgebied (Landal), de afslag van de A9 bij Heiloo.

Status: De werkgroep zit in de opstartfase. Voorzitter is Greet Blokker. Er is nog ruimte voor mensen die zich aangesproken voelen door het thema en graag willen meepraten.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Lezingenprogramma

De lezingen van de Oer-IJ Academie scoren hoog en worden goed bezocht.

 

Wie ze gemist heeft, krijgt nog een kans. Stichting Oer-IJ organiseert in samenwerking Bibliotheek IJmond Noord en Huis van Geschiedenis Midden Kennemerland de serie Oer-IJ lezingen zoals die eerder in het Huis van Hilde gegeven zijn. Tijdens deze avonden komen verschillende deskundigen meer vertellen over de boeiende geschiedenis van het Oer-IJ gebied.

 

3e jaargang lezingen na de zomer 2017

Jan Hormann en Hans van Weenen zijn al weer druk bezig met het contact leggen met kandidaten die in het najaar voor de lezingencyclus 2017 van de Oer-IJ Academie zullen aantreden. De sprekers, onderwerpen en data zullen tijdig via de regionale media en deze site worden bekend gemaakt.

 

Nieuwe Oer-IJ lezingen, bestel nu al kaarten !

Arjen Bosman01b 8 okt 2010

Arjan Bosman

Het programma voor de lezingencyclus voor het najaar van 2016 rond. Het gaat om de volgende sprekers en data. Op 6 oktober spreekt Arjen Bosman over de Romeinse vestinghavens bij Velsen, op 27 oktober Pauline van Vliet over de ontstaansgeschiedenis van het Noordzeekanaal en de betekenis daarvan voor landschap en mensen, op 17 november Frits David Zeiler over oude duinen, strandwallen en geesten en op 8 december Jan de Koning over het Oer-IJ gebied van 2000 voor tot 1000 na Christus. Via de site in het mogelijk kaarten te bestellen voor een of meer van de lezingen. Klik hier voor meer informatie over de sprekers en hun lezingen.

 

Lezing Frits David Zeiler

Frits David Zeiler

Frits David Zeiler

Titel: Duinen, geesten, beken… namen

De historische geografie van Kennemerland aan de hand van toponiemen

Korte inhoud:

In een dynamische omgeving probeert de mens zich te oriënteren. Hij zoekt punten van herkenning: een bos op een schoorwal, een sijpelend watertje, het kapelletje dat door de gelovige Hemezo is gebouwd. Zo ontstaan namen: Schoorl, de Cie of Scie, Heemskerk. Als die in documenten worden vastgelegd, beklijven ze en kunnen ze na vele honderden jaren iets vertellen over de geschiedenis van de plek in een verder steeds veranderend landschap.

De toponymie of plaatsnaamkunde is in Nederland groot geworden dankzij geleerden als Maurits Gijsseling, D.P. Blok en Rob Rentenaar. Hun onderzoek is steeds sterk verbonden geweest met de geschiedenis van de oudste nederzettingen, van de ontginningen vanuit die nederzettingen en van de veranderingen in het landschap door weer, wind en water.

In Kennemerland kunnen we proberen aan de hand van de naamgeving de verschillende lagen van de bewoningsgeschiedenis af te pellen, zoals ook geologen, archeologen en historisch geografen dat doen. De oudste namen gaan terug op de vroege middeleeuwen (700-900), maar daar worden er in de loop van de eeuwen nog vele aan toegevoegd. Niet alleen dorpen en grotere wateren worden benoemd; ook stukken land worden onderscheiden door een specifieke naam (veldnamen). Dat geldt voor bouw- en weiland, maar ook voor bijvoorbeeld het duingebied.

Een inventarisatie van duintoponiemen heeft een aantal verrassende gegevens opgeleverd over het proces van (jonge) duinvorming, waarover de historische bronnen verder nogal schaars zijn. Deze grote verstuiving speelde zich vooral af in de late middeleeuwen (1200-1600). Wat zijn de consequenties geweest voor de bewoonbaarheid van Kennemerland, dat van de andere zijde werd bedreigd door het oprukkende water van de binnenmeren en de Zuiderzee?

Beknopte C.V.

Frits David Zeiler (Bergen NH, 1949) is historicus. Hij studeerde aan de Universiteit van Amsterdam (mediëvistiek, archeologie en archivistiek) en was daarna onder meer werkzaam als onderzoeker, consulent, tentoonstellingsmaker, schrijver, docent en reisleider.

Hij heeft gepubliceerd over Salland en Noordwest-Overijssel, het Gooi, het Groene Hart van Holland, de Zaanstreek en Kennemerland.

In een tweetal studies in opdracht van het PWN heeft hij een inventarisatie gemaakt van alle duintoponiemen tussen Camperduin en Vogelenzang. Recentelijk was hij betrokken bij projecten over de dorpsgeesten en de historische dijken in Kennemerland.

Klik hier om naar de algemene informatiepagina te gaan.

Vragen en antwoorden gesteld en beantwoord tijdens de lezing van Frits David Zeiler op 17 november.

Vraag: Lia Vriend: Hoe ging het met de naamgeving van de oeverwallen van het Oer-IJ?
Antwoord: De geesten waren de eerste bewoonde kernen. Plaatsen zoals de Oosterbuurt en Assum waren geesten: zanderige formaties langs de kust. Soms waren dat oeverwallen van het Oer-IJ. We onderscheiden ook ontginningsgeesten, die van latere datum zijn.

Vraag Hans van Weenen: Lopen de geesten alleen hier van oost naar west?
Antwoord: Dat komt ook op andere plaatsen voor en is niet uniek voor deze streek.

Vraag Jos Liefting: Hoe zit het met Arum?
Antwoord: Arum was een buurtschap in Noord-Bakkum bij de Zanddijk, waar vroegmiddeleeuwse bewoningssporen zijn gevonden bij de geest van Arum.

Vraag Lia Vriend: Wat kun je vertellen over de naam Egmond?
Antwoord: Egmond-Binnen heette oorspronkelijk Hallum. De naam Egmond kwam pas later in zwang. Er liep een noordelijke aftakking van het Oer-IJ langs. Die was waarschijnlijk bevaarbaar en stond in verbinding met de Rekere.

Vraag Kees Helderman: Hoe is de naam Oudendijk ontstaan?
Antwoord: De vroegste bedijkingen werden aangelegd om het water te stuiten. De Oudendijk in Heemskerk en de Zanddijk in Castricum zijn hier voorbeelden van. Vanwege het plaatselijke reliëf werden zij als dwarsdijken aangelegd. De afstroom uit de duinen werd zo naar het binnenland geleid. Polderdijken werden pas veel later aangelegd.

Jan Hormann 29NOV16

Klik hier om naar de algemene informatiepagina te gaan.

 

 

Lezing Arjen Bosman

ArjenBosman01b 8 okt 2010

Arjen Bosman

Op 6 oktober beet Arjen Bosman het spits af bij de nieuwe serie lezingen voor de Oer-IJ Academie in het Huis van Hilde. De titel van zijn verhaal was ‘Rome aan de Noordzee, Burgers en barbaren te Velsen’. Hieronder een samenvatting. Het publiek kreeg de gelegenheid om vragen te stellen. Rechts op deze pagina  een opsomming daarvan.

Samenvatting lezing

2000 jaar geleden waren het roerige tijden in Nederland. De zuidelijke Nederlanden waren nog maar enkele tientallen jaren geleden veroverd door de Romeinen toen ze in 15 na Chr. een legermacht mobiliseerden om verder naar het noorden op te rukken. In Velsen (Noord-Holland) werd aan de kust een uniek fort met haven aangelegd.

Honderden Romeinse soldaten en mariniers waren hier gelegerd. Al snel kwamen echter de Friezen in opstand tegen de Romeinen. Hoewel de historische bronnen hiervan schaars zijn, kunnen we de veldslag die geleverd werd volgen aan de hand van archeologische bodemvondsten. Meer dan 500 loden slingerkogels waren er nodig om de belagers bij het fort weg te houden, maar het was uiteindelijk tevergeefs. De Romeinen trokken zich terug maar lieten een onbewoonbare, vergiftigde plaats achter. Het leverde het archeologisch oudst bekende slagveld in Nederland op!

Nog geen tien jaar later volgde een tweede poging. Opnieuw waren de Romeinen met een grootscheepse oorlogscampagne naar het noorden van Nederland en Duitsland begonnen. Natuurlijk moest er weer een basis bij Velsen komen. Dit keer kozen ze een nieuwe plek voor hun fort, 600 meter ten westen van het eerdere fort. Na een aantal jaren besloot Keizer Claudius echter dat het genoeg was en werd het fort verlaten. De Rijn zou de noordgrens van het Rijk blijven.

kaft boek arjan bosmanOp donderdag 31 maart presenteerde Arjen Bosman in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden zijn nieuwste boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen. Dit nieuwe boek vertelt het verhaal van de Romeinen in Velsen. Wat deden ze hier? Wat hebben ze gebouwd en in de bodem achtergelaten? Hoe leefden de militairen in hun forten en de Friezen in hun boerderijen? Van sommigen leren we namen kennen en van anderen, zoals Apronius en Malorix, zelfs hun daden. Dat dan wel vanuit de schaarse en gekleurde geschreven bronnen van 2000 jaar geleden.

Waarom trekken de Romeinen zich terug achter de Rijn? De rivier die daarna eeuwen lang de noordgrens van het Romeinse Rijk wordt. Hoe ging het verder met de Friezen en hun enorm belangrijke heilige plaats in de Velserbroek waar fantastische objecten geofferd zijn? Kortom: Velsen had een bijzondere positie in de Romeinse tijd, en is daardoor één van de culturele pareltjes in de geschiedenis van het Nederlandse kustgebied.

Waarom er bij Velsen tot tweemaal toe een fort is aangelegd, valt dus onder de grootse en meeslepende plannen die in Rome werden bedacht. Heeft u enig idee wat de uitstraling en betekenis was voor de regio, nu de provincie Noord-Holland? In de lezing aandacht voor de actuele stand van zaken en een samenvatting van het onderzoek in de afgelopen decennia. Voor het eerst wordt na meer dan 50 jaar onderzoek een uniek en compleet overzicht gepresenteerd, waarbij de ontwikkelingen in de vroege 1e eeuw na.Chr. uitgebreid aan bod komen.

Beknopte C.V.

Arjen Bosman (1963) groeide letterlijk op met de Romeinen in Velsen. Zijn beide ouders waren amateurarcheoloog in deze plaats. Arjen is een stap verder gegaan door archeologie te studeren en te promoveren op het vondstmateriaal van Velsen 1 (1997). Later onderzocht hij ook het fort Velsen 2. Tot op heden waren Arjens publicaties alleen voor vakgenoten beschikbaar. Met zijn publieksboek komt een persoonlijke wens van Arjen uit. Tegenwoordig runt Arjen een eigen bedrijf: Military Legacy, waarin archeologie en krijgshistorie samengaan.

Het boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen, is voor € 24,95 (excl. verzendkosten) te bestellen via de website van uitgeverij Sidestone Press uit Leiden. Het is zeer rijk geïllustreerd met veel nooit eerder gepubliceerd beeldmateriaal. Het is ook te koop in de winkel van het Huis van Hilde.

Klik hier om terug te keren naar overzicht lezingenprogramma

Vragen en antwoorden uit de zaal na de lezing van  Arjen Bosman

Vraag Femke Ouwehand: Hoe weten we dat de opgraving in Velserbroek een heilige plaats was?

Antwoord Arjen Bosman: Doordat er zeer bijzondere vondsten zijn gedaan en er geen nederzetting werd gevonden. Waarschijnlijk vonden hier al in de late IJzertijd rituele gebeurtenissen plaats en de laatst gedateerde mantelspeld komt uit de 4e eeuw na Christus. Het waren offerandes die vaak in het water werden geworpen.

Aanvulling Hans van Weenen: de Friezen hielden via het water contact met hun voorouders en er werden veel munten gevonden in de buurt van heiligdommen. Vergelijk het maar met het moderne ritueel om muntjes in fonteinen en wensputten te gooien.

Vraag Lia Vriend: Is het stom toeval dat de Velser- en de Wijkertunnel precies op de plek van de Romeinse forten zijn gebouwd of heeft het te maken met de ondergrond?

Antwoord Arjen Bosman: Het is stom toeval. Voor de bouw van de Wijkertunnel is het oudste Romeinse fort V1 volledig opgegraven en naar het tweede fort V2 is onderzoek gedaan, waarna de plaats tot beschermd gebied werd verklaard.

Vraag Jacques Jumelet: Waarom liggen de forten daar en waarom waren ze zo groot?

Antwoord Arjen Bosman: Voortschrijdend inzicht speelt een belangrijke rol. We kunnen nu bijvoorbeeld een betrouwbare gezichtsreconstructie maken van het skelet dat in een waterput werd gevonden. Via isotopenonderzoek weten we definitief dat de man van Mediterrane afkomst is. Over 20 jaar kunnen de meningen hierover weer danig verschillen van de huidige.

Vraag Henk Sauer: Zijn er in Velsen Romeinse wegen gevonden?

Antwoord Arjen Bosman: We hebben wel sporen gevonden van de poorten van fort V1 en daar zal ongetwijfeld een weg hebben gelegen naar Fort V2 in westelijke richting. Verder hebben verder naar het zuiden op de strandwal wel wegen gelegen.

Aanvulling Wim Bosman: Er zijn karrensporen gevonden vanaf de late IJzertijd tot en met de Romeinse tijd. Er is Romeins glaswerk gevonden in een inheemse boerderij en er hebben dus betrekkingen bestaan tussen de Romeinen en de oorspronkelijke bewoners.

Aanvulling Hans van Weenen: In Velsen is een houtweg gevonden uit de vroege Middeleeuwen. Die zou een relatie gehad kunnen hebben met de wegen naar de Romeinse forten.

Aanvulling Wim Bosman: het Oer-IJ veranderde hier in het Wijkermeer en er vond soms tot 2 meter afslag plaats, waardoor zeer veel sporen van wegen verloren zijn gegaan.

Vraag Femke Ouwehand: Is er in het landschap nog iets van de forten te zien?

Antwoord Wim Bosman: Je kunt wel op de vindplaats rondlopen, maar er is – behalve een informatiebord – niets meer te zien.

Vraag Léon Klein Schiphorst: Door wie werden de tijdens de lezing getoonde Romeinse sieraden gedragen? Waren de vrouwen uit Rome meegekomen? Was er sprake van gezinsleven?

Antwoord Arjan Bosman: In Velserbroek en bij de forten zijn aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van vrouwen en kinderen. Men ontdekte een potje met roze make-up. In V2 vond men een grote mantelspeld – een typische vrouwelijke dracht uit het Alpengebied. Ook schoenen behoorden tot de vondsten en zolen in allerlei maten van groot naar klein. De man wiens skelet in de waterput werd gevonden, was 1.90 meter lang en had schoenmaat 39.

Vraag Raymond Zijp: Waren er huwelijken tussen de Romeinen en inheemse vrouwen?

Antwoord Arjen Bosman: Dat was zeker het geval en waarschijnlijk waren er zelfs Chaukische vrouwen die tot echtgenote werden genomen.

Vraag Hans van Weenen: In Woerden werd een replica van een Romeins schip getoond tijdens een festiviteit. Zou dat hier ook mogelijk zijn?

Antwoord Arjen Bosman: We hebben voorgesteld om zo’n schip tijdens Sail 2015 te laten meevaren, maar dat is helaas niet doorgegaan.

Fons Bleijendaal stelde aanvullend nog een paar schriftelijke vragen. Ze zijn voorgelegd aan Arjen Bosman en die heeft daar onmiddellijk antwoord op heeft gegeven:

Vraag: Is Velsen-1 op dezelfde plek gelegen als waar nu Velsen-Zuid ligt?

Antwoord: Nee, Velsen 1 ligt aan de zuidoever van het Noordzeekanaal. Het westelijke deel van het fort en de haven worden tegenwoordig doorsneden door de zuidelijke toerit van de Wijkertunnel. Officieel heet dit stuk land de Noord Spaarndammerpolder, voor wat daarvan over is. Velsen 2 ligt 600 m naar het westen en ligt direct ten oosten van de Velsertunnel. Dat mag je overigens wel Velsen Zuid noemen.

Vraag: Toen het Noordzeekanaal in 1875 gegraven was en men Velsen in twee stukken gesneden had (Velsen-Zuid/Velsen-Noord) is er tijdens dat graafwerk nog aandacht besteed aan de archeologie?

Antwoord: Bij het graven van het Noordzeekanaal is geen specifieke aandacht aan archeologie besteed. Wel zijn er tijdens het graven enkele (toevals)vondsten gedaan. Daarbij is in ieder geval een laat-Romeinse/vroeg middeleeuwse muntschat van 17 gouden munten ter hoogte van de Kleine Sluis gevonden. Verder zijn bij de aanleg van de Noordersluis een bronzen halsring en enkele barnstenen kralen gevonden. De datering is onduidelijk, want het zou zowel IJzertijd als vroeg middeleeuws kunnen zijn. Tegenwoordig is het anders. De aanpassingen aan het IJmuider-sluizencomplex worden nu wel archeologisch begeleid, waarbij aandacht is voor de vroege prehistorie tot en met de documentatie van Duitse bunkers.

Vraag: Toen daarna het Noordzeekanaal (enkele malen?) verbreed moest worden is er tijdens dát graafwerk nog aandacht besteed aan de archeologie?

Antwoord: Ja, met name de verbreding aan de zuidkant waarbij een deel van het dorp Oud Velsen verdween, is archeologisch gevolgd door de AWN werkgroep Velsen. Iets ten westen van Oud Velsen is een opgraving geweest naar een Bronstijd nederzetting.

Klik hier om terug te keren naar overzicht lezingenprogramma

 

 

Lezing Pauline van Vliet

Pauline van Vliet

Pauline van Vliet

 

Titel ‘Graven naar het verleden van het Noordzeekanaal’

Korte inhoud:

Waar ooit chique buitenplaatsen stonden aan de boorden van het Wijkermeer tegen de achtergrond van een schilderachtig duinlandschap, domineert nu zware industrie het landschap van Velsen en Beverwijk.

De aanleg van het kanaal begon op 8 maart 1865. Gemiddeld 2000 arbeiders waren bij het elf jaar durende project betrokken. Door talloze tegenslagen duurde het werk langer dan gepland. De Engelse ingenieurs die voor de klus waren aangetrokken waren onvoldoende bekend met de zanderige bodem. Ze kregen te maken met verzanding. Op de pier stortte een kraan in zee en nog veel meer ging mis.

Maar uiteindelijk was het kanaal gereed en kreeg de koning de eer er voor het eerst doorheen te varen. Dat was op 1 november 1876. Het was vies weer en koud.. In Amsterdam was een groots banket in het Paleis voor Volksvlijt. Want: het kanaal was voor Amsterdam aangelegd. Die stad leidde in de negentiende eeuw een kwijnend bestaan. De zeehaven was via Pampus slecht bereikbaar. Rotterdam, Antwerpen en Hamburg waren Amsterdam ver gepasseerd.

Het kanaal betekende een impuls voor Amsterdam. Nadien is het Rijksmuseum gebouwd, het Concertgebouw en het Centraal Station. Amsterdam veerde op en kon uitgroeien tot de bruisende stad die het nu is. De Amsterdamse haven werd weer belangrijk, al kon het nooit echt concurreren met Rotterdam. De sluizen blijven een vertragend gedoe en door de tunnels kunnen echt diepliggende schepen de haven niet in.’’

Niet meer dan een smalle waterloop was het kanaal toen het net gereed was, waar je een steen overheen kon gooien, in een voor het overige vrijwel verlaten landschap. Sindsdien is er veel veranderd. Neem het ontstaan van IJmuiden. Dat zou er zonder het kanaal nooit zijn gekomen. De vissers ontdekten per toeval dat ze tussen de pieren uitstekend konden schuilen. Uit allerlei vissersplaatsen kwamen er vissers deze kant op. Hun schepen lagen in de weg, daarom is toen besloten een vissershaven aan te leggen. Zo is IJmuiden ontstaan, tegen de verdrukking in. Want niemand zag het zitten. Ze hadden in Velsen al dat ruige volk erbij gekregen dat het kanaal had aangelegd en toen kwam er ook nog ruig vissersvolk bij.

Deze en andere gevolgen van het graven van het Noordzeekanaal voor de omgeving zullen in de lezing aan de orde komen. Uiteraard zal ook aandacht besteed worden aan het wel en wee rond het tot stand komen van het kanaal.

Beknopte CV

Historica (UvA 1991)
Docent geschiedenis

Filmmaakster van lokale geschiedenisprojecten, momenteel bezig met een film over de geschiedenis van het Noordzeekanaalgebied. Drie jaar geleden de film ‘Soldaat onder het zand’  gemaakt over de vergeten oorlog uit 1799.

Specifieke interesse voor oral history. Verhalen uit het verleden, opgetekend uit de mond van mensen die het zelf hebben meegemaakt.

Vragen en antwoorden lezing Pauline van Vliet op 27 september

Vraag Stella Dijkstra: Hoe lang duurde het voordat IJmuiden een zelfstandige gemeente werd?
Antwoord: In 1890 had Velsen 1000 inwoners en IJmuiden 8000. In 1886 kwam er weliswaar een weg en politie, maar ook nu nog is IJmuiden niet zelfstandig: het maakt deel uit van de gemeente Velsen.

Vraag; Moesten de vissersboten liggeld betalen?
Antwoord: Nee, dat was in het begin gratis.

Vraag Onno Vendel: De Velsertunnel werd in 1957 te ondiep aangelegd. Wat voor gevolgen heeft dat nu de sluizen vergroot worden?
Antwoord: De ligging van de tunnel belemmert de scheepvaart naar Amsterdam enigszins, maar de sluis is verouderd en moet verbouwd worden.

Hans van Weenen
De Nederlandse ingenieurs hebben toch gelijk gekregen. Amsterdam is nog steeds de vierde haven van Europa en er werken 60000 mensen in het havengebied van de hoofdstad tot IJmuiden. Amsterdam is altijd nog wat arrogant en beschouwt dat hele gebied – inclusief Rauw aan Zee – als een deel van het hoofdstedelijk havengebied.

Aanvulling door René Steenkamp
De Duitsers brachten in de Tweede Wereldoorlog een aantal schepen tot zinken in de monding van het Noordzeekanaal, zodat de toegang werd versperd.Momenteel worden de vracht van veel schepen overgezet op lichters omdat de doorvaart naar Amsterdam te duur wordt. Als je alles doorberekent is het aantal mensen per ton in vergelijking met andere havens zeer hoog.

Vraag Pauline van Vliet
Wat gaat er met de haven van Amsterdam gebeuren als nieuwe, duurzame energiebronnen steeds  populairder worden?

Antwoord René Steenkamp
Amsterdam is een van de grootste benzinehavens van de wereld voor zowel invoer als doorvoer en uitvoer. Een opslagbedrijf als Vopak heeft al plannen klaarliggen voor de nieuwe energiebronnen. Die kunnen daar gemakkelijk op overschakelen. Als de sluis niet vernieuwd zou worden, kun je Amsterdam gewoon sluiten. Voor cruiseschepen zal de nieuwe sluis geen problemen opleveren, ook al worden ze steeds groter.

Pauline van Vliet
Weinig Amsterdammers weten hoe slecht het ging met de stad in de 19e eeuw. Er heerste veel armoede. Dat de affiniteit met het havenbedrijf nog steeds klein is, blijkt uit de bouwplannen voor fietsbruggen over het IJ.

Pauline van Vliet
De kanaalgravers en hun nazaten waren niet gemakkelijk te traceren omdat velen niet geregistreerd waren in het IJmondgebied. Ze kwamen van heinde en ver uit alle windstreken.

Vraag Henk Zomer:
Blijft de ferryterminal naar Newcastle wel bestaan?
Antwoord: Voor zover nu bekend wel, alhoewel Amsterdam die ook graag zou overnemen.

Vraag: Het kanaal ligt veel hoger dan het omliggende gebied. Hoe kan dat?
Antwoord: Het land eromheen klinkt in en de dijken zijn verhoogd.

Vraag: Wat is de betekenis van Breesaap?

Bron: Wikipedia.

‘Breesaap was een buurtschap midden in de duinen in de gemeente Velsen in Holland op zijn Smalst. Breesaap was tot ca. 1830 een zelfstandige gemeente. Voor de invoering van de Bataafse Republiek, in 1795, was Breesaap een Heerlijkheid. Als gevolg van de aanleg van het Noordzeekanaal en de komst van de Hoogovens is Breesaap van de kaart verdwenen. De naam is te herleiden tot de samenstelling bree: ‘brede’ en saap: ‘zompige, natte grond’.

 

 

Lezing Jan de Koning

Titel: Pieken en dalen in de bewoningsgeschiedenis van het Oer-IJ gebied van 2000 jaar voor tot 1500 na Christus.

foto jan de koning

Jan de Koning

Korte inhoud:

Grotendeels gebaseerd op eigen ervaring en onderzoek zal er een chronologisch overzicht gepresenteerd worden van de bewoning van het Oer-IJ gebied. Hierbij zal gezocht worden naar de meest informatieve onderzoeken uit iedere periode waarbij tegelijkertijd de bewonings- of kennishiaten naar voren zullen komen en uiteraard het bijbehorende landschap adhv de paleogeografische kaarten van Peter Vos.

Het wordt een chronologische reis met extreme pieken en dalen beginnend met de klokbekergrafheuvel uit Velserbroek tot de verspreid liggende boerderijen bij Limmen de Krocht, de eerste stolpen die we nog kunnen zien op de vroegste historische kaarten uit de 16e eeuw.

Klik hier voor kaarten en meer informatie.

Vragen en antwoorden na afloop van de lezing:

Vraag Shanna Dijkstra: Waar zou je willen graven?

Antwoord Jan de Koning: Cronenburg. Opgravingen vinden nu plaats bij commerciële activiteiten. Veel onderzoek is er sinds de jaren 90 gedaan. Daardoor is er veel nieuwe informatie.

Vraag Erik van Schagen: U had het over een wal en palissaden, gevonden bij de opgraving in de Oosterbuurt, wat was dat?

Antwoord Jan de Koning: Het ging om een omheining. Frans Diederik heeft daarover geschreven. De palissade dateerde uit het eind 3e, begin 4e eeuw.

-0-

Beknopte C.V:

1965 Geboren in Castricum
1989 protocolboek Uitgeest De Dog
1992 afgestudeerd aan het Albert Egges Instituut voor Pre- en Protohistorie aan de universiteit van Amsterdam, specialisatie middeleeuwen
1992 scriptie over het vroegmiddeleeuwse aardewerk van Uitgeest De Dog
1992 opgravingen in Alkmaar: Boekelermeer, Lindegracht (Gulden Vlies) en Langestraat
1993-1996 opgraving en publicatie Wijnaldum. Graven naar Friese koningen
1996-1997 opgraving Pandhof OLV kerk Maastricht
1997-2001 promotieonderzoek in het kader van het Frisia project
2001-nu werkzaam bij Hollandia archeologen.

Boeiende projecten:

2001 opgraving en publicatie Rosmalen, midden ijzertijd
2001-2002 onderzoek en publicatie met Rob van Eerden en Peter Vos PWN duinen bij Castricum
2003-2004 opgraving en publicatie met Menno Dijkstra en Silke Lange Limmen De Krocht 9e-16e eeuw
2004 opgraving en publicatie voor ADC 5e eeuwse nederzetting Alphen-Kerkakkers (NB)
2005 opgraving en publicatie Hollandia Uitgeest Waldijk late bronstijd-midden ijzertijd, Romeinse tijd en middeleeuwen
2005 opgraving en publicatie Heiloo Stationsplein 11e-15e eeuw
2006 en 2007 opgraving en publicatie Bloemendaal Groot Olmen 475-900, nederzettingen onder het duinzand
2006 opgraving en publicatie Horst-Meterik (L) nederzetting 675-1000 AD

 

 

 

Keurmerk voor Oer-IJ gebied

SONY DSC

Geopark De Hondsrug in Drenthe

 

De Stichting Oer-IJ wil graag dat het buitengebied tussen de Zaanstreek, Haarlem en Alkmaar een bijzondere status krijgt, waardoor de natuur- en cultuurhistorische waarden in de toekomst beter beschermd zullen zijn.  De aanvraag voor een aanwijzing als Geopark en een plek op de Werelderfgoedlijst heeft het om formele redenen niet gehaald, dus wordt nu ingezet op een ander keurmerk. Daarbij wordt gedacht aan de titel ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’ of anders de aanwijzing tot  ‘Icoonlandschap’.

 

Nederland kent tot nu toe 1 officieel erkend UNESCO Global Geopark, dat is de Hondsrug in Drenthe. Een Geopark kun je niet worden, zegt secretaris van de Stichting Oer-IJ Jos Teeuwisse. Een Geopark dat ben je. Door unieke kenmerken kan een landschap gecombineerd met een duurzame gebiedsontwikkeling voor zo’n erkenning in aanmerking komen. ,,We zijn niet afgewezen vanwege de kenmerken of een gebrek aan kwaliteit, maar vanwege de schaalgrootte en herkenbaarheid. Dat is jammer, maar Jos Teeuwisse ziet meer mogelijkheden.

Het Oer-IJ gebied is in oorsprong een getijdenlandschap. Een grillige aftakking van de Rijn mondde bij Castricum uit in zee. Wind en water. Verstuivingen en overstromingen. De natuur zelf heeft het gebied vorm gegeven. Er ontstonden strandwallen en spontane plantengroei leidde tot veenvorming. Zo zie je dat nergens anders.

Mensen hebben het in de loop der eeuwen gemaakt tot wat het nu is. Van die ontstaansgeschiedenis is nog veel in het landschap terug te vinden. En dan parafraseert Jos Teeuwisse graag Johan Cruyff; je ziet het pas, als je het weet. Die kennis en kwaliteiten willen wij graag breed uitdragen.

Met een speciale erkenning  beoogt de stichting meer waardering voor de historische waarde van het landschap te krijgen. Zowel in de ruimtelijke ordening bij inrichting van het landelijk gebied, als bij gebruik door bewoners en recreanten. Door de geschiedenis tastbaarder te maken, krijgt een gebied een andere belevingswaarde. Zo’n keurmerk is dan een bevestiging voor het bijzondere en eigen karakter.

In Drenthe heeft de erkenning tot Geopark de Hondsrug geleid tot de opening van  verschillende informatiecentra in het gebied, waaronder het Hunebedcentrum in Borger met een eigen expositie en informatiepunt, waar publiek wordt voorgelicht over de geologische geschiedenis en het landschappelijk erfgoed van het gebied.  Daarnaast zijn in de regio informatiepanelen geplaatst met een netwerk aan wandel- en fietsroutes. Vooral de combinatie van het Hunebedcentrum, met een Oertijdpark, waar replica’s van prehistorische bebouwing staat, maakt het informatiepunt bijzonder interessant voor toeristen en dagjesmensen. Er worden thematische evenementen georganiseerd en ook het recreatieve bedrijfsleven profiteert daarvan. De provincie Drenthe financiert een belangrijk deel van de activiteiten.

In het  Zuid-Hollandse Midden-Delfland is recent het eerste Bijzonder Provinciaal Landschap van Nederland aangewezen. Deze status geeft het belang aan van het open en groen houden van dit waardevolle agrarisch veenweidelandschap tussen de steden. De aanwijzing van een gebied tot Bijzonder Provinciaal Landschap is een relatief nieuwe bevoegdheid van provinciebesturen en wordt verleend op grond van de Wet Natuurbescherming.

Het ‘bidbook’ dat bij de provincie werd ingediend bevat concrete acties en investeringen op het gebied van landschap, landbouw, recreatie en natuur. De gebiedspartners gaan de komende acht jaar met die acties aan de slag. Na vier jaar volgt een tussentijdse evaluatie. Daarbij wordt vooral gelet op verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en op het effect op de verbinding tussen stad en groene ruimte. Eerder lieten de gebiedspartners van Midden-Delfland zien dat zij vanuit een integrale gebiedsbenadering kunnen toewerken naar perspectief voor landschap, bereikbaarheid en economie. De wijze waarop de A4 Midden-Delfland is ingepast is daarvan misschien wel het beste voorbeeld.

Vanuit de Stichting Oer-IJ is voor de aansluiting van de A8 – A9 ook zo’n benadering bepleit. Daarnaast is op initiatief van het burgerinitiatief uit Castricum door bureau Vista van landschapsarchitect  Rik de Visser een inspiratiedocument gemaakt met concrete projecten voor een kwaliteitsimpuls van de landschapsbeleving in het Oer-IJ gebied.

Twintig regionale overheden en gebiedsorganisaties namen in het voorjaar van 2017 het initiatief een aanvraag in te dienen voor Midden-Delfland. De provincie was het met de indieners eens dat het hier om een bijzonder landschap gaat. Ook de Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit, Harm Veenenbos, kwam na toetsing aan de criteria tot die conclusie.

Net als de Hoge Berg op Texel en het Limburgse Noorbeek zou mogelijk het Oer-IJ gebied ook in aanmerking kunnen komen voor het predicaat ‘Icoonlandschap’. De Vereniging Nederlands Cultuurlandschap kent dat kwaliteitskenmerk toe. Daarmee zijn nu eerste contacten gelegd.

Los van het keurmerk heeft de Stichting Oer-IJ bij Recreatie Noord-Holland de wens uitgesproken de naam van het Recreatieschap Uitgeester- en Alkmaardermeer (in de wandeling het Raum) te veranderen in Recreatieschap het Oer-IJ gebied. Dat spreekt meer tot de verbeelding, is herkenbaarder en doet meer recht aan het karakter en de kenmerken van de streek. Voor de Stichting-Oer IJ zou het een erkenning zijn, waarmee het gebied letterlijk op de kaart wordt gezet.

 

 

logo-geopark-de-hondsrug_web

 

Zie ook de website van het Geopark

Klik hier voor een sfeerimpressie van Geopark de Hondsrug

 

 

Hans van Weenen volgt Jan Kuiper op

hans-van-weenen

Hans van Weenen

Hans van Weenen uit Castricum is Jan Kuiper opgevolgd als bestuurslid van de Stichting Oer-IJ. Hij was al actief voor de stichting en houdt zich met name bezig met de organisatie van de lezingen voor de Oer-IJ Academie. Bij elke avond zorgt Hans van Weenen voor een persoonlijke introductie van de spreker. Doorgaans geïnspireerd door het onderwerp van de lezing. Hans van Weenen is gepensioneerd wetenschapper en tot voor kort duurzaamheidsmanager bij een internationale azijnproducent.  Zijn belangstelling gaat vooral uit naar de archeologie en in het bijzonder naar het 15e eeuwse Kasteel Croonenburch, waarvan de resten nog in de buurt van Castricum onder de grond moeten liggen.

 

Romeinse kunst bij Huis van Hilde

Romeinen

Vanaf 15 oktober zal in Huis van Hilde de tentoonstelling ‘Romeinse kust’ te zien zijn. Hoe zag het leven aan de Nederlandse kust er in de Romeinse tijd eigenlijk uit? Kom meer te weten over handel en scheepvaart, de militaire organisatie van de kustverdediging, religie en wonen bij zee. Bewandel de Romeinse kust van noord naar zuid en ontdek hoe de Romeinen en andere bewoners daar zo’n tweeduizend jaar geleden leefden en werkten. Lees verder

Oer-IJ arrangement in samenwerking met Huis van Hilde

Een wandel- of fietsexcursie in het Oer-IJ gebied kan ook worden uitgebreid en gecombineerd met een rondleiding in het museumgedeelte van het Archeologiecentrum Huis van Hilde in Castricum.

Het bezoek aan de expositie wordt dan toegespitst op de ontstaansgeschiedenis van  Kennemerland. Aansluitend is er een wandeling of fietstocht in het buitengebied. Tussendoor kunnen de deelnemers gebruik maken van een speciale Oer-IJ lunch in het museumrestaurant Hildes Heerlykhyd. Start 11.00 uur met koffie. Daarna een lunch met 1 opgemaakt broodje, 1 x fruit, 1 x sapje. In overleg kan de maaltijd worden uitgebreid.

De kosten van dit complete arrangement bedragen €27,50 per persoon. Hier hier voor alle informatie en het boekingsformulier.

 

 

Organisatie

Uitgelicht

De stichting Oer-IJ, Geopark i.o. is een bewonersinitiatief ; met een compact bestuur, vaste adviseurs, een verenigde vergadering als klankbord, verschillende werkgroepen voor een tiental projecten, samenwerkingspartners en sympathisanten. Op onderliggende pagina’s meer achtergrondinformatie over de mensen die daar bij zijn betrokken en hun werkzaamheden in dit verband. Wie de samenstelling van het bestuur wil weten of contact zoekt klikt hier.

De stichting heeft als ideële organisatie een ANBI-status, wat voor sponsors en donateurs fiscale voordelen oplevert. We staan bij de Kamer van Koophandel ingeschreven onder nummer 37123629. Ons IBAN-nummer is NL87RABO0159876702

 

 

Fietsen met een gids

Het Oer-IJ gebied laat zich uitstekend verkennen vanaf de fiets. Er gaat een gids mee. Het gebied ligt vol autoluwe fietspaden en de diverse landschappen bevinden zich hier dicht bij elkaar. Vertrek is vanuit Castricum. Wie vanaf een andere plek wil starten, of met een eigen clubje op een eigen tijdstip wil worden rondgeleid, kan daarvoor een verzoek indienden.In principe kan alles.

Klik hier voor een overzicht van de mogelijkheden en contactadressen.

 

Lezing Arjan Bosman

Titel: Rome aan de Noordzee, Burgers en barbaren te Velsen
Datum: 6 oktober, aanvang 20.00 uur.
Locatie: Huis van Hilde

ArjenBosman01b 8 okt 2010

Arjen Bosman

Arjen Bosman (1963) groeide letterlijk op met de Romeinen in Velsen. Zijn beide ouders waren amateurarcheoloog in deze plaats. Arjen is een stap verder gegaan door archeologie te studeren en te promoveren op het vondstmateriaal van Velsen 1 (1997). Later onderzocht hij ook het fort Velsen 2. Tot op heden waren Arjens publicaties alleen voor vakgenoten beschikbaar. Met dit publieksboek komt een persoonlijke wens van Arjen uit. Tegenwoordig runt Arjen een eigen bedrijf: Military Legacy, waarin archeologie en krijgshistorie samengaan.

 

Op donderdag 31 maart presenteerde Arjen Bosman in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden zijn nieuwste boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen. De directeur van het museum, Wim Weijland nam het eerste exemplaar in ontvangst.

2000 jaar geleden waren het roerige tijden in Nederland. De zuidelijke Nederlanden waren nog maar enkele tientallen jaren geleden veroverd door de Romeinen toen ze in 15 na Chr. een legermacht mobiliseerden om verder naar het noorden op te rukken. In Velsen (Noord-Holland) werd aan de kust een uniek fort met haven aangelegd.

Honderden Romeinse soldaten en mariniers waren hier gelegerd. Al snel kwamen echter de Friezen in opstand tegen de Romeinen. Hoewel de historische bronnen hiervan schaars zijn, kunnen we de veldslag die geleverd werd volgen aan de hand van archeologische bodemvondsten. Meer dan 500 loden slingerkogels waren er nodig om de belagers bij het fort weg te houden, maar het was uiteindelijk tevergeefs. De Romeinen trokken zich terug maar lieten een onbewoonbare, vergiftigde plaats achter. Het leverde het archeologisch oudst bekende slagveld in Nederland op!

Nog geen tien jaar later volgde een tweede poging. Opnieuw waren de Romeinen met een grootscheepse oorlogscampagne naar het noorden van Nederland en Duitsland begonnen. Natuurlijk moest er weer een basis bij Velsen komen. Dit keer kozen ze een nieuwe plek voor hun fort, 600 meter ten westen van het eerdere fort. Na een aantal jaren besloot Keizer Claudius echter dat het genoeg was en werd het fort verlaten. De Rijn zou de noordgrens van het Rijk blijven.

Dit nieuwe boek vertelt het verhaal van de Romeinen in Velsen. Wat deden ze hier? Wat hebben ze gebouwd en in de bodem achtergelaten? Hoe leefden de militairen in hun forten en de Friezen in hun boerderijen? Van sommigen leren we namen kennen en van anderen, zoals Apronius en Malorix, zelfs hun daden. Dat dan wel vanuit de schaarse en gekleurde geschreven bronnen van 2000 jaar geleden.

Waarom trekken de Romeinen zich terug achter de Rijn? De rivier die daarna eeuwen lang de noordgrens van het Romeinse Rijk wordt. Hoe ging het verder met de Friezen en hun enorm belangrijke heilige plaats in de Velserbroek waar fantastische objecten geofferd zijn? Kortom: Velsen had een bijzondere positie in de Romeinse tijd, en is daardoor één van de culturele pareltjes in de geschiedenis van het Nederlandse kustgebied.

kaft boek arjan bosman

Omslag van het boek van Arjan Bosman dat hij schreef over de Romeinen in Nederland.

Waarom er bij Velsen tot tweemaal toe een fort is aangelegd, valt dus onder de grootse en meeslepende plannen die in Rome werden bedacht. Heeft u enig idee wat de uitstraling en betekenis was voor de regio, nu de provincie Noord-Holland?

Het boek Rome aan de Noordzee geeft de actuele stand van zaken en een samenvatting van het onderzoek in de afgelopen decennia. Voor het eerst wordt na meer dan 50 jaar onderzoek een uniek en compleet overzicht gepresenteerd, waarbij de ontwikkelingen in de vroege 1e eeuw na.Chr. uitgebreid aan bod komen.  Helder en duidelijk verteld laat Arjen Bosman dé kenner van Romeins Velsen de forten tot leven komen. Op 6 oktober bij de Oer-IJ Academie in het Huis van Hilde.

Het boek Rome aan de Noordzee: burgers en barbaren te Velsen, is voor € 24,95 (excl. verzendkosten) te bestellen via de website van uitgeverij Sidestone Press uit Leiden. Het is zeer rijk geïllustreerd met veel nooit eerder gepubliceerd beeldmateriaal.

 

Aanmelden

Lezingen van de Oer-IJ Academie seizoen najaar 2016.

Een kaartje voor het bijwonen van een losse avond kost 12,50 euro.
Wie de hele serie van vier lezingen wil bijwonen, betaalt geen 50 maar 40 euro.
Zet in het formulier onderaan deze pagina 1 of meer kruisjes bij uw keuze. Vergeet niet
voor het verzenden met een muisklik aan te geven dat U geen robot bent.
Dat is nodig om spam op de website tegen te gaan.

Medewerkers van de stichting Oer-IJ en Huis van Hilde krijgen 50 procent korting als de hele serie wordt geboekt. Voor een losse lezing betalen ze 7,50 euro.

Wie aanspraak op korting heeft, vult dat in bij Opmerkingen.

–   6 oktober: Arjen Bosman (geweest)
‘Rome aan de Noordzee, Burgers en barbaren te Velsen’

– 27 oktober: Pauline van Vliet (geweest)
‘De ontstaansgeschiedenis van het Noordzeekanaal en de betekenis daarvan voor landschap en mensen.’

– 17 november: Frits David Zeiler (nog enkele kaarten)
‘Oude duinen, strandwallen en geesten: een verborgen schat aan nederzettingen en namen.’

– 8 december:  Jan de Koning (nog enkele kaarten)
‘Het Oer-IJ gebied van 2000 v.Chr. tot 1000 n..Chr.: materiële cultuur, verspreiding van nederzettingen, en landschappelijke ontwikkelingen.’

Klik hier voor aanvullende informatie.

Na overmaken van het bedrag krijgt U een bevestiging per mail.
Ons bankrekeningnummer NL87RABO0159876702

LET OP: wanneer geen vinkje wordt gezet in het vakje naast de mededeling ‘IK BEN GEEN ROBOT’  verschijnen er plaatjes waarover een vraag wordt gesteld.

Welke lezingen wilt u bijwonen

Lezing Arjan Bosman (6 oktober)Lezing Pauline van Vliet (27 oktober)Lezing Frits David Zeiler (17 november)Lezing Jan de Koning (8-december)

Naam (verplicht)

E-mail (verplicht)

Onderwerp

Opmerkingen

captcha

 

 

 

 

 

Driedaagse IJmond-route

Deze driedaagse wandelroute in de regio IJmond laat cultuur en natuur van dichtbij beleven. Het IJmondpad verbindt de karakteristieke landschappen van de gemeenten Heemskerk, Velsen en Beverwijk met elkaar: statige buitenplaatsen, lunettenlinies, forten, kerken, maar ook de rustgevende bossen, duinen en weilanden in het Oer-IJ gebied.
 Klik hier voor een wandelkaart en aanvullende informatie. 

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

De Verenigde Vergadering

De Verenigde Vergadering bestaat uit personen die op persoonlijke titel en vanuit hun belangstelling en/of deskundigheid aan de uitvoering van het initiatief meewerken. De groep komt drie keer per jaar op uitnodiging van het bestuur bijeen. De leden worden bijgepraat en benut als toetssteen en klankbord voor het beleid van de stichting. Het bestuur laat zich graag adviseren door deze groep mensen: gevraagd en ongevraagd.

De Verenigde Vergadering bestaat uit de volgende personen:

Joke van der Aar
Fred Aarsen
Greet Blokker
Menno de Boer
Corine Bok
Ingwer Bos
Wim Bosman
Eveline Bot
Edith van Daalen
Maarten Dijkshoorn
Mireille Dosker
Koen van den Driesche
Aaltje Emmens-Knol
Jan Fokkens
Hans Ghijsels
Sietze Haringa
Jaap van Harlingen
Jan Hille
Ed Huitenga
Petra Janzee
Ellen Klaus
Piet Kleij
Jan Kuiper
Robbert de Lange
Rene Marcelis
Hidde Posthuma
Robert de Rijke
Rob Schijf
Stichting Verhalen Verbinden (Agnes de Boer en Marlenne Schrijver)
Piet Veel
Rob Veenman
Ron van ’t Veer
Gerard Veldt
Bob Visser
Pauline Van Vliet
Willemieke de Waal
Hans van Weenen
Ramon van Weenen
Henk Wijkhuisen
Arie Zonjee
Rino Zonneveld

 

Vaste adviseurs

Het bestuur van de Stichting Oer-IJ laat zich bij staan door vier vaste adviseur, elk met een specifieke deskundigheid. In beginsel wonen de adviseurs de vergaderingen van het bestuur bij.
 De vaste adviseurs van de Stichting Oer-IJ:

– Rik de Visser uit Castricum/ Landschapsarchitect

– Lia Vriend uit Limmen/ Landschapsgeograaf

– Léon Klein Schiphorst uit Akersloot/ Communicatie en pr

– Greet Blokker / Ruimtelijke Ordening

 

 

Samenstelling bestuur

• Evert Vermeer, voorzitter
• Jos Teeuwisse, secretaris
• Rik Duijn, penningmeester
• Hans van Weenen, lid

• Lia Vriend, adviseur
• Léon Klein Schiphorst, adviseur

 

Voor het secretariaatswerk is een vacature ontstaan. De contacten verlopen tijdelijk via de secretaris Jos Teeuwisse.

Telefoon:
06-57582348.

Postadres:
Pernestraat 28
1901 AX, Castricum.

Mailadres:
josteeuwisse10@gmail.com

 

 

Werkgroep Archeologie

De Archeologiewerkgroep van de Stichting Oer-IJ is feitelijk een voortzetting van het werk dat al langer naar bewoningssporen in dit gebied werd verricht. Deze groep vrijwilligers was betrokken bij diverse opgravingen in de regio en publiceerde ook regelmatig over bijzondere vondsten van bewoningsactiviteiten in de vroege historie van Kennemerland en Zaanstreek. Deze artikelen zijn terug te vinden in de rubriek ‘Meer over het Oer-IJ’ onder ‘diverse publicaties’ elders op deze site. De werkgroep had aanvankelijk een eigen website onder de noemer Oer-IJ. Die naam is later afgestaan aan onze stichting.

De Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ bestaat als netwerk nog steeds. Namens de archeologische werkgroep van de Stichting Oud-Castricum zit Rino Zonneveld in dit structurele overleg, hij is voorzitter.

Rino is ook actief bij de Werkgroep van de Stichting Oer-IJ. Wanneer burgers bijzondere vondsten doen, komt hij graag langs om daar nader onderzoek naar te doen. Is het de moeite waard, dan schakelt hij professionele archeologen in, met wie meer wordt samengewerkt.

Status werkgroep: actief.

Wie meer wil weten zoekt contact met Rino Zonneveld of belt 0251-656060 of 06-29100834

Een mail sturen kan ook: rinozonneveld@gmail.com

 

Oneindig Noord-Holland over het Oer-IJ gebied

Oneindig Noord-Holland vertelt de verborgen verhalen achter gebeurtenissen in de geschiedenis en verbindt ze met collecties van musea, archieven en culturele instellingen.

Geschreven verhalen over mensen, plekken en monumenten, maar ook beelden, video’s en geluidsfragmenten. Zo slaat Oneindig Noord-Holland een brug tussen vroeger en nu, en laat het een breed publiek kennismaken met het cultureel erfgoed in de provincie. De verhalen staan op een website bij elkaar. Je kunt ze lezen en erop reageren of zelf verhalen, beelden, video’s en geluidsfragmenten toevoegen.

Enkele onderwerpen die betrekking hebben op het Oer-IJ:

De resten van ‘de Atlantikwall’. De Duitse bezetters legden deze 2.685 kilometer lange verdedigingslinie tijdens de Tweede Wereldoorlog aan, dat had grote gevolgen voor het Noord-Hollandse kustlandschap. Klik hier voor het verhaal dat daarover op de site Oneindig Noord-Holland staat.

Verhaal Het Oer-IJ: een fascinerende ontstaansgeschiedenis.

Verhaal over archeologisch terrein langs de Bleumerweg bij Noord-Bakkum.

Verhaal Archeologisch monument Croonenburgh bij Castricum.

Verhaal over Archeologisch terrein Hendriksloot bij Uitgeest.

Opgraving vertelt ons meer over het ‘Jongetje van Uitgeest’.