Oneindig Noord-Holland over het Oer-IJ gebied

Oneindig Noord-Holland vertelt de verborgen verhalen achter gebeurtenissen in de geschiedenis en verbindt ze met collecties van musea, archieven en culturele instellingen.

Geschreven verhalen over mensen, plekken en monumenten, maar ook beelden, video’s en geluidsfragmenten. Zo slaat Oneindig Noord-Holland een brug tussen vroeger en nu, en laat het een breed publiek kennismaken met het cultureel erfgoed in de provincie. De verhalen staan op een website bij elkaar. Je kunt ze lezen en erop reageren of zelf verhalen, beelden, video’s en geluidsfragmenten toevoegen.

Enkele onderwerpen die betrekking hebben op het Oer-IJ:

De resten van ‘de Atlantikwall’. De Duitse bezetters legden deze 2.685 kilometer lange verdedigingslinie tijdens de Tweede Wereldoorlog aan, dat had grote gevolgen voor het Noord-Hollandse kustlandschap. Klik hier voor het verhaal dat daarover op de site Oneindig Noord-Holland staat.

Verhaal Het Oer-IJ: een fascinerende ontstaansgeschiedenis.

Verhaal over archeologisch terrein langs de Bleumerweg bij Noord-Bakkum.

Verhaal Archeologisch monument Croonenburgh bij Castricum.

Verhaal over Archeologisch terrein Hendriksloot bij Uitgeest.

Opgraving vertelt ons meer over het ‘Jongetje van Uitgeest’.

Gekende Landschappen

De werkgroep Buiten Gewoon Landschap, samengesteld door een aantal bij het buitengebied betrokken particulieren, heeft een informatiebundel samengesteld ‘Castricumse Landschappen, nu en in de toekomst’, als bijdrage in de discussie om de natuurlijke en cultuurhistorische waarden in de omgeving van het Alkmaardermeer te bewaken en te behouden. Klik op de titel GekendeLandschappen2018-2022 om het te kunnen lezen.

Werkgroep Archeologie

archeologieIn mei 2004 werd door afgevaardigden van de historische verenigingen Akersloot, Uitgeest, Limmen, Castricum, Egmond en de Stichting Regionale Archeologie Baduhenna uit Heiloo de Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ opgericht.Amateurarcheologen uit deze verenigingen kenden elkaar van opgravingen en besloten in regionaal verband met elkaar samen te werken.

Het werkgebied omvat de kernen Heiloo, Bergen, Egmond, Castricum, Akersloot, Limmen en Uitgeest. Ook wordt er assistentie geboden buiten dit gebied. De status van de groep amateurs is Werkgroep.

De regio Oer-IJ (Kennemerland) kent een oude bewoningsgeschiedenis waar sinds 1950 vooral door amateurarcheologen de toon is gezet. Vaak voerden zij in overleg met de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) opgravingen uit. Het ROB, opgericht in 1947, heet inmiddels Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE). Via het netwerk van amateur-archeologen kon men verstoringen van het bodemarchief in de gaten houden, verkenningen verrichten en onderzoek doen.

Door verandering van wetgeving en daardoor professionalisering van de archeologie zouden de amateurs door samenwerking met elkaar en met gemeenten hun actieve rol bij opgravingen kunnen behouden. Hun betrokkenheid bij gemeentelijke uitbreidingsplannen (verstoringen) en advisering over archeologisch belangrijke locaties op basis van hun lokale kennis is altijd gewaardeerd. De zo gevormde Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ maakt deel uit van de Archeologische Werkgemeenschap voor Nederland (A.W.N.). Ze is aangesloten bij AWN afdeling 9.

Diverse amateurs uit de groep zetten zich in voor eigen onderzoek en/of assisteren tijdens professionele opgravingen en/of leveren informatie voor bureau-onderzoek vanwege hun lokale kennis. De leden zijn antennes voor sloop- en bouwactiviteiten. Dit resulteerde sinds 2004 in diverse onderzoeken zoals in Castricum aan de Schoolstraat, aan de Zanderijweg, aan de Geversweg, op de Boogaerd, in Limmen aan de Visweg en Hogeweg en recent nog in Uitgeest bij De Koog.

Een bijzondere locatie kwam door amateurs aan het licht bij de ontdekking van “de Steentijd” op een erf te Akersloot/Klein Dorregeest en diverse Brons- en IJzertijd vindplaatsen te Uitgeest.

De leden organiseren basiscursussen archeologie. Na Zaanstad werd in 2011 een cursus in Heiloo georganiseerd en in 2015 zijn er plannen voor een derde cursus. Bij de overleggen van de werkgroep zijn ook van meet af aan leden van andere AWN-afdelingen betrokken. Deze afdelingen liggen ook in het Oer-IJgebied. Dit zijn AWN afdeling 4 Kennemerland, Heemskerk-Beverwijk en AWN afdeling 3 Zaanstreek/Waterland e.o..

Contact met de Archeologische Regio Werkgroep Oer-IJ ?

– Commentaar, suggesties of vragen?

– Of heeft u een tip of locatie ?

– Heeft u iets gevonden ?

– U kunt direct e-mailen met Rino Zonneveld zonnevld@ziggo.nl

 

 

Castricumse landschappen

De werkgroep Buiten Gewoon Landschap, samengesteld door een aantal bij het buitengebied betrokken particulieren, heeft een informatiebundel samengesteld ‘Castricumse Landschappen, nu en in de toekomst’, als bijdrage in de discussie om de natuurlijke en cultuurhistorische waarden in de omgeving van het Alkmaardermeer te bewaken en te behouden. Klik op de titel hier om het te kunnen lezen.

Intro

In de regionale nieuwsbladen is een serie artikelen verschenen waarin burgers die zich betrokken voelen bij het landschap aan het woord komen over het Oer-IJ gebied. De verhalen kunnen hier nog een keer worden teruggelezen. Door op een titel in het overzicht rechts te klikken, wordt een aflevering in zijn geheel zichtbaar.

 

Lia Vriend: Over dit landschap is nog zoveel te vertellen

Wat heeft zij met het Oer-IJ

,Voor veel mensen is het alleen maar een grote groene vlakte. Graslanden met sloten ertussen.  Meer niet. Voor mij gaat het om een uniek landschap, met een ongekend grote variëteit. Hier is heel veel te zien, en nog veel meer over te vertellen. Dan heb ik het niet alleen over de ontstaansgeschiedenis, de natuurwaarden en de archeologische schatten die er nog verborgen liggen, maar ook over de enorme veranderingen die zich er de afgelopen eeuwen door menselijke activiteiten hebben voorgedaan. Die dynamiek is ongekend. Nog steeds.’

Lees verder

Hans van Weenen: Het Oer-IJ gebied zit nog vol geheimen

Wat heeft hij met het Oer-IJ ?

,Het begint met mooie jeugdherinneringen. Als kind heb ik hier veel in de weilanden gespeeld. Een zorgeloze tijd. Slootje springen. Vissen en in het gras liggen luisteren naar een leeuwerik, en de lucht afspeuren om de vogel te kunnen spotten. Later, ik moet ongeveer 18 jaar zijn geweest, vond ik in de bouwputten bij de dorpsuitbreiding scherven van aardewerk. Daarmee is de interesse voor de archeologie begonnen. Reuze spannend allemaal. Ik wilde weten van wanneer het was, waar het voor werd gebruikt en wie hier toen woonde. Ik heb daar wel tot in het donker koortsachtig in het zand liggen wroeten.’ Lees verder

Gerard Veldt: De boeren werken hier al meer dan tweeduizend jaar

Wat heb jij met het Oer-IJ ?

,In de jaren 80 was ik als ‘grondschatter’ actief betrokken bij de ruilverkaveling. Met elkaar bepaalden we dan de kwaliteit en de economische waarde van de percelen grond. Ik kwam overal, kende elk lapje land en wist precies hoe de slootjes liepen. Het viel me op hoe groot de verschillen in de samenstelling van de bodem zijn. Dat maakte me nieuwsgierig. Dan ontdek hoe bijzonder de geschiedenis en het landschap hier eigenlijk is. Bij de herinrichting van het gebied is gelukkig de hoofdstructuur redelijk goed in stand gebleven’’.

,Wat me vooral fascineert is dat er altijd agrarische activiteiten zijn geweest op en rond de strandwallen en geestgronden in het Oer-IJ gebied. Hier wonen en werken al meer dan 2000 jaar boeren met hun families. Ze wisten ook toen al heel goed waar ze hun vee konden laten grazen en welke percelen geschikt waren voor de akkerbouw. Zo hebben wij boeren voor een mooi open en weids landschap gezorgd. Zonder ons zou de boel op termijn helemaal dichtgroeien.’

Lees verder

Joke van der Aar: In Beverwijk staan nog 18e eeuwse theekoepeltjes langs de weg  

Wat heeft zij met het Oer-IJ ?

, Als directeur van de buitenplaats Beeckestijn ben ik me pas goed bewust geworden welke invloed dat Oer-IJ heeft gehad op de omgeving hier. Alleen aan de kant van Velsen lagen er in de 18e eeuw zeker zestig buitenplaatsen rond het Wijkermeer. Die plas maakte deel uit van een groot stelsel met kreken en waterlopen. Het lag in het verlengde van het huidige IJ en zorgde daardoor voor een rechtstreekse verbinding met Amsterdam.’

Lees verder

Wladimir Dobber: De industriële revolutie is feitelijk hier in de polder begonnen

Wat heeft hij met het Oer-IJ ?

,Met veel plezier bewonen mijn vrouw en ik de Oude Pastorie in Krommeniedijk. Aan alle kanten uitzicht op het landelijk gebied dat deel uitmaakt van het oorspronkelijke Oer-IJ. Maar De Dobbers komen van Uitgeest, net als Cornelis Corneliszoon, die rond 1593 als schamell huysmann, met wuyff ende kinderen belast een belangrijke uitvinding deed waardoor Nederland en met name de Zaanstreek zich economisch spectaculair kon ontwikkelen. ‘

Lees verder

Wim Bosman: De natuur hier heeft het gedrag van de mensen altijd gedicteerd

Wat heb je met het Oer-IJ ?

,Als beeldhouwer bewerkte ik veel natuursteen. Door mijn studie kwam ik in de ruige Spaanse Pyreneeën. Een fascinerend landschap met een geologische geschiedenis die oneindig veel verder gaat dan dat van ons. Daar werd ik me voor het eerst bewust van het verhaal dat de bodem zelf vertelt. Toen ben ik gestopt met het hakken en de stenen zelf gaan exposeren. Al die fossielen, dat verleden. Wat had ik daar nog aan toe te voegen? Die stenen vertellen zelf hun verhaal’. Lees verder

Pauline van Vliet: De mooie verhalen liggen voor het oprapen

Wat heeft ze met het Oer-IJ ?

,,Ik sta ook nog voor de klas, maar ben vooral druk met mijn filmproductiebedrijf. En dan gaat het met name om projecten die een link hebben met de regionale geschiedenis. Ik maakte een documentaire over en met oud Indiëgangers, over Castricummers die hier tijdens de Tweede Wereldoorlog in het dorp achterbleven, over de Slag bij Castricum uit 1799 en nu werken we hard aan een mooie historische film over het Noordzeekanaal.  Ja, en dan praat je natuurlijk over het Oer-IJ. Daar is het hier allemaal mee begonnen.’’

Lees verder

Jaap van Harlingen: Door de open verbinding met zee is een bijzonder landschap ontstaan

Wat heeft hij met het Oer-IJ

‘Na mijn pensionering was er tijd voor de verdieping in de geschiedenis van het landschap. Ik zat in een werkgroep en die wilde dat een deel van Laag Holland met daarin ook het Oer-IJ een Geopark zou worden; dat is een internationale erkenning voor een gebied met een unieke geologische, archeologische, ecologische en culturele waarde. Het is er nog niet van gekomen, maar het kan nog steeds.’

Lees verder

Cees Hazenberg: Dat Oer-IJ-verleden biedt vooral kansen

 

Wat heeft hij met het Oer-IJ

,,Wij wonen nu 25 jaar in deze prachtige provincie. Ik ben altijd dol op het strand en de zee geweest, maar kom er steeds meer achter hoe boeiend het gebied achter de duinen is. Het ontstaan ervan, de ontwikkeling in de tijd. Hoe het zichzelf heeft gevormd en wat je daar nog van kunt terugzien. Ik heb ook een grote belangstelling voor geschiedenis. Dan is het landschap hier in dubbel opzicht meer dan interessant. Niet zonder reden ben ik voorzitter geworden van de Stichting Museum Kennemerland.’’ Lees verder

Arie Zonjee: De meeste mensen hebben er eigenlijk geen weet van hoe bijzonder het hier is

Wat heb jij met het Oer-IJ ?

,Castricum mag dan mijn woonplaats zijn, ik leef in Uitgeest. Er is daar historisch gesproken zoveel gebeurd, de meeste mensen hebben hier geen weet van. Dat moet veranderen en daar zet ik me voor in. Vanuit de historische vereniging Oud Uitgeest ben ik actief betrokken geraakt bij twee erfgoedstichtingen; het Oer-IJ en Cornelis Corneliszoon van Uitgeest. Die houden zich elk voor zich bezig met het verleden. De een vooral met het ontstaan van het landschap dat we nu als Noord-Holland kennen en de ander met de bouw van een historisch houtzaagmolencomplex als eerbetoon aan de uitvinder van de houtzaagmolen. Uitgeest speelt daarin bij beiden een prominente rol en dat moet wat mij betreft meer op de kaart worden gezet. Ze zijn hier veel te bescheiden.’

Lees verder

Lezing Chris de Bont

Ontginning, bewoning en waterbeheer in Kennemerland in de Vroege en Hoge Middeleeuwen

Chris de Bont

In de Vroege Middeleeuwen vormde het strandwallengebied (de zogenaamde Oude Duinen) het hartland van Kennemerland. Rond het jaar 1000 n. Chr. zijn de Kennemervenen in relatief korte tijd in gebruik genomen. In mijn verhaal sta ik kort stil bij de overwegingen die mensen deden besluiten om het relatief droge zandgebied te verlaten om de achterliggende venen van de Zaanstreek en het gebied ten zuiden van het IJ te gaan ontginnen om het met een gemengde bedrijfsvoering uit te gaan baten.

Daarna behandel ik de ontginning van de noordelijke en zuidelijke Kennemervenen. Daarbij speelt de relatie tussen het oude Kennemerland en de nieuw ontgonnen gronden een belangrijke rol. Voor het zuidelijk deel is een groot probleem dat in de loop van de eeuwen hier het Haarlemmermeer is ontstaan waarbij grote delen van het eens ingerichte boerenland in de golven zijn verdwenen. Ik toon U mijn reconstructie van de verschillende ontginningen voordat ze grotendeels van de kaart verdwenen. Lees verder

Lezing Lia Vriend

De bedding van het Oer-IJ is nog steeds aanwezig

lia-vriend

Lia Vriend

In het begin van onze jaartelling is de monding van het Oer-IJ bij Castricum definitief dichtgeslibd. De laatste 2000 jaar zijn er heel veel landschappelijke veranderingen gevolgd. Toch spreken we nog steeds van een Oer-IJ gebied. Waarom?

Als we in de 21e eeuw een hoogtekaart maken, zien we waar ooit het Oer-IJ heeft gestroomd. De bedding van het oude krekensysteem in het mondingsgebied zijn ook nu nog aanwezig in de laagste delen in het landschap. Er liggen talloze slingerende waterlopen, zoals Schulpvaart en Hendriksloot in Castricum en De Dije in Heemskerk en Uitgeest. De hoger gelegen gronden, zoals de oeverwallen van het Oer-IJ, de zandplaten in het mondingsgebied en natuurlijk de vele strandwallen, zijn de oudst bewoonde gebieden en nu nog herkenbaar aan bebouwing en stratenpatroon (de oude geesten). Lees verder

Lezing Rob van Eerden

Bewoningsgeschiedenis van het Oer-IJ

Rpb van Eerden

Rob van Eerden

Met het Oer-IJ wordt traditioneel het verlengde van de Vechtsysteem bedoeld, zoals dat in de late prehistorie vanuit het rivierengebied en het voormalige Almere in noordwestelijke richting door het (hoog- en laag-) veengebied naar de kust stroomde, door de strandwallengordel brak en in de vorm van een getijdebekken in de Noordzee uitmondde.

De monding van het Oer-IJ lag ooit pal westelijk van het huidige Castricum. Het getijdebekken werd, naarmate de dichtzanding vorderde (het sluiten van de westelijkste strandwal), van een brede monding tot een estuarien (getijde-)systeem. Nog later werd het gebied een verzoetende binnendelta en vervolgens een volledig zoete, vlakke en vruchtbare laagvlakte, die zich uitstekend leende voor een uitgebreide bewoning in de eerste eeuwen van de jaartelling. Lees verder

Lezing Peter Vos

De ontstaansgeschiedenis van het Oer-IJ

vos_peter

Peter Vos

De naam ‘’het Oer-IJ’’ is in 1952 geïntroduceerd door Güray in zijn bodemkundige publicatie over de IJ-polders. Onder het Oer-IJ wordt het getijdensysteem verstaan dat de voorloper was van het latere IJ-meer. Dit getijdensysteem lag in het gebied tussen Castricum – Uitgeest, Beverwijk-Assendelft en Velsen-Amsterdam.

Het Oer-IJ komt voort uit een groot getijdensysteem – het zeegat van Haarlem – dat zich in het Vroeg en Midden Holoceen tussen Haarlem en Amsterdam ontwikkeld had (periode tussen 8000 en 3000 v. Chr.). Als gevolg van de snelle Holocene zeespiegelstijging was in deze periode West Nederland veranderd in één groot getijdengebied dat via een groot aantal zeegaten in contact stond met de Noordzee. Het zeegat van Haarlem was daar één van en deze opening in de kust schoof tussen 4000 en 3000 v. Chr. in noordwaarts op richting Noordzeekanaal. Lees verder

Lezing Ron van ‘t Veer

De Natuur van het Oer-IJ – 3000 jaar landschapsgeschiedenis.

Ron vant Veer

Ron van ‘t Veer

De lezing gaat in op de oorspronkelijke natuur van het Oer-IJ. Hoe zag het landschap er uit en wat groeide daar. Hoe weten we dat eigenlijk? Aan de hand van overgebleven plantenresten in de veenbodem kan een beeld van het landschap van het Oer-IJ worden geschetst. We maken kennis met de wadplanten van weleer, de bloemrijke veenterreinen langs de eerste nederzettingen en de groei van het hoogveen.

Ook proberen we ons een beeld te schetsen van de eerste boerengraslanden die langs het Oer-IJ bij Krommenie aanwezig waren. Zagen die er heel anders uit dan tegenwoordig of zijn er nog steeds voorbeelden van deze oergraslanden in de omgeving te vinden?

Lees verder

Ondersteuning

Een groeiend aantal instanties, organisaties en bedrijven werken samen met het Oer-IJ initiatief en/of hebben te kennen gegeven het Oer-IJ initiatief waardevol te vinden:

Provincie Noord-Holland
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
PWN, Waterbedrijf Noord-Holland 

De acht Oer-IJ-gemeenten. Klik op de plaatsnaam voor meer informatie

Gemeente Beverwijk
Gemeente Castricum
Gemeente Haarlemmerliede & Spaarnwoude
Gemeente Heiloo
Gemeente Heemskerk
Gemeente Uitgeest
Gemeente Velsen
Gemeente Zaanstad

 

Wie zijn betrokken

De kernorganisatie van het Initiatief Geopark Oer-IJ i.o. wordt gevormd door de rechtspersoon Stichting Oer-IJ en door de Verenigde Vergadering. Tot deze laatste groep behoren personen die op persoonlijke titel en vanuit hun belangstelling en deskundigheid aan de uitvoering van het initiatief meewerken.

 

Bestuur Stichting Oer-IJ, Geopark i.o.

• Evert Vermeer, voorzitter
• Jos Teeuwisse, secretaris
• Sietze Haringa, penningmeester
• Rik Duijn, lid

Vaste adviseurs van het bestuur

– Rik de Visser / Landschapsarchitect
– Lia Vriend / Landschapsgeograaf
– Léon Klein Schiphorst / Communicatie
– Greet Blokker / Ruimtelijke Ordening

De Stichting Oer-IJ is bereikbaar via Petra Janzee van het secretariaat.

Oer-IJ Academie
Coördinator
Jan Hormann

Gidsencursus
Bart Korf en Kees Olsthoorn

Lezingen
Hans van Weenen

Amabassadeurscursus
Lia Vriend

Arrangementen
Kees Helderman

Oer-IJ Atlas
Piet Veel

Symposium
Corine Bok

Kanoroutes
Jaap van Harlingen

 

Deelnemers aan de Verenigde Vergadering:

Joke van der Aar
Fred Aarsen
Greet Blokker
Menno de Boer
Corine Bok
Ingwer Bos
Wim Bosman
Eveline Bot
Edith van Daalen
Maarten Dijkshoorn
Mireille Dosker
Koen van den Driesche
Aaltje Emmens-Knol
Jan Fokkens
Hans Ghijsels
Sietze Haringa
Jaap van Harlingen
Jan Hille
Ed Huitenga
Petra Janzee
Ellen Klaus
Léon Klein Schiphorst
Piet Kleij
Jan Kuiper
Robbert de Lange
Rene Marcelis
Hidde Posthuma
Robert de Rijke
Rob Schijf
Stichting Verhalen Verbinden (Agnes de Boer en Marlenne Schrijver)
Jos Teeuwisse
Piet Veel
Rob Veenman
Ron van ‘t Veer
Gerard Veldt
Evert Vermeer
Rik de Visser
Bob Visser
Pauline Van Vliet
Lia Vriend-Vendel
Willemieke de Waal
Hans van Weenen
Ramon van Weenen
Henk Wijkhuisen
Arie Zonjee
Rino Zonneveld

Sloepvaren

Bootverhuur ‘Het Uitgeestermeer’ aan de Sluisbuurt 49 in Uitgeest beschikt over 8 sloepen voor de verhuur. Er is keuze uit een aantal zeer luxe en stabiele sloepen die over voortreffelijke vaareigenschappen beschikken, waardoor je heerlijk kunt genieten van een ontspannen dag aan het Uitgeester- en Alkmaardermeer. Voor het huren van een sloep hoef je niet in het bezit te zijn van een vaarbewijs! De sloepen zijn ook zeer geschikt voor groepsarrangementen, eventueel in combinatie met een ervaren instructeur of schipper! Meer informatie op de website.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Kanoroute Westzaan

Een route van 7 km. De Zaanstreek ontwikkelde zich in de 17e en 18e eeuw aan de hand van de vele molens tot een voortvarend gebied. Op deze route ontbreken ze dan ook niet. Zo komt u langs de laatste papiermolen ter wereld: ‘De Schoolmeester’, een oude pelmolen en een kleine werktuigmolen. Het startpunt van deze route ligt bij de ‘Werkschuur Westzaan’ van Staatsbosbeheer. Hier kunt u ook los kaartmateriaal van deze route krijgen. De route is ook voorzien van bewegwijzering. Volg de route: Westzaan kanoroute. Klik hier voor meer informatie.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Wormer- en Jisperveld.

Een kanoroute van Natuurmonumenten. 7 km door Het Wormer- en Jisperveld, waar het bruist van leven. In dit drassige veenweidegebied leven veel bijzondere weidevogels. Het gebied is van onschatbare waarde voor en behoort tot de belangrijkste vogelgebieden van Europa. Klik hier voor meer informatie.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Rond Krommeniedijk

Tijdens het kanoën zijn hier nog verschillende onderdelen van de Stelling van Amsterdam zichtbaar. De weilanden rondom Fort bij Krommeniedijk zijn rijk aan weidevogels. Het gebied rond het fort wordt in het vroege voorjaar voor een deel onder water gezet. Geen toegang van 1 april tot 15 juni. Klik hier voor meer informatie.

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Limmer Die

Kanoroute langs weilanden, meren, vele vogelsoorten, oude strandwallen en authentieke dorpskernen tijdens de kanoroute Limmer Die. Een kanotocht met kilometers variatie! Een routefolder wijst u moeiteloos de weg. Klik hier voor de website met een verdere beschrijving en printmogelijkheid van de route.

Lees verder

Rond Uitgeest

Bij Uitgeest zijn vier gemarkeerde kanoroutes uitgezet met een totale lengte van 32 kilometer. De kanoroutes (Uitgeestermeerroute – Stieroproute – Crommenijeroute – Woudpolderroute) zijn gemarkeerd door middel van paaltjes in het water v.v. een gekleurde rand. De routes zijn zowel afzonderlijk als in diverse combinaties te varen. Alle bijzonderheden staan bij elkaar op een website van het Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer. Klik hier om daar naar toe te gaan..

Klik hier om terug te gaan naar het overzicht.

Wormerpad

Een wandelroute vanuit Assendelft via Wormer, Bartelsluis, Enge Wormer naar Zaanse Schans en via De Schoolmeester en langs de Watertoren via Saendelft weer terug.
 Klik hier voor meer informatie. 

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Eiland De Woude

Westwouderpolder. De uitgave : ”Op lemen voeten” is een wandelroute van 7,5 km langs de oevers van het eiland “De Woude”. Begin en eindpunt zijn bij het pontje.
Klik hier voor een beschrijving.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

NS wandeltocht door het duin

NS27 Noord-Hollands Duinreservaat. Start bij station Castricum

Schoonwatervallei : De rode route.
Een wandeling van 4,5 km. De mooie overgang tussen duinen en duinpolders is bijzonder omdat er maar heel weinig plaatsen zijn waar de duinen niet worden begrensd door bebouwing. Hier, bij Bakkum-Noord, is het zicht vanuit de polder naar de duinen nog intact.

Schoonwatervallei : De groene route.
Een wandeling van 2,3 km. Dit is een route die duin en polder met elkaar verbindt.
De mooie overgang tussen duinen en duinpolders is bijzonder omdat er maar heel weinig plaatsen zijn waar de duinen niet worden begrensd door bebouwing. Hier, bij Bakkum-Noord, is het zicht vanuit de polder naar de duinen nog intact. 

Klik hier voor meer informatie.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Kasteeltuin Assumburg

 Een wandeling door de kasteeltuin van Assumburg. Eind 20e eeuw verwierf de gemeente Heemskerk het eigendom van de gronden rond het kasteel en besloot er een park (Assumburg/Oud Haerlem) op aan te leggen. De grachten rond het kasteel werden weer uitgegraven en de grond gesaneerd. De aanleg van de tuin kon beginnen. In 2011 vond de opening van de tuin plaats. Een grote groep vrijwilligers is dagelijks bezig met het onderhoud.

Eiland van rust, ruimte en tijdloosheid. Dat is wat bezoekers in de tuin ervaren de tuin te midden van onze 21e-eeuwse dagelijkse samenleving. Het vormt de kern van de aantrekkelijkheid van de tuin, die uw bezoek daarom zeker waard is.

Klik hier voor meer informatie.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

PWN-wandelroutes in de duinen

In de duinen bij Castricum, Bakkum en Heemskerk zijn door PWN diverse wandelroutes uitgezet.

– Meertje van Vogelenzang (4 km – groene driehoekjes)
– Weide van Brasser (6,9 km – rode driehoekjes)
– Geversduinroute (5 km – blauwe driehoekjes)
– Kleintje Johanna’s Hof (2,1 km – blauwe driehoekjes)
– Leppad (3,6 km – gele driehoekjes)
– Rodaamroute (4 km – gele driehoekjes)
– Rondje bosreservaat (8,2 km – groene driehoekjes)
– Rondje infiltratiegebied (6,6 km – rode driehoekjes)
– Slag bij Castricum (3,7 km – rode driehoekjes)
– Trimbaanpad (3,6 km – groene driehoekjes)
– ’t Rondje van Boreel (5,4 km – rode driehoekjes)
– De Vlotter (4,2 km – rode driehoekjes)
– Kruisbergpad (4,5 km – gele driehoekjes)
– Om de Blink (5,6 km – blauwe driehoekjes)
– Van de Rellen naar de Vlotter (15,1 km – oranje driehoekjes)

Meer gedetailleerde informatie op de website van de Natuurwegwijzer.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

 

Beek als bron

Beek als Bron is een beschreven wandeling langs boven- en ondergrondse beken in Beverwijk, Heemskerk en Wijk aan Zee. Met veel aandacht voor de bewoningsgeschiedenis en veranderingen in het landschap. Start station Beverwijk. Korte (3km) en langere route (14km). Gemaakt in het kader van een kunstproject.
Er is een speciale website en een boekje met routebeschrijving.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Het Noord-Hollandpad

Het Noord-Hollandpad is een langeafstand-wandelroute (270 km) die Texel of Wieringen met het Gooi verbindt. Het grootste deel van de tocht voert door boerenland, langs molens, slootjes, kanalen, bos en door karakteristieke dorpjes. De 13 etappes zijn in beide richtingen gemarkeerd, gaan grotendeels over onverharde paden, rustige landwegen of wandelpaden, de afstanden variëren van 14 en 26 km lang.

Etappe 8 en 9 lopen voor een belangrijk deel door het Oer-IJ gebied.

Banjeren door oeverlanden.

De wandeling gaat eerst de Schermer door, een 17e-eeuwse droogmakerij met rechte vaarten en wegen. Dan gaat het met het pontje over het Noord-Hollands kanaal naar Akersloot om vandaar door de grillige oeverlanden van het Alkmaarder- & Uitgeestermeer te banjeren, langs de oude strandwallen, molens en gemalen van Dorregeest en Uitgeest. Speciaal voor deze route zijn doodlopende voetpaden door veenpoldertjes en over graskades met elkaar verbonden. De eerste zeedijk pakken we onder Uitgeest op: de Lagendijk. In de middeleeuwen opgeworpen om het via de Krommenie oprukkende water van het IJ en de achterliggende Zuiderzee tegen te houden. Later, na de afdamming van de Krommenie en de inpoldering van het IJ is hij zo verlaagd dat hij nauwelijks meer als dijk te herkennen is. Vanaf Fort Krommeniedijk – onderdeel van de Stelling van Amsterdam – lopen we via paden en bebouwde kom naar station Krommenie. De route start bij het de brug / wachthuisje. Daar vindt u ook het informatiepaneel over deze etappe.

Etappe 9. Krommenie – Halfweg (25 km)

Lopen over hoge dijken.

Vlak voor Fort Veldhuis – onderdeel van de Stelling van Amsterdam – wordt de Lagendijk een Hogedijk, verderop ook wel Sint Aagtendijk geheten, naar de middeleeuwse naam voor Beverwijk. Hier vindt u vergezichten alom. Na het fort loopt de route over een schelpenpad onderlangs de dijk en fungeert deze als buffer tegen het bruisen van de A9. Via een fietspad achter de golfbaan om belanden we op de Noorder IJ- & Zeedijk. Pas als de asfaltweg bovenop de dijk gaat lopen, moeten we als wandelaar genoegen nemen met de onverharde voet van de dijk met uitzichten over de weilanden in het oosten. Na de veerpont over het Noordzeekanaal bij Buitenhuizen slalommen we door polderbossen om bij Spaarndam weer een middeleeuwse dijk te volgen, de Inlaagdijk. In feite de eerste zeedijk hier. Later is de Inlaagdijk door het nog niet getemde IJ doorgebroken, deels weggespoeld en vervangen door een meer zuidelijke afsteekdijk, de Hoge- of Spaarndammerdijk. Deze pikken we vlak voor Halfweg op, daar waar hij tot fietspad gepromoveerd is en we kunnen genieten van vergezichten over oude schansen, verruigde veenweiden en verlande dijkdoorbraken. De route start bij het NS station van Krommenie. Daar vindt u ook het informatiepaneel over deze etappe.

Meer bijzonderheden staan bij elkaar op een speciale website.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Het Monnikenpad rond Egmond-Binnen

Adelbertus die samen met Willibrordus de Friese bevolking kwam bekeren, was een geliefd man. Er werden hem grote wonderen toegeschreven en hij kon rekenen op een grote schare toehoorders tijdens zijn preken. Zijn leven is nauw verbonden met de geschiedenis van de streek rondom Egmond-Binnen. Het Monnikenpad doet deze geschiedenis herleven. Lengte 9 km. De route is gemarkeerd met rood-gele pijlen.

Adelbertus is de monnik die hier in het jaar 690 na Christus kwam om samen met Willibrordus het christendom te prediken. Zijn sterfdag – in 740 – wordt nog elk jaar herdacht. Die Sint Adelbertusviering is een heel bijzondere ervaring. Dan komen de monniken uit de Egmonder abdij bijeen om samen met honderden bezoekers bij het oorspronkelijke graf van Adelbertus te bidden.

Bij dit graf op de Adelbertusakker begint het Monnikenpad. De wandeling is zeer de moeite waard. Vergeet niet een bezoek te brengen aan de abdij, want de abdijkerk, het abdijmuseum, de abdijwinkel en de galerie zijn vrij toegankelijk. Daarna loopt u dwars door de polders tussen Egmond-Binnen en Heiloo, het gebied waar de monniken vanaf de middeleeuwen actief waren met het ontginnen van moeras, de aanleg van dijken en het graven van sloten en vaarten.

Startpunt: Adelbertusakker, Oude Schulpweg 18, aan de westkant van Egmond-Binnen. Parkeren op PWN parkeerplaats naast restaurant Nieuw Westert.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Klik hier voor meer informatie.

 

Het Vogelrijkpad

Wandelen door een cultuurhistorisch gebied, buurtschap Busch en Dam en over een boerenlandpand tussen de kwetterende vogels en loeiende koeien. Lengte 11.3 km.

De route is in twee richtingen bewegwijzerd met blauwe pijlen. De route loopt over cultuurhistorische wegen en boerenlandpad tussen Beverwijk, Heemskerk en Assendelft. Het boerenlandpad is tussen begin maart en half juni afgesloten vanwege het broedseizoen van vogels. U kunt dan de alternatieve route over de Hoogedijk nemen. Onderweg ziet u ook het glooiende golfterrein van Heemskerk, een stukje gaswinningsterrein en het luchtoorlog-museum fort Veldhuis.

Tienduizend jaar geleden, in de ijstijd, is dit gebied ontstaan. Rond het begin van de jaartelling liep hier een zijarm van de Rijn: het Oer-IJ. De Kil is een restant hiervan. Tijdens de IJzertijd, de Romeinse periode en de Middeleeuwen werd het gebied bewoond. Hiervan zijn nog in de ondergrond sporen te vinden.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

De wandelroute begint en eindigt bij Zorgboerderij White Ranch, Groenedijk 4 in Assendelft. Hier staat een informatiepaneel met kaart van de route. Bij het startpunt White Ranch, Groenedijk 4 in Assendelft zijn enkele parkeerplaatsen. Zo ook tegenover Fort Veldhuis, Genieweg 1 in Heemskerk. Honden toegestaan, maar niet op het boerenlandpad.

Klik hier voor de routekaart.

 

Wandelen in de Klaas Hoorn- en Kijfpolder

Wandelen langs het Alkmaarder- en Uitgeestermeer, door en langs het natuurgebied van de Klaas Hoorn- en Kijfpolder en recreatieterrein De Hoorne. In de polder loopt u over vee-kerende bruggetjes en langs het vee dat in de wei staat en een speciaal voor amfibieën aangelegde paddenpoel. Tijdens het overwinterings- en broedseizoen van 1 november tot 15 juni is een gedeelte van het pad gesloten.

De regio van het Alkmaarder- en Uitgeestermeer is een typisch veenweidegebied. U kunt vele kwetsbare plantensoorten aantreffen in het gebied, zoals orchideeën en zonnedauw. Veel weidevogels zoals bijvoorbeeld de grutto, tureluur, kemphaan en kievit. Verder zijn er vele riet- en watervogels zoals smienten, roerdompen, blauwborstjes, baardmannetjes.

Alleen het wandelpad is gemarkeerd m.b.v. vierkante paaltjes en rood witte strepen eromheen. De route begint en eindigt o.a. bij het recreatieterrein De Hoorne. Diverse parkeerterreinen gratis. Honden toegestaan. Met uitzondering van het natuurterrein. Klik hier voor de routekaart.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Wandelen door Dorregeesterpolder

Wandelen over de graskade, door de weilanden, langs brede rietkragen en tussen de koeien door naar de Dorregeestermolen. De route loopt door de Dorregeesterpolder, op de rand van het Alkmaarder- en Uitgeestermeer, tussen Uitgeest en Akersloot. De route is gesloten van 1 april tot 1 juli in verband met het broedseizoen van weidevogels.

De regio van het Alkmaarder- en Uitgeestermeer is een typisch veenweidegebied. U kunt vele kwetsbare plantensoorten aantreffen in het gebied, zoals orchideeën en zonnedauw. Er komen in het meer minstens 21 vissoorten voor. Vooral brasem, paling, blankvoorn en snoekbaars. Veel weidevogels kunnen worden waargenomen, zoals bijvoorbeeld de grutto, tureluur, kemphaan en kievit. Verder zijn er vele riet- en watervogels zoals smienten, roerdompen, blauwborstjes, baardmannetjes.

Recreatieterrein Dorregeest ligt ten noordoosten van Uitgeest. Hier lagen vroeger ook de akkers, die ‘geesten’ werden genoemd (terug te vinden in plaatsnamen als Uitgeest en Dorregeest).

De wandelroute begint en eindigt aan het einde van het dagkampeerterrein. Diverse parkeerterreinen (gratis). Honden niet toegestaan. Klik hier voor de routekaart.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Rondwandeling door oude dorpskern Castricum

“Een rondwandeling in de oude dorpskom” beschrijft een wandeling door de oude buurtschap rond de oude Pancratiuskerk (Dorpskerk). Het wandelboekje van de Stichting Werkgroep Oud-Castricum is in 2007 mede vanwege het veertigjarig jubileum uitgebracht.

Tijdens de rondwandeling, ongeveer 700 meter lang, kunt u kennis maken met de sfeer van vroeger in de buurtschap Kerkbuurt. In de oude dorpskom van Castricum neemt de dorpskerk, de oude Pancratiuskerk die dateert van omstreeks 1100, een markante plaats in.De route begint rondom deze kerk met begraafplaats, vervolgens door een stukje Dorpsstraat, door de Schoolstraat, Overtoom en weer terug in de Dorpsstraat.

U wandelt met een A5-gidsje waarin de bijzonderheden, inclusief plattegrond, staan vermeld. Verkrijgbaar via de historische vereniging Oud-Castricum.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Op Zoek naar Hilde

Deze uitgave van de Stichting Werkgroep Oud-Castricum beschrijft een wandeling of korte fietstocht door een oude buurtschap naar een nieuwe Castricumse wijk met een Archeologisch verleden (4 km)

Hilde was een vrouw van 24-30 jaar en ze leefde in de tweede helft van de 4e eeuw. Tijdens een opgraving Castricum-Oosterbuurt in 1995-1996 werd haar skelet gevonden. Archeologen zijn haar Hilde gaan noemen. Er is een gezichtsreconstructie van haar gemaakt, die te zien is in “Het huis van Hilde”. Deze route voert u naar de plaats waar Hilde geleefd heeft.

Het routeboekje is te verkrijgen bij de Stichting Werkgroep Oud-Castricum, Geversweg 1b, te Castricum. Openingstijden: elke maandag en woensdagavond van 19:00 -21:00 uur;
elke eerste zondag van de maand van 11:00 -16:00 uur.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

De Maer- of Korendijkroute

De Maer- of Korendijkroute is een 8 kilometer lange wandeling langs de duinrand, door het polderland en via een rustiek dorpsgedeelte naar de dorpskom van Castricum. Slingerende sloten en subtiele hoogteverschillen verraden de grillen van het legendarische Oer-IJ. In deze wandelgids is zowel aandacht voor de natuurlijke als de menselijke krachten die het landschap vorm hebben gegeven. Het ontdekken van de wisselwerking maakt deze wandeling fascinerend.
Te koop bij onder andere VVV- Castricum aan de Dorpsstraat, bij boekhandel Laan in Castricum en bij de Stichting Werkgroep Oud-Castricum, Geversweg 1b, te Castricum. Of via de website van de historische vereniging Oud-Castricum .

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

 

Wandelen door de Heerlijkheid Bakkum

De Baccummer Banroute is een wandeling van 7 kilometer door de beboste binnenduinrand, een rustiek dorpsgedeelte van Bakkum en langs het open polderland. De route beslaat een gebied waar de wisselwerking tussen natuur en mens goed is af te lezen.
Dit boekje is verkrijgbaar bij de VVV-ANWB Castricum Dorpsstraat 66 in Castricum en via de historische vereniging Oud-Castricum.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

 

Wandelen door de Heerlijkheid Castricum

Dit Tijdpad beschrijft een wandelroute van 10 kilometer door het duingebied en een wandeling over Duin en Bosch. De historie in het duingebied staat centraal tijdens deze wandelroute Het is een historische rondwandeling door de duinen bij Castricum. Dit landschap, nu een goed toegankelijk natuurgebied, heeft de afgelopen 2500 jaar vele metamorfosen ondergaan.
Dit boekje is verkrijgbaar bij de VVV-ANWB Castricum Dorpsstraat 66 in Castricum en bij de historische vereniging Oud-Castricum.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Drie wandeltochten rond Limmen

In de Geestenroutes ontrolt zich de geschiedenis van het geestgrondenlandschap van Limmen onder de voeten van de wandelaar. Drie rondwandelingen, de Geestenroutes genoemd, voeren door het overgangsgebied van strandwal en strandvlakte, over middeleeuwse dijken en wegen, langs vaarten en stetten, langs oude buurtschappen en hofsteden, kerken en het bedevaartsoord Onze Lieve Vrouw ter Nood in Heiloo.

Het boekje is te koop bij onder andere VVV- Castricum, boekhandel Laan in Castricum, de plaatselijke VVV bij drogisterij Aker in Limmen, de Hortus Bulborum in Limmen, en bij de Historische Vereniging Oud-Limmen. Het is ook verkrijgbaar bij de VVV-ANWB Castricum Dorpsstraat 66 in Castricum. Of te bestellen via de historische vereniging Oud-Castricum.

Een wandelroute lopen met de smartphone als plattegrond. Dit kan in Limmen over de Westergeestroute. U heeft hiervoor nodig de app InfoTour Explorer. Die kunt u direct downloaden door hier te klikken.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

De Strandwallenroute

Vier wandeltochten rond Akersloot

De strandwallenroute voert door een afwisselend landschap van oude strandwallen, voormalige strandvlaktes, veenpolders en het Alkmaardermeer. Dit oudste deel van de gemeente Castricum was 5000 jaar geleden een Waddeneiland. Het gebied heeft landschappelijk zoveel te bieden, dat vier wandelroutes zijn opgenomen, elk met een eigen karakter. In het wandelboekje komen natuur en cultuurgeschiedenis uitgebreid aan bod. De wandelingen sluiten op elkaar aan, maar zijn zodanig beschreven dat elke wandeling een eigen verhaal heeft.

Dit boekje, verkrijgbaar bij de VVV-ANWB Castricum Dorpsstraat 66 in Castricum, is een uitgave van de gemeente Castricum en ook te koop bij de historische verenigingen van Castricum, Limmen en Akersloot.

Klik hier om terug te keren naar het overzicht.

Verlangen naar buiten

Een fietsroute, uitgegeven door de Cultuurcompagnie Noord-Holland. Ook vanuit Alkmaar trok de stedelijke elite in de zomer naar buiten. In Heiloo en Bergen bouwden ze buitenplaatsen op korte afstand van de stad. Op de scheiding van zandgrond en polderland ontstond door de aanplant van bomen een nieuw arcadia: het Heilooër Bos en het Berger Bos. In Bergen zette de trend ook in de negentiende en twintigste eeuw door. Rond de eeuwwisseling begon zich hier een kunstenaarskolonie te vestigen. De aanwezigheid van de kunstenaars werkte als een magneet op de gegoede burgerij die er moderne buitenhuizen liet bouwen. De aanleg van Bergen aan Zee (vanaf 1906) versterkte deze trend en veranderde het plattelandsdorpje Bergen in een vakantieoord.

Terug naar overzicht

 

Klik hier voor meer informatie.

Rond het Wijkermeer

Van Hofstede tot woningbouw

Een fietsroute van 35 km. Aan de oevers van het Wijkermeer kochten rijke Amsterdammers in de zeventiende en achttiende eeuw gronden aan voor de bouw van een buitenhuis. Holland op zijn smalst was een aantrekkelijk duingebied. Het was per boot gemakkelijk te bereiken en het bood een weids uitzicht over het vlakke Hollandse landschap van polders en meren. De duinen boden ruimte voor ontspanning in de vorm van wandelen, paardrijden en jagen. Lees verder

Buitenplaatsen

Zes verschillende fietsroutes langs de diverse buitenplaatsen in Kennemerland. Gemaakt en uitgegeven door de Cultuurcompagnie Noord-Holland.

ROUTE 1 :Verlangen naar buiten. Alkmaar & Omstreken. Fietsroute: 36,5 km

ROUTE 2: Van hofstede tot woningbouw. Beverwijk & Omstreken. Fietsroute: 35,5 km

ROUTE 3: Door duin en dal. Bloemendaal / Overveen. Fietsroute: 21 km

ROUTE 4: Tussen bos en vaart. Haarlem & Omstreken. Fietsroute: 32,5 km

ROUTE 5: Buitenplaatsen lans de Amstel. Amsterdam & Omstreken. Fietsroute: 26 km

ROUTE 6: Naar buiten in ’s-Graveland. ’s-Graveland. Wandelroute: 17 km

Klik hier voor meer informatie.

Terug naar overzicht

Monumentenroute Assendelft

Een fietsroute van 18 km. Naast de Zaanse Schans biedt Zaanstad nog veel, veel mee bezienswaardigheden. Schatten die niet verplaatst werden maar vaak al eeuwen verankerd staan in de Zaanse bodem. Onbekend misschien, maar meer dan de moeite waard om daarvan kennis te nemen. Deze monumentenroute is bij uitstek een middel om die kennis en bekendheid te vergroten.
Klik hier voor meer informatie.

Terug naar overzicht

Archeologie in het Oer-IJ gebied

Een Archeologische fietsroute van 25 km, uitgegeven door de Cultuurcompagnie Noord-Holland. Noordwestelijk van Amsterdam ligt tussen de zee en de Zaan een vergeten delta van de Rijn, waarvan het IJ bij Amsterdam nog een restant is. Archeologische en geologische kenners van het gebied noemen dat het Oer-IJ. De fietsroute van 25 km door het Oer-IJ voert langs plekken waar de sporen van menselijke bewoning door archeologisch onderzoek zichtbaar zijn gemaakt. De route voert onder andere langs de vindplaats van een vrouwelijk skelet. Zij kreeg de naam Hilde, een naam die aan het Provinciaal Archeologisch Informatiecentrum werd gegeven. De route start bij Huis van Hilde in Castricum en maakt een rondgang langs het noordelijke Oer-IJ gebied. Klik hier voor meer informatie.

Romeinse forten

Een Archeologische fietsroute, uitgegeven door de Cultuurcompagnie Noord-Holland. De 49 km lange route begint bij het NS station Haarlem en gaat eerst langs een paar voormalige stadspoorten om daarna het omringende platteland te verkennen: via Penningsveer, Halfweg, Spaarnwoude, Spaarndam naar Velsen. De terugtocht voert door de Kennemerduinen en de route eindigt weer bij de noordelijke stadswal van Haarlem achter het station.
Klik hier voor meer informatie.

Terug naar overzicht

Langs rituele plekken

Een archeologische fietsroute van de Cultuurcompagnie Noord-Holland, die via de knooppunten is te volgen. De route van 32 km volgt de strandwal van Alkmaar naar Heiloo, eerst aan de oostzijde en dan aan de westzijde. De strandwal is een zandrug die door de zee is afgezet. Dit was de eerste plek waarop bewoning mogelijk was. De terugtocht gaat via zandruggen bij Egmond en Bergen.
Klik hier voor meer informatie.

 

Terug naar overzicht

Buitenplaatsen in de IJmond

Een fietsroute van 40 km. Handel in de Gouden Eeuw bracht welvaart. Welgestelde Amsterdamse koopmansfamilies ontvluchtten zomers de stinkende stad en vermaakten zich in hun buitenverblijven aan de rand van de duinen. Kennemerland telde in die tijd meer dan 60 van dit soort monumentale huizen met fraai aangelegde tuin. Deze route voert u langs een heel aantal van deze buitenplaatsen, met elk hun eigen verhaal. Een uitgave van de Cultuurcompagnie Noord-Holland.
Klik hier voor meer informatie.

Terug naar overzicht

De Zilte Duinenroute

Een fietsroute van 29,5 km die voert langs Egmond, Castricum en Heemskerk. Fiets door de grote stille duinen van het Noord-Hollands Duinreservaat (NHD) waar de breedste duinen van heel Nederland liggen. Op sommige plekken zelfs 5 kilometer breed.

Door de zandbanken zie je aan het stille strand van Castricum altijd veel zeevogels, maar er is meer. Bij De wei van Brasser ligt een duinmeer dat goed te overzien is als je aan komt fietsen. Afhankelijk van het seizoen zijn er altijd eenden op het water zoals de slobeend, tafeleend, kuifeend, brilduiker, dodaars. De waterstand varieert nogal sterk en daarmee ook de aanwezigheid van slikranden die vooral in de trektijd zeer interessant kunnen zijn voor vogels als tureluur, grutto, bosruiter, verschillende plevierensoorten en Grauwe Franjepoot. In het naaldbos ten noorden van de Wei worden ook wel Kruisbekken gezien.”

Klik hier voor meer informatie.

Terug naar overzicht

Sint Aagtendijkroute

Water als vijand en bondgenoot. Een fietstocht naar de Sint Aagtendijk, die een belangrijke rol speelde in de waterhuishouding en later in de Stelling van Amsterdam. Weidelandschap en kastelen maken deel uit van de route. De tocht van 29 km duurt drie-en-een-half uur en omdat niet overal een horecagelegenheid is kan een knapzak met een broodje, appeltje en drankje geen kwaad. De tekst in het boekje is van Ernst Mooij.
Er zijn nog enkele exemplaren beschikbaar voor de prijs van €1,– bij de Werkgroep Oud-Castricum.

Terug naar overzicht

 

De Stelling van Amsterdam

Voor de Stelling van Amsterdam met zijn 46 forten en batterijen en zijn vele historische interessante dijken en sluizen, zijn verschillende korte en langere fietstochten beschikbaar. Een belangrijke deel van dit Unesco-monument ligt in het Oer-IJ; het forteiland IJmuiden, het fort Velsen in Beverwijk, Aagtendijk in Beverwijk, fort aan den Ham in Uitgeest, fort Krommeniedijk in Uitgeest en fort Marken Binnen. Alle bijzonderheden en openingstijden van de forten staan bij elkaar op een website.
Klik hier voor meer informatie over fietstochten. Ook het routenet heeft een fietstocht rond de Stelling op in het internet staan.

Terug naar overzicht

De pontjesroute

De Pontjesroute loopt dwars door het Oer-IJ rond en rond het Alkmaarder- en Uitgeestermeer. Er zijn vijf pontjes in opgenomen. De totale lengte bedraagt 44 km. Officieel startpunt is het station in Castricum. Ergens onderweg beginnen kan ook. De route volgt het knooppuntennetwerk.
Alle bijzonderheden staan op de website van het recreatieschap en er is op internet ook een routekaart beschikbaar.

Terug naar overzicht

De Schulpvaartroute

Een fietsroute van 31 km langs weiland en waterlopen, door dorpskernen, langs molens en over oude dijkjes. Startpunten zijn: Station Castricum, de oude dorpskerk te Limmen of de oude dorpskerk in Akersloot. Het is een uitgave van de drie historische verenigingen Castricum, Akersloot en Limmen. Veel plezier in de groene ruimte en tip: neem een verrekijker mee.
Het boekje is te koop in Huis van Hilde en bij de hiernaast vermelde historische stichtingen van Castricum, Limmen en Akersloot.

Terug naar overzicht

Over Oer-IJ en Oeverwallen.

In dit boekje wordt inzicht gegeven in de ontstaansgeschiedenis van het landschap van het westelijk deel van het nationaal landschap “Laag Holland”.

Het gebied waar de natuurvereniging “Water, Land en Dijken” zich inzet voor agrarisch natuurbeheer. Castricum en Uitgeest is het mondingsgebied van een oude rivier die we Oer-IJ noemen. Het OerIJ is een riviertak van de Rijn geweest, die tot het begin van de jaartelling bij Castricum in zee uitmondde en de landschappen hier heeft gevormd.

Wie door dit landschap achter de duinen fietst en kijkt met de ogen van sociaalgeograaf Lia Vriend-Vendel, gaat iets begrijpen van kronkelende kreken, stetten langs strandwallen, de raadselachtige ligging van strandvlakten en middeleeuwse dijken, en gaat de geesten herkennen.

In een drietal fietsroutes kunt u dit landschap aan de hand van beschrijvingen en fraaie foto’s ontdekken.

Het boekje is een uitgave van Vereniging Agrarisch natuur- en Landschapsbeheer “Water, Land en Dijken”. Koemarkt 53-1 1441 DB Purmerend, tel: 0299-437463

Terug naar overzicht

Ambassadeurs

De Stichting Oer-IJ organiseert in samenwerking met meerdere natuurorganisaties cursussen om agrariërs en ondernemers in de horeca en recreatiebedrijven op te leiden tot ’Ambassadeurs van het Oer-IJ’.

De deelnemers kunnen zo kennis over het gebied opdoen, daarmee de kwaliteit van hun gastheerschap vergroten en tegelijkertijd in contact komen met branchegenoten. Neem voor meer informatie contact op met Lia Vriend, telefoon 072-5051874. email: lia@ontdeknoordholland.nl

In bezit van een certificaat ‘ambassadeur van het Oer-IJ’ zijn:

Minicamping De Hooiberg in Bakkum
Lotus Events in Assendelft
B&B Limmerzand in Limmen
Het Lab op Zaanse Schans
Hotel Borst in Bakkum
De Oude Keuken in Bakkum
De Kennemerduincampings in Bakkum
Hotel Huize Koningsbosch in Bakkum
Boerencamping Ormsby Field in Castricum

ANBI-status

De Stichting Oer-IJ, Geopark i.o, heeft de ANBI-status, waardoor het voor bedrijven fiscaal aantrekkelijk is het initiatief financieel te steunen.

De ANBI-status verplicht ons inzicht te geven in de organisatie en financiële huishouding van de Stichting Oer-IJ. Dat kan worden verkregen door op een van de onderstaande documenten te klikken.

2017

Jaarverslag

Jaarrekening 

 

anbi logo

 

 

 

 

Sponsors

Om de activiteiten van de Stichting Oer-IJ te kunnen uitvoeren wordt regelmatig een beroep gedaan op steun van bedrijven en instellingen. Dat kan om een financiële bijdrage gaan, maar ook om dienstverlening zonder daar kosten voor in rekening te brengen.

Zo is de productie van het Plan van Aanpak mogelijk geworden door sponsbijdragen van de gemeente Castricum, het programma ‘Betrekken bij Groen Fonds’ van de Provincie Noord-Holland, de Rabobank Noord-Kennemerland en KPMG.

Voor het fietsrouteproject zijn aanzienlijke donaties toegezegd door de Stichting TriaCus uit Heemskerk en de Rabobank Noord-Kennemerland.

 

Andere meer structurele sponsors zijn:

NV Afvalzorg
Salmay Communicatie
LIA, Ontdek Noord-Holland
Vista, Landschapsarchitecten en Stedenbouw
Gorteradvisie, Reclame en Communicatie (Heemskerk)

 


Strandpaviljoen Zoomers

Wie belangstelling heeft om de Stichting Oer-IJ te sponsoren laat dat weten aan de secretaris, die vervolgens contact opneemt om een en ander nader te bespreken.

Telefoon: 06 – 5758 2348
Mail: josteeuwisse10@gmail.com

 

 

Testwandeling Expeditie Oer-IJ

wandelen

Op Hemelvaartsdag, donderdag 5 mei, wordt door de Stichting Sportevenementen Le Champion de eerste ‘Expeditie Oer-IJ’ gehouden, een dagwandeling dwars door het groene gebied in noord Kennemerland. Het gaat deze keer nog om een ‘try out’. Wanneer de route en de omgeving de organisatoren bevallen, komt de tocht als jaarlijks terugkerend evenement op de kalender te staan. Vooralsnog is deelname bedoeld voor leden van Le Champion, maar mensen die zich spontaan melden mogen als introducé mee lopen. Lees verder

Werkgroep uitkijktorens

uitkijkpuntBinnen de organisatie van de Stichting Oer-IJ is een nieuwe werkgroep opgericht, die zich gaat bezighouden met uitkijktoren in en rond het Oer-IJ gebied. ,, Een relatief vlak landschap laat zich het beste van bovenaf bekijken’’, zegt secretaris Jos Teeuwisse in een toelichting.

,, We vinden uitkijkpunten wel een goed idee’’. Aanleiding voor het formeren van zo’n clubje zijn de hele en halve plannen die voor uitkijktorens bestaan. Zoals voor het Fort Krommeniedijk, de Aagtenbelt bij Beverwijk, het natuurpark bij de stort in Nauerna, het klimduin in Castricum en de molen Corneliszoon op het erfgoedpark De Hoop in Uitgeest. De werkgroep inventariseert en bestudeert vervolgens welke rol de stichting kan spelen bij de totstandkoming van die uitkijktoren. Wie wil meepraten neemt contact op met Jos Teeuwisse, email j.teeuwisse@casema.nl.

Lees verder

Rik Duijn nieuw bestuurslid

rick-duijn

Rik Duijn

Rik Duijn (1963) woonachtig met gezin in Heiloo, is toegetreden tot het bestuur van de Stichting Oer-IJ. Hij is Fysisch Geograaf en Bodemkundige (UvA) en eigenaar van ‘Milo Plannen en Projecten B.V’. Rik houdt zich beroepsmatig bezig met het ontwikkelen en/of begeleiden van infrastructurele en ruimtelijke projecten voor bedrijven en overheden. Voorbeelden hiervan zijn havenuitbreidingen, dijkwerken en bedrijventerreinen. Lees verder

Donatie 15 mille van Stichting TriArcus

logoDe Stichting TriArcus betaalt vijftienduizend euro mee aan het fietsroutenetwerk van de Stichting Oer-IJ. Eerder zegde de Rabobank Noord-Kennemerland al een mooi bedrag van 10.000 euro toe. Bij diverse fondsen lopen nog aanvragen. De begroting van project beloopt in totaal een bedrag van ongeveer honderdduizend euro. Dat geld wordt vooral besteed aan het maken en beschrijven van routes, bewegwijzering, info-panelen, de productie van een gids, een website en apps. Lees verder

Verhalen over de Stelling van Amsterdam

Oude foto fortHet project van Agnes de Boer, die een boek gaat maken over de Stelling van Amsterdam met mensen uit de buurt die uit de overlevering verhalen kunnen vertellen over de bewoners en het gebruik van de forten in en rond het Oer-IJ gebied, krijgt veel respons. Er zijn drukbezochte verhalenbijeenkomsten geweest en deze maand wordt alle informatie uitgewerkt. Wie daar nog een bijdrage aan wil leven, kan zich nog aanmelden via een email aan agmdeboer@quicknet.nl, of bel 06 23 64 32 95. Meer informatie over het initiatief is te vinden op de website http://www.stellingverhalen.nl.

 

Kaartmateriaal Rijkswaterstaat nu digitaal beschikbaar

Deel van de kaart van Noord-Holland door Blaeu uit 1640. De Schermer (1635), de Beemster (1612), de Purmer (1622), de Wormer (1626) en andere meren zijn drooggelegd, Frans KwaadDe beeldbank van het Noord-Hollands Archief in Haarlem is recent aangevuld met de volledige collectie kaarten en technische tekeningen van Rijkswaterstaat vóór 1850. De collectie die bestaat uit ca. 1.195 prachtige gekleurde kaarten en tekeningen van havens, sluizen, vaarwegen en gebouwen, is van groot belang voor de kennis over de waterstaatsgeschiedenis en de ontwikkeling van het Noord-Hollandse landschap. Klik op deze link om de databank digitaal te kunnen bezoeken.

 

Lezing Ronald de Graaf

De militair-strategische betekenis van het Oer-IJ gebied

Samenvatting

Om het naar autonomie strevende West-Friesland te beheersen, openden de graven in 1132 de vijandelijkheden, alleen hadden ze tegen de guerrilla-tactiek van de boeren weinig weerwoord. De brandhaarden van het verzet tegen Holland waren Winkel en Niedorp. De West-Friese verdediging, gebaseerd op omgevingsfactoren als beken en kreken, was erg effectief. Nog viermaal probeerden de Hollanders een beslissing te forceren, in 1166, 1168, 1180, 1198; het richtte weinig meer uit dan wel een formele, maar geen feitelijke onderwerping van de West-Friezen.

De West-Friezen waren, doordat stormvloeden landverlies hadden veroorzaakt, niet bereid om hun grond aan de Hollanders af te staan, of om belasting te betalen. Herhaaldelijk namen zij het initiatief om op hun beurt de Hollanders af te schrikken: in 1133, 1155, 1166, 1169, 1182, 1195. Het gebrek aan landbouwgrond ten spijt, lijken deze aanvallen pre-emptief geweest te zijn, omdat ze niet als doel hadden langdurig grond in Kennemerland te bezetten.

Eerst werd Kennemerland door Willem II met een ring van kastelen versterkt. De door hem in West-Friesland uitgevoerde aanval, was operationeel zo gek nog niet vanwege de beoogde omsingeling die uitgevoerd moest worden met de infanterie over het ijs en de cavalerie over het land. Militair-strategisch maakte hij echter dezelfde fout als zijn zoon later in 1272: door bij Alkmaar aan te vallen, was van verrassing of overrompeling geen sprake.

Zijn zoon Floris V was een strategisch en operationeel genie. Zowel de West-Friezen als de Stichtsen werden in dertig jaar (1266-1296) militair en politiek vrijwel geheel bedwongen. Hij wist Stichtse edelen en de kerkelijke autoriteiten uit te schakelen door een reeks slimme zetten op het diplomatieke en financiële schaakbord. Slechts een enkele maal moesten de wapens uitkomst bieden, zoals in 1278 in Utrecht en 1281-82 in Montfoort en Vredeland. De Hollanders beheersten met de Vecht de toegangsweg van Utrecht naar de Zuiderzee.

Pas de amfibische actie van Floris in 1282, gevolgd door de inzet van vele boogschutters om de systematische aanleg van dwangburchten te beveiligen, leidde in 1289 tot het beëindigen van de guerrilla. Door een vergelijking met de guerrilla’s waarmee de Engelse koning in Wales en de Utrechtse bisschop in Drenthe werden geconfronteerd, krijgen we de defecten en merites van de verschillende toegepaste militaire strategieën in beeld.

De kracht van Floris en Edward school in de aanvalsdatum in het landbouwseizoen, de vlootsteun, integratie van wapensystemen en legeronderdelen, aanleg van burchten en wegen of dijken, het aanknopen van goede buitenlandse relaties en het vermijden van plunderingen door een goede foeragering. Het aanbieden van een goede sociaaleconomische of waterstaatkundige toekomst voor de verslagenen, was bij de contraguerrilla van doorslaggevend belang.

Vragen en antwoorden lezing Ronald de Graaf

Vraag van A. van Loon: Welke gebeurtenis hoort bij het jaartal 1337?

Antwoord: Uit een gedateerd document in het Nationaal Archief blijkt dat in West-Friesland ongeveer 3500 mannen woonden.

Vraag van Kees de Wildt: De term het Oer-IJ is vanavond niet genoemd; wat was de rol ervan in militair-strategisch opzicht?

Antwoord: Zonder het (Oer) -IJ was de vloot van Floris nooit bij Hoorn/Wijdenes gekomen.

Vraag van Joke v.d. Aar : Hoe liep de reeks van defensieve kastelen? Een aantal daarvan dateerde toch uit de tijd ver voor Willem?

Antwoord: Egmond en Brederode waren aanzienlijk ouder. Maar rond 1250 waren er veel bouwactiviteiten toen de baksteen beschikbaar kwam. De rits kastelen liep in grote lijnen langs het Oer-IJ van Haarlem naar Alkmaar aan de rand van de strandwallen, waar water beschikbaar was om de slotgracht onder water te zetten.

Aanvullende vraag: Horen Huis ten Bever en Teijlingen ook bij deze reeks?
Antwoord: Dat weet ik niet.

Vraag van Han Kemperink: De eerste graven van Holland bezaten rond 1000 geen land. Hoe kregen ze dat in bezit?

Antwoord: De streek behoorde tot het Duitse Rijk en viel onder het gezag van het bisdom Utrecht. Rond 1000 startten de graven met het heffen van watertol in Vlaardingen en ze voeren nog enkele ongehoorde acties uit. Vanuit trecht werden ze in Dordrecht en Vlaardingen aangevallen, maar er was geen houden aan voor de bisschop en langzamerhand breidden de graven hun grondgebied uit.

Vraag van Kees Helderman: Wat zijn ‘rekeningen’?

Antwoord: Dat zijn stadsrekeningen (van een stad) of van de graven van Holland: overzichten van inkomsten en uitgaven. Daarin kun je zien dat er schepen en materiaal worden geleverd voor de oorlogsvoering. De rekeningen van de graven worden bewaard in Den Haag en daarin kun je zien wat ze uitgaven, wanneer en waarom. In combinatie met de rekeningen krijgen rijmkronieken – die soms onbetrouwbaar leken – ook een andere betekenis. Ze blijken namelijk allebei naar dezelfde gebeurtenissen te wijzen.

Terug naar het overzicht; klik hier.

 

Lezing Rob Veenman

Rob Veenman portret 2

Rob Veenman

 

‘De Waterstaatskundige geschiedenis van het Oer-IJ’,

(Lezing gehouden door Rob Veenman op 19 november 2015′)

Samenvatting

We kunnen de waterstaatskundige geschiedenis van het Oer-IJ globaal indelen in een tweetal periodes: voor en na de sluiting van de duinenrij. In de eerste periode is de invloed van de zee groot. Door de werking van water en wind, de afzetting van zand en klei en de vorming van veen werd de invloed van de zee steeds kleiner, ondanks een stijgende zeespiegel. In die tijd was het Oer-IJ nog zout tot brak en stroomde het water van oost naar west. De invloed van de mens was op dat moment nog zeer beperkt.

Na de sluiting van de duinenrij veranderde het gebied ingrijpend. Het Oer-IJ kreeg daarbij een belangrijke functie in de afwatering van het achterliggende veengebied in de richting van Flevomeer/Zuiderzee. Sinds die tijd verzoet het water langzamerhand en stroomt het van west naar oost. Maar de grootste invloed op het gebied komt van de mens, zich in eerste instantie vestigend op de zandgronden en de kreekruggen en later het veengebied in cultuur brengend. Als gevolg van het menselijk ingrijpen stopte de veenvorming en begon de bodem door inklinking en oxidatie te dalen. Door de bodemdaling en de zeespiegelstijging moest de mens opnieuw ingrijpen, nu met de aanleg van dijken en later met de inzet van molens en gemalen. Zo wordt de geschiedenis van het Oer-IJ een verhaal over dijken en dammen, sluizen en inpolderingen.

Wateren zoals het Oer-IJ hebben in de geschiedenis altijd een belangrijke rol gespeeld als transportweg. Zo konden Alkmaar, Haarlem, Amsterdam en de Zaanstreek zich ontwikkelen tot florissante handelssteden en industriegebieden. Maar dan moeten de waterwegen wel op diepte zijn en niet versperd worden door dijken en dammen. Een moeizaam gebagger en langdurig bestuurlijk geruzie over de tegenovergestelde belangen van veiligheid en vrije vaarroutes zijn dan het gevolg. Uiteindelijk wordt voor de veiligheid en bereikbaarheid gekozen om het Oer-IJ in te polderen en ontstaat het Noordzeekanaal, omringd door de diverse IJ-polders.

Rob Veenman (1952) is Hoogheemraad (dagelijks bestuurder) van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en publicist.

Terug naar het overzicht; klik hier.

Vragen en antwoorden

Vraag van Stieneke Rozenbosch: Wat gaat er gebeuren met het idee om de waterschappen te integreren in een van de departementen?

Antwoord: Waterschappen zijn functionele overheden met een beperkte taak: water keren, water beheren en water zuiveren. Omdat ze een beperkte taak hebben, kunnen zij zich specifiek daarop richten en hoeven zij nooit afwegingen te maken tussen bijvoorbeeld “de dijken op hoogte te brengen” of “geld te investeren in de lokale bibliotheek”. Rijk, provincies en gemeenten zijn zogenaamde algemene democratieën die een veel breder beleidsterrein hebben. Als het waterbeheer aan hen zou worden overgedragen, dan kan het geld daarvoor weglekken naar bijvoorbeeld die lokale bibliotheken. Bij de waterschappen zijn droge voeten en schoon water dan ook in betere handen.

Vraag van Ge Bosch: Hoe verklaar je de aanwezigheid van zoute kwel en zoutminnende planten in De Rijp?

Antwoord: Vroeger was dit gebied voor een groot gedeelte zee en in de bodem bevindt zich veel oud zout. In de pleistocene zandlaag is het grondwater zelfs zout. In de Beemster en de Wijde Wormer is de kwel vaak brak; in de Wieringermeer is het zoutgehalte echter hoger.

Vraag Kees Olsthoorn: In de Assendelver veenpolder werd via inlaatsluizen zeewater aangevoerd en het slib bleef op de akkers achter. Ontstond daar geen zoutoverlast?

Antwoord: In de buurt van het Wijkermeer was het water redelijk zoet. Het bestond voor een groot deel uit regenwater. In een deel van Assendelft, de Assendelver veenpolder, vind je wel veel klei in het veen. Toen de Veenpolder werd afgegraven voor turfwinning, leverde dat slechte turf op. Het aanwezige natrium zorgt voor extra smaak aan het gras en volgens Gerard Veldt is Noord-Hollandse kaas daardoor ook net iets pittiger.

Vraag van mevrouw Huijboom: Hoe schoon is het water in vergelijking met 10 jaar terug?

Antwoord: Het is beter om die vergelijking te maken met 1960. Toen stonk de Zaan verschrikkelijk door het afval van de stijfselmakerijen die er langs lagen. Het Zaangemaal dat het water door- en schoonspoelde was een heel praktische oplossing en de situatie verbeterde enorm.

In Den Helder staat een groot gemaal dat zorgt voor de ontzilting van het oppervlaktewater in Noord Holland. Vanuit het IJsselmeer wordt water ingelaten om doorspoeling te krijgen. De Rijn was vroeger een smeltwaterrivier. In de zomer smolten de gletsjers en was de waterstand het hoogst. Tegenwoordig is de Rijn vooral een regenwaterrivier. De waterstand is nu het hoogst in het najaar. Uiteindelijk zal het Rijnwater onvoldoende zijn voor de watervoorziening en zal er langzaam een ombouw plaatsvinden naar gebiedsgericht water.

Pas in 1960 is men op grote schaal begonnen met het aanleggen van riolering en de eerste waterzuiveringsinstallatie werd pas aan het eind van de 60er jaren, begin 70er jaren van de twintigste eeuw in gebruik genomen.

Terug naar het overzicht; klik hier.

 

Terug naar het overzicht; klik hier.